Agresja ZSRR na Polskę 17 września 1939. Czy Polska była przygotowana na sowiecką inwazję?

17 września 1939 roku Armia Czerwona bez wypowiedzenia wojny zaatakowała Polskę. Związek Radziecki złamał pakt o nieagresji, który miał obowiązywać do końca 1945 roku. Dlaczego 17 września polskie władze wydały dyrektywę ogólną, w której pada to słynne sformułowanie 'z Sowietami nie walczyć'? Czy Polska była przygotowana na sowiecką inwazję?
1 Spotkanie żołnierzy Wehrmachtu i Armii Czerwonej 20 września 1939 roku, na wschód od Brześcia Spotkanie żołnierzy Wehrmachtu i Armii Czerwonej 20 września 1939 roku, na wschód od Brześcia Bundesarchiv Bild

Napaść ZSRR na Polskę: "uderzać o świcie siedemnastego!"

17 września 1939 roku Armia Czerwona bez wypowiedzenia wojny zaatakowała Polskę. Związek Radziecki złamał pakt o nieagresji, który miał obowiązywać do końca 1945 roku. Dlaczego 17 września polskie władze wydały dyrektywę ogólną, w której pada to słynne sformułowanie "z Sowietami nie walczyć"? Czy Polska była przygotowana na sowiecką inwazję?

"Uderzać o świcie siedemnastego!" tak nakazywał tajny rozkaz Klimenta Woroszyłowa nr 16634. W niedzielę (między godziną 4, a 5) ze strażnic korpusu ochrony pogranicza zaczęły spływać meldunki o ataku wojsk sowieckich.  

2 Rozmowy oficerów Wehrmachtu i Armii Czerwonej o wytyczeniu bieżącej linii rozgraniczenia wojsk na zaatakowanym terytorium Polski. Brześć, wrzesień 1939. Na pierwszym planie gen. Heinz Guderian (odwrócony z tylnego półprofilu). Rozmowy oficerów Wehrmachtu i Armii Czerwonej o wytyczeniu bieżącej linii rozgraniczenia wojsk na zaatakowanym terytorium Polski. Brześć, wrzesień 1939. Na pierwszym planie gen. Heinz Guderian (odwrócony z tylnego półprofilu). Bundesarchiv

Wkroczenie Armii Czerwonej do Polski: "z Sowietami nie walczyć"

Decydującą rolę odegrał rozkaz Edwarda Śmigłego-Rydza, by nie walczyć z bolszewikami. Dlaczego marszałek kazał nie strzelać do Armii Czerwonej?

- Władze polskie miały problem, bo nie wiedziały, jak mają zareagować. Mieliśmy podpisany pakt polsko-sowiecki o nieagresji z 1932 roku. Stawiał on Polskę w trudnym położeniu. Formalnie nie było wiadomo, czy jesteśmy w stanie wojny ze Związkiem Radzieckim. A jeśli nie jesteśmy w stanie wojny to czy nasi sojusznicy powinni nam pomagać - mówił w audycji Historie Polski historyk prof. Krzysztof Jasiewicz. 

3 Sowiecki plakat propagandowy z września 1939 - Armia Czerwona wyzwala chłopów z pańskiego polskiego jarzma Sowiecki plakat propagandowy z września 1939 - Armia Czerwona wyzwala chłopów z pańskiego polskiego jarzma autor nieznany

Agresja radziecka na Polskę: gra na czas

ZSRR odwlekał z realizacją Paktu Ribbentrop-Mołotow i decyzją o ataku na Polskę. Miał nastąpić on wcześniej, na początku września. Czemu Stalin czekał do 17 września, żeby zadać nam cios w plecy?

- Dyplomacja sowiecka była sprytniejsza od kierownictwa niemieckiego. Sprawy rozgrywała w taki sposób, aby atak nie wyglądał na agresję, lecz pomoc. W sowieckiej okupacji zaciera się rola najeźdźcy z okupowanym: oni przychodzą jako przyjaciele, a Niemcy zabiją w publicznych egzekucjach - tłumaczył historyk.

Stalin zaatakował Polskę dopiero w chwili, gdy Wehrmacht okrążył Warszawę.

- Wojenna doktryna sowiecka zakładała, że należy iść w takim kierunku, aby wywołać wojnę państw kapitalistycznych. Chodziło o to, aby państwa te między sobą się osłabiły, a potem  w odpowiednim momencie mieli wkroczyć Sowieci - powiedział prof. Krzysztof Jasiewicz. 

4 Polscy żołnierze - jeńcy wojenni konwojowani przez Armię Czerwoną do kolejowych punktów załadunku za granicą polsko-sowiecką. Polscy żołnierze - jeńcy wojenni konwojowani przez Armię Czerwoną do kolejowych punktów załadunku za granicą polsko-sowiecką. Wikipedia / domena publiczna

Inwazja Rosji na Polskę: nic nie zapowiadało katastrofy

Czy polski rząd wiedział o ewentualnej agresji Sowietów na Polskę? - Nasze rozpoznanie wywiadowcze na Wschodzie nie było zbyt bogate. Nic nie zapowiadało, że może dziać się coś niedobrego. Myślę, że z góry zakładaliśmy, że nie nastąpi aż taka katastrofa.  

Jak więc to możliwe, że nawet po podpisaniu Paktu Ribbentrop-Mołotow nie zauważono, że ZSRR i Niemcy zostali sojusznikami?

- Polska informacji o tej umowie nie posiadała. Została skrajnie utajniona. Nie dostał ich  
nawet niewielki krąg, który zazwyczaj otrzymywał najtajniejsze dokumenty - tłumaczył prof. Jasiewicz.

Chcesz wiedzieć więcej? Posłuchaj!

  • Czy miejscowa ludność witała wchodzącą do Polski Armię Czerwoną?
  • Czy mniejszości narodowe cieszyły się z ataku ZSRR na Polskę?
  • Jakie były represje ZSRR wobec Polaków?

Komentarze (20)
Agresja ZSRR na Polskę 17 września 1939. Czy Polska była przygotowana na sowiecką inwazję?
Zaloguj się
  • beznyl

    Oceniono 12 razy 8

    Głupie pytanie w tytule. Jak i na co Polska miała być przygotowana? Na walkę na dwóch frontach?

  • rdaneel

    Oceniono 5 razy 5

    Agresja ZSRR na Polskę zaczęła się 23 sierpnia 1939 roku w Moskwie gdzie Stalin podpisał rozbiór Polski ...

  • tomaselli

    Oceniono 5 razy 3

    Co za idiotyczne pytanie juz w tytule ! Jak mozna byc przygotowanym na agresje z obu stron ?

  • 2bxornot2b

    Oceniono 2 razy 2

    Warto obejrzec oredzia Daladiera z francuskich kronik Pathe pomiedzy 1 Wrzesnia 39 a agresja Niemiec. Przerazenie w oczach drzenie glosu jak czlowieka przesladowanego i uporczywie upokarzanego. Obraz ofiary sparalizowanej lekiem z poczuciem beznadziejnej kleski. Pomiedzy slowami mozna wyczytac oferte polubownego zalatwienia sprawy. Obraz dosc przerazajacy trzesacego sie panstwa z pieciomilionowa armia zdolengo jedynie do wypadu na teren Niemiec celem zdobycia trofeow w postaci rowerow. Panstwa z ogromnymi zasobami ktoremu grozila wojna na jedym froncie z poparciem GB, Belgow i zyczliwa neutralnoscia Hiszpanii.
    Po IWS zachod zdecydowal sie stworzyc w srodkowej Europie system niepodleglych panstw, ktore bylyby przeciwwaga dla Niemiec, z calego tego systemu w zsadzie wszystkie grzecznie zlozyly bron przed Niemcami poza Polska i Serbia.

  • krawat23

    0

    Aż boję sie zapytać - jak powinien postapić Stalin w sierpniu 1939 (podpisać układ z Hitlerem, czy nie ?) i wrześniu (wchodzić , czy nie wchodzić ?) Wegry, Rumunia i Polska nie miały większych wątpliwosci w analogicznej poniekąd sprawie Czechosłowacji w 1938/39

  • getz54

    Oceniono 6 razy -2

    Rosja do napaści na Europę przygotowywała się od kilku lat. Oni przygotowani byli tylko na atak. Hitler wyprzerdził Stalina o
    2 tygodnie. Rosjanie nie mieli okopów, transzei, obrony przeciwlotniczej, zapasów zywności, tylko wojska pancerne. Tak naprawdę 2 wojnę światową rozpoczął ZSRR i Stalin kilka lat wcześniej. Oni mieli tylko atakowac i iśc do przodu. Niemcom łatwo było pokonac na początku ich cięzkie dywizje i podejśc pod Moskwę. ZSRR wcale się nie bronił, bo nie potrafił, nie uczono ich zołnierzy tego. A Polacy ? Jeszcze na 3 tygodnie przed wybuchem wojny nie wiedzieli kogo poprzec, czy Stalina czy Hitlera. Rząd Becka targował się do końca z Anglikami i Francuzami o formę traktatów o wzajemnej pomocy. A po wybuchu wojny zwiał do Anglii. Zdarza się.

  • rastablaster

    Oceniono 13 razy -5

    Zdaje się, że agresję "radziecką", poprzedziła ta niemiecko-polska na Pepików :).

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX