Narodziny gwiazd. Wszystkie powstają tak samo - jest dowód

Astronomowie uzyskali dowód na to, że masywne gwiazdy powstają tak samo, jak mniejsze. Wskazuje na to zdjęcie, które po raz pierwszy udało się zrobić. Przedstawia dysk pyłowy wokół nowonarodzonej gwiazdy o dużej masie - podało Europejskie Obserwatorium Południowe ESO.
- Nasze obserwacje pokazują dysk otaczający bardzo młodą, masywną gwiazdę, która jest obecnie w pełni uformowana - powiedział kierujący badaniami Stefan Kraus z University of Michigan w Stanach Zjednoczonych. - Można powiedzieć, że dziecko właśnie się rodzi!

Badacze obserwowali obiekt oznaczony IRAS 13481-6124. Jest to młoda gwiazda mająca masę około dwadzieścia razy większą niż Słońce oraz pięciokrotnie większą średnicę. Znajduje się 10 tysięcy lat świetlnych od nas, a na niebie widać ją w gwiazdozbiorze Centaura. Naukowcy szacują, że gwiazda ma zaledwie 60 tysięcy lat (dla porównania wiek Słońca to 5 miliardów lat), ale promieniuje 30 tysięcy silniej niż Słońce.

Do badań astronomowie użyli kilku instrumentów. Przejrzeli archiwalne zdjęcia z Kosmicznego Teleskopu Spitzera (NASA), a także przeprowadzili obserwacje teleskopem submilimetrowym APEX (ESO). Dane te wskazały na istnienie dżetu, czyli strugi materii. Dżety zazwyczaj oznaczają też występowanie dysku.

- Takie dżety są powszechnie obserwowane w pobliżu młodych, małomasywnych gwiazd i generalnie oznaczają istnienie dysku - tłumaczył Kraus.

W celu dokładniejszego zbadania własności dysku użyto interferometru Bardzo Dużego Teleskopu (VLTI) należącego do Europejskiego Obserwatorium Południowego ESO. Dzięki technice interferometrii astronomowie uzyskali rozdzielczość 2,4 milisekundy łuku, co można porównać do dostrzeżenia główki śrubki na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej ISS. Dodatkowo obserwowano też 3,58-metrowym Teleskopem Nowej Technologii NTT (również ESO).

Dyski występują powszechnie w procesie formowania się gwiazd takich jak Słońce. Nie było jednak jasne, czy w przypadku gwiazd o dziesięciu i więcej masach Słońca także można się ich spodziewać. Takie masywne gwiazdy emitują bowiem znacznie silniejsze promieniowanie, które mogłoby powstrzymać koncentrowanie się masy w dysku wokół gwiazdy. Badania zespołu Krausa wskazują, że jednak również w przypadku masywnych gwiazd występują dyski.

- Po raz pierwszy możemy sfotografować wewnętrzne rejony dysku wokół masywnej, młodej gwiazdy - mówił Kraus. - Nasze obserwacje pokazują, że formowanie się gwiazd zachodzi tak samo dla wszystkich gwiazd, niezależnie od ich masy.

Dysk rozciąga się na 130 jednostek astronomicznych (to 130 razy dalej niż odległość Ziemia-Słońce). Jego masę ocenia się podobnie jak masę gwiazdy, na dwadzieścia mas Słońca. Gwiazda IRAS 13481-6124 wysyła 30 tysięcy razy więcej promieniowania niż Słońce, przypuszczalnie więc dysk wokół niej niedługo "wyparuje". Naukowcy planują dalsze badania obiektu za pomocą sieci radioteleskopów ALMA budowanej obecnie w Chile.

Więcej o:

Dostęp Premium TOK FM

Serwis informacyjny