Znaleziono życie w odciętym od świata od tysięcy lat polarnym jeziorze

W słonym jeziorze pod lodem Antarktyki, odciętym od świata od co najmniej kilku tysięcy lat, żyją bakterie aktywne w temperaturze minus 13 st. C - odkryli naukowcy. Oprócz biologów badaniem życia w tak skrajnych warunkach interesuje się NASA.
O niezwykłym odkryciu donosi czasopismo naukowe "Proceeding of the National Academy of Sciences" (PNAS). W najnowszym numerze naukowcy z kilku uniwersytetów w USA i Australii oraz z ośrodków NASA zaprezentowali wyniki ostatnich badań tego zbiornika.

Odcięte od świata, ekstremalnie zasolone jezioro

Jezioro Vida leży w Victoria Valley, najbardziej na północ wysuniętej części McMurdo Dry Valleys w Antarktyce Wschodniej. Teoretycznie warunki panujące pod 16-metrową warstwą lodu są dla życia bardzo nieprzyjazne - nie dość, że ciemno tam i mroźnie, to jeszcze samo jezioro jest odcięte od środowiska zewnętrznego. Stężenie soli w jego wodzie jest kilka razy większe niż w wodzie morskiej - to dzięki temu jezioro nie zamarza nawet w temperaturze -13 st C.

Alison Murray z Desert Research Institute w Reno (USA) i jej współpracownicy dotarli do wody z zastosowaniem specjalnych procedur oraz sprzętu, który pozwala uniknąć skażenia ekosystemu zanieczyszczeniami z zewnątrz - przede wszystkim mikroorganizmami, które mogłyby zaburzyć naturalną równowagę unikatowego ekosystemu. Do wody dostali się, wykonując niemal sterylne odwierty w 2005 i 2010 r. Spod lodu pobrali próbki solanki, które zabrali do laboratorium, aby ocenić potencjał jeziora związany z obecnością życia w jego wodzie.

Okazało się, że solanka z jeziora Vida nie zawiera tlenu. Ma lekko kwaśny odczyn i dużo w niej węgla organicznego oraz cząsteczkowego wodoru. Są też różne związki, np. rozpuszczony siarkowodór, amoniak i metan. Zdaniem badaczy cała nieorganiczna zawartość jeziora świadczy o tym, że było ono izolowane od świata zewnętrznego przez co najmniej 2 800 lat.

Bakterie z jeziora rozmnażają się co 120 lat

Stale rośnie wiedza na temat organizmów ekstremofilnych - żyjących w środowisku o skrajnie wysokiej lub niskiej temperaturze czy zasoleniu, tolerujących wysokie stężenia metali ciężkich lub inne skrajne warunki. Naukowcy coraz więcej wiedzą nt. organizmów z okolic szczelin geotermalnych na dnach oceanów czy żyjących na wyjątkowo zimnych terenach pustynnych. A jednak znalezienie w solance z jeziora różnorodnych bakterii było niemałym zaskoczeniem.

O tym, że faktycznie żyją, świadczy ich aktywność metaboliczna, która jednak - z powodu skrajnego zimna - jest bardzo spowolniona. Rozmnażanie tych bakterii (czyli podziały komórek) odbywają się mniej więcej co 120 lat. Normalnie tempo to jest nieporównanie szybsze i liczone jest w minutach. Pożywieniem bakterii są związki zawarte w osadach organicznych zgromadzonych na dnie jeziora, produktem przemiany materii - wodór.

To dowód, że życie może istnieć na Marsie czy księżycach Jowisza i Saturna

- A więc granice życia znowu trzeba przesunąć! Środowisko redukcyjne, rozpuszczony siarkowodór, metan - to prawie warunki jak w ziemskim praoceanie sprzed trzech i pół miliarda lat, gdzie według Aleksandra Iwanowicza Oparina miało samoistnie powstać życie - tak odkrycie bakterii w tym środowisku skomentował prof. Krzysztof W. Opaliński z Centrum Badań Ekologicznych PAN i z Komitetu Badań Polarnych PAN.

- Kiedyś wydawało się nam, że o termicznych granicach życia wiemy już wszystko, i poza granicami temperatur od minus 2 do plus 34 stopni nic nie powinno przetrwać. Tymczasem w latach 60. odkryto bakterie żyjące w gorących gejzerach, których białko się nie ścina. A teraz okazuje się, że w jeziorze Vida żyją bakterie w warunkach, w których nie powinny żyć - dodaje.

Zdaniem autorów publikacji wyniki badania jeziora w nowym świetle pozwalają spojrzeć na granice dla istnienia życia w ekstremalnych środowiskach na Ziemi, a także poza nią. Odkrycie tego ekosystemu i procesów związanych z obecnością bakterii w niskich temperaturach jest wartościowe nie tylko w kontekście badań innych środowisk o skrajnych warunkach (np. wiecznej zmarzliny i ekosystemów podlodowych).

"Badania cech fizycznych, właściwości geochemicznych i mikroorganizmów w tym jeziorze zmieniło też nasz sposób patrzenia na środowiska, które mogą zawierać ślady życia poza Ziemią, np. na Marsie, na księżycu Jowisza - Europie czy księżycu Saturna, Enceladusie" - piszą badacze.

Wyniki badania Vidy stanowią pośredni dowód na to, że w miejscach, które sprawiają wrażenie martwych, może się tlić życie. - Prawdopodobnie na Marsie czy Europie mogą panować warunki podobne jak w podlodowych jeziorach na Ziemi. Tam też mogło kiedyś rozwijać się życie, a po zamarznięciu powierzchni tych ciał niebieskich mogło się ono schronić pod powierzchnią - sugeruje prof. Opaliński.

Naukowcy chcą dotrzeć do kolejnego zamarzniętego jeziora

To nie koniec badań antarktycznych jezior. Prof. Mike Bentley z Uniwersytetu Durham zapowiedział, że naukowcy chcą dotrzeć do jeziora Ellsworth, które leży pod 3-kilometrowym lodem w zachodniej Antarktyce. - Jeżeli nie znajdziemy życia w jeziorze Ellsworth, to powie nam to, że choć znaleźliśmy organizmy w głębokiej wodzie oraz w zimnie i ciemności, to kombinacja tych trzech elementów z izolacją może powstrzymać występowanie życia - mówi Bentley, cytowany przez brytyjski "Guardian".

Więcej o:

Dostęp Premium TOK FM

Serwis informacyjny

Komentarze (1)
Znaleziono życie w odciętym od świata od tysięcy lat polarnym jeziorze
Zaloguj się
  • buba1234566

    Oceniono 1 raz 1

    no to dlatego koniec świata bedzie w tym roku! uwolnią jakieś wirusy i bakterie z tego jeziorka

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX