Nowe badania ukaza造 ogrom zbrodni Polak闚 na 砰dach. Najniebezpieczniej by這 w ma造ch miasteczkach

Ukrywaj帷y si 砰dzi, zdj璚ie pochodzi z ksi捫ki 'Dalej jest noc'

Ukrywaj帷y si 砰dzi, zdj璚ie pochodzi z ksi捫ki 'Dalej jest noc' (Centrum Bada nad Zag豉d)

Jaki by ogrom zbrodni Polak闚 na 砰dach? - Dw鏂h na trzech 砰d闚, kt鏎zy uratowali si z akcji Reinhard straci這 篡cie z r彗 miejscowej ludno軼i - wynika z analizy Centrum Bada nad Zag豉d 砰d闚.

"Dalej jest noc. Losy 砰d闚 w wybranych powiatach okupowanej Polski" to dwutomowe studium pod redakcj Barbary Engelking i Jana Grabowskiego z Centrum Bada nad Zag豉d 砰d闚. Naukowcy przez ostatnie pi耩 lat prowadzili mozolne badania w dziewi璚iu regionach Polski. O efektach swojej pracy opowiedzieli w audycji Wywiad pog喚biony. - To najpowa積iejsza pr鏏a kwerendy archiwalnej jak彗olwiek w Polsce w historii bada nad zag豉d, stworzono - przekonuj. 

Badania na miejscu

Ksi捫ka liczy ponad 1600 stron i sk豉da si z 9 rozdzia堯w, z kt鏎ych ka盥y dotyczy innego powiatu. S to: Bielsk Podlaski, Bi貪oraj, Bochnia, D瑿ica, ㄆk闚, Miech闚, Nowy Targ, W璕r闚 i Z這cz闚.

Podczas bada po raz pierwszy w historii si璕ni皻o te po teczki polskich s康闚 grodzkich i okr璕owych z okresu okupacji. Kwerend obj皻o r闚nie dokumentacj Polskiego Pa雟twa Podziemnego, 篡dowskich organizacji samopomocy spo貫cznej, 瘸ndarmerii i policji granatowej, a tak瞠 pras konspiracyjn. 

Przekopali鄉y si przez g鏎y dokumentacji. Nie tylko w Polsce, ale iw Stanach, Izraelu, Niemczech, Rosji, Bia這rusi i na Ukrainie

- wyja郾ia prof. Jan Grabowski. 

Z ka盥ego analizowanego 廝鏚豉 wybierano najdrobniejsze nawet wzmianki o ka盥ej ukrywaj帷ej si osobie. W ten spos鏏 zebrano informacje o poszczeg鏊nych uciekinierach: nie tylko biograficzne, lecz tak瞠 dotycz帷e ich wojennych los闚 oraz tego, czy i jak uda這 im si prze篡 lub w jakich okoliczno軼iach zgin瘭i. 

Na wielkich arkuszach wypisywali鄉y ka盥 osob, kt鏎a pojawi豉 si w naszych relacjach. Nast瘼nie weryfikowali鄉y j na wszystkie sposoby. Imi, nazwisko, rodzin, okoliczno軼i 鄉ierci albo miejsce, w kt鏎ym prze篡豉. Ka盥y z nas mia wypisanych oko這 tysi帷a takich os鏏. Wszystkie zweryfikowano, sprawdzono, por闚nano

- opisuje prac naukowc闚 Barbara Engelking, na co dzie kieruj帷a Centrum Bada nad Zag豉d 砰d闚 Instytutu Filozofii i Socjologii PAN. 

Legenda o 篡dowskim z這cie

Z bada, kt鏎e przeprowadzono wynika, 瞠 oko這 30 proc. spo鈔鏚 ukrywaj帷ych si 砰d闚 prze篡這, a ponad 60 proc. zgin窸o. Procentowo najwi璚ej 砰d闚 – spo鈔鏚 tych, kt鏎zy podj瘭i pr鏏y ratowania – prze篡這 z powiatu z這czowskiego (47 proc.), a najmniej – 逝kowskiego (12 proc.).

W pewnej miejscowo軼i dosz這 do strasznych zbrodni dokonanych r瘯oma miejscowych. Na potomk闚 os鏏, kt鏎e pomaga造砰dom, wsp鏊nota wiejska do dzisiaj patrzy si z podejrzeniem. W momencie, gdy rodzina tych ludzi, dok豉dnie wnuki, rozpocz瘭i rozbudow swojego domu powsta這 podejrzenie, 瞠 robi to za 篡dowskie z這to

- opowiada prof. Jan Grabowski, dodaj帷, 瞠 nie jest 豉two dosta si osobom z zewn徠rz si do tej wiedzy. - Dlatego kontakty z lokalnymi historykami regionalistami by造 dla nas ogromn pomoc. 

Do ciekawych wniosk闚 badacze doszli analizuj帷 Bielsk Podlaski, gdzie przed wojn w du瞠j mierze mieszka豉 zubo瘸豉 szlachta, tzw. okoliczna, nazywana r闚nie za軼iankow.

