Na czym polegają badania z użyciem komórek macierzystych? [5 pytań i odpowiedzi]

Laboratorium Saur Neptun Gdańsk

Laboratorium Saur Neptun Gdańsk (Fot. Rafał Malko / Agencja Gazeta)

Ludzie wyobrażają sobie, że już niedługo, kiedy zepsuje nam się jakiś organ, będziemy mogli pójść do punktu wymiany, gdzie z komórek macierzystych będą produkowane nowe "części". Jak jest naprawdę? Ekspert od wynalazków biotechnologicznych odpowiada na najbardziej nurtujące pytania.


- Ludzie wyobrażają sobie, że już niedługo, kiedy zepsuje nam się jakiś organ, będziemy mogli pójść do punktu wymiany, gdzie z komórek macierzystych będą produkowane nowe "części". A prawda jest taka, że na razie jesteśmy na etapie prób, które kończą się mniejszymi lub większymi sukcesami, ale czasem też porażkami - mówiła prof. Żakowska-Henzler w audycji Off-Czarek w TOK FM.

1. Czym są komórki macierzyste?

Komórki macierzyste są tworem z, w zasadzie nieograniczoną, zdolnością do samopowielania się. Rezultatem tego namnażania mogą być nie tylko komórki identyczne z tymi, które stanowiły materiał wyjściowy, ale też całkiem inne. Jak powstaje komórka? - Kiedy dochodzi do zapłodnienia, powstaje zygota, czyli komórka totipotencjalna, z której powstaną wszystkie komórki naszego ciała. Przez pierwsze 3-4 dni zygota się dzieli i powstają blastomery. Każdy z nich jest komórką totipotencjalną, z której może powstać odrębna istota ludzka - wyjaśniała ekspertka.

- W kolejnych dniach następuje specjalizacja. Komórki totipotencjalne przekształcają się w komórki pluripotencjalne, z których mogą powstać komórki wszystkich organów i narządów, ale nie może powstać istota ludzka. W kolejnym etapie powstają komórki multipotencjalne, z których powstaje jeszcze mniej rodzajów innych komórek - kontynuowała Żakowska-Henzler. - Dla spełnienia tych wszystkich marzeń medycznych najcenniejsze są komórki pluripotencjalne, bo można z nich zrobić wszystko oprócz człowieka w całości. Może powstać cały magazyn części zastępczych - dodała.

2. Czy to jest etyczne?

Czy i w jakim stopniu prawo powinno ingerować w rozwój nauki? - W kontekście komórek macierzystych powstaje ogromna liczba problemów natury etycznej, których rozwiązania nie znajdujemy w dotychczas przyjętych regułach - mówiła Żakowska-Henzler. Zauważyła, że regulacje są bardzo różnorodne i, choć nikt nie kwestionuje tego, że badania nad komórkami macierzystymi są wspaniałym rozwiązaniem, to w niektórych krajach są zabronione z powodów etycznych.

Komórki pluripotencjalne powstają w zarodku ludzkim, na wczesnym etapie jego rozwoju. Stąd biorą się właśnie kontrowersje i zróżnicowania regulacji prawnych, bo, aby te komórki pozyskać, trzeba zniszczyć zarodek. - Jeśli w jakimś kraju istnieje silna ochrona zarodka jako istoty ludzkiej, rezultatu boskiego działania, to oczywistym jest, że zniszczenie tego zarodka jest niedopuszczalne - mówiła profesor, dodając, że mimo prób laboratoryjnych nad komórkami macierzystymi w inny sposób, pozyskiwanie ich z zarodków jest sposobem dominującym i najbardziej efektywnym.

- Mamy kraje takie jak Włochy czy Litwa, gdzie nie można pobierać zarodków komórek, a nawet ich importować. We Włoszech państwo bardzo wspiera badania nad komórkami pozyskiwanymi z organizmów dorosłych - tłumaczyła profesor. Przybliżyła też skomplikowane regulacje Niemiec, gdzie zniszczenie zarodka ludzkiego jest przestępstwem, ale istnieje możliwość importu komórek powstałych przed 2008 rokiem. W Niemczech stale trwa batalia, żeby umożliwić większą swobodę ich wykorzystywania. - W Wielkiej Brytanii dopuszcza się natomiast wykorzystanie zarodków nadliczbowych z in vitro po uzyskaniu zgody odpowiedniego organu - mówiła Żakowska-Henzler.

3. Czy można opatentować wynalazek z komórek macierzystych?

Prawo patentowe w Europie zabrania patentowania wynalazków, które opierałyby się na przemysłowym lub handlowym wykorzystaniu zarodków ludzkich. Profesor wyjaśniała, że powstaje pytanie, czy takie komórki można traktować jak zarodki ludzkie. Trybunał Sprawiedliwości wypowiedział się tylko w kontekście prawa patentowego i orzekł, że niszczenie zarodka jest niemoralne. - Głoszono wtedy koniec rozwoju badań nad komórkami macierzystymi. Natomiast Brytyjczycy zgłaszają już nowe pytanie do Trybunału Sprawiedliwości w sprawie dokładnej definicji zarodka. I to jest właśnie kolejne pytanie - nawet jeśli ograniczamy swobodę wykorzystania zarodka, to czym on właściwie jest? - zastanawiała się.

4. Skąd pozyskuje się zarodki?

A w jaki sposób pozyskuje się komórki jajowe? - W Wielkiej Brytanii kobietom, które poddawały się procedurze in vitro, a deklarowały gotowość do oddania niewykorzystanych komórek jajowych na rzecz badań, obniżano cenę tej procedury. Oczywiście była też możliwość rekompensaty kosztów poniesionych w czasie pobierania komórek, czyli kosztów paliwa, noclegów itp. - wyjaśniała Żakowska-Henzler. Okazało się natomiast, że to nie jest dostateczna zachęta. - W tej chwili instytucja, która w Wielkiej Brytanii czuwa nad jakością i etyką prowadzonych badań, uznała, że można płacić za komórki jajowe, a w USA od kilku lat trwa ciekawa dyskusja z udziałem etyków, biologów i prawników na temat tego, czy nie dopuścić istnienia rynku organów, komórek czy tkanek - dodała.

5. Czy można łączyć komórki ludzkie ze zwierzęcymi?

Cezary Łasiczka pytał też, jakie są aspekty prawne w przypadku tworzenia hybryd. Profesor po raz kolejny przytoczyła przykład Wielkiej Brytanii, gdzie od 2008 roku dozwolone jest badanie tego rodzaju organizmów na potrzeby badawcze, jednak taką istotę trzeba zniszczyć, najpóźniej po dwóch tygodniach od powstania. - W lipcu mówiliśmy o tym, że udało się wyhodować malutką ludzką wątrobę, którą przeszczepiono myszy, i ona pracowała - dodała w temacie łączenia komórek ludzkich ze zwierzęcymi.

- Wydawałoby się, że kwestia jest prosta, bo przecież mówimy o ogromnym rozwoju nauki, a tak naprawdę otwieramy puszkę Pandory ze wszystkimi kwestiami moralnymi, etycznymi i prawnymi, które są niezwykle skomplikowane - podsumował prowadzący.

Zobacz także
  • Aparat na zęby Nowe zęby wyrosną nam z... moczu?
  • Ucho z komórek macierzystych? To możliwe - przekonują naukowcy
  • Naukowcy wyhodowali w laboratorium wątrobę z ludzkich komórek macierzystych
Komentarze (2)
Na czym polegają badania z użyciem komórek macierzystych? [5 pytań i odpowiedzi]
Zaloguj się
  • ciemnyludd

    Oceniono 1 raz 1

    Co jest etyczne a co nie decyduje jak na razie specjalista od ETYKI (pedofilskiej m. in)...czyli... K O Ś C I Ó Ł ...

  • zelalem

    0

    Każdy wynalazek (odkrycie) ma dwie strony.
    Chodzi o to, "...żeby plusy ujemne nie przesłoniły plusów dodatnich"!
    Osobiście nie jestem zwolennikiem uznawania zarodka za człowieka.
    Wydaje mi się, że człowieczeństwo jest związane z osiągnięciem świadomości własnego istnienia.
    Dlatego wydaje mi się, że korzyści z terapii komórkami macierzystymi są niepodważalne.

    I warto przypomnieć strach przed szczepionkami lub Świadków Jehowy z ich zakazem transfuzji.
    Inni się nie obawiają i są zdrowsi!

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

DOSTĘP PREMIUM

Serwis informacyjny