Na terenie tego powiatu wysz豉 zale積o嗆, 瞠 schronienie mo積a by這 znale潭 w za軼iankach. To one g堯wnie pomaga造 砰dom. Natomiast w du穎 wi瘯szym stopniu, niemal wy陰cznie, wydawali 砰d闚 ch這pi

- m闚i prof. Engelking zdradzaj帷, 瞠 jest jedna rzecz, kt鏎a 陰czy豉 wszystkie osoby pomagaj帷e 砰dom. Dom na skraju lasu.

Je瞠li szukali鄉y ludzi, kt鏎zy pomagali 砰dom, to naj豉twiej by這 ich szuka w鈔鏚 os鏏, kt鏎e mieszka造 w domach w pobli簑 lasu. Innym s這wy w鈔鏚 ludzi 篡j帷ych na granicy wsp鏊noty wiejskiej, ale z drugiej strony, by這 to pierwsze miejsce, gdzie 砰d闚 szukano.

Ka盥y powiat mia swoj specyfik, ka盥y te stwarza inne mo磧iwo軼i ratunku. Na przyk豉d ucieczki przez granic by造 mo磧iwe jedynie w powiatach boche雟kim, d瑿ickim oraz nowotarskim. Tam, gdzie by這 to mo磧iwe, powstawa造 siatki przerzutu za granic, zw豉szcza na S這wacj i W璕ry.

妃iertelne pu豉pki

Ci, kt鏎ym nie uda這 si znale潭 bezpiecznej kryj闚ki pod dachem domu, stajni czy stodo造, skazani byli na w璠rowanie i b陰dzenie, okresowe przebywanie w lesie, na polach (np. latem - w stogach siana, zim - w prymitywnych ziemiankach), czasem na kr鏒kotrwa貫 pobyty w gospodarstwach. Przemieszczali si z miejsca na miejsce, stale poszukuj帷 bezpiecznej kryj闚ki na d逝瞠j.

Kolejn strategi, obecn w niemal wszystkich opisywanych powiatach, by這 ukrywanie si w le郾ych bunkrach: lasy stanowi造 naturalne miejsce schronienia, pierwsz kryj闚k dla wi瘯szo軼i uciekinier闚 z gett. Chroni造 si tam setki 砰d闚. Ich liczba topnia豉 jednak na skutek nast瘼uj帷ych po sobie ob豉w i „polowa”.

Najbardziej 鄉iertelnym miejscami, kt鏎e przeanalizowano pracuj帷 nad ksi捫k, by造 ma貫 miasteczka.

O ile na wsi mo積a by這 prze篡, to ma貫 miasteczka by造 鄉iertelnymi pu豉pkami. Ocalali tam nieliczni 砰dzi, z regu造 malutkie dzieci, przyj皻e przez polskie rodziny

- wyja郾ia prof. Grabowski. 

Du膨 rol w niemieckiej strategii wyniszczenia 砰d闚 odegra豉 Policja Polska Generalnego Gubernatorstwa, zwanej od koloru mundur闚, granatow.

Mieszka鎍y polskich wsi cz窷ciej ni Niemcom donosili lokalnej polskiej policji. Policja granatowa nieraz rozstrzeliwa豉 砰d闚 na miejscu lub w pobli簑 miejsca wykrycia.  Czasem ko這 posterunku PP. Mordy na 砰dach dokonane przez granatowych policjant闚 bywa造 tak瞠 wynikiem ich w豉snej inicjatywy, bez wiedzy Niemc闚.

妃iertelne zagro瞠nie dla ukrywaj帷ych si 砰d闚 stanowili tak瞠 cz這nkowie polskiej konspiracji. Szczeg鏊nie wielu (14 proc. spo鈔鏚 wszystkich ukrywaj帷ych si, kt鏎zy zgin瘭i) zosta這 zamordowanych przez polskie podziemie w powiecie miechowskim. 

Mitologia narodowa

Autorzy ksi捫ki przyznaj, 瞠 zdaj sobie spraw z tego, 瞠 bez wzgl璠u na to, jak ich badania zosta造 dobrze udokumentowane, nie zostan zaakceptowane przez wszystkich. 

Nie ma znaczenia, jak mocno udokumentujemy rozmiar zbrodni, gdy w oczach wielu naszych krytyk闚 nie chodzi o zmian przekona. Dla bardzo wielu Polak闚 wiara w niewinno嗆 w豉snego narodu jest form religii

- podkre郵a prof. Jan Grabowski. Jak wi璚 powinna wygl康a dzisiaj debata na temat historii polsko-篡dowskiej? Zdaniem szefowej Centrum Bada nad Zag豉d 砰d闚 brakuje w niej przede wszystkim wsp馧czucia i szacunku dla cudzego cierpienia. 

Oni mieli nadziej, 瞠 z ich cierpienia, kt鏎e by這 tak straszne, przejmuj帷e i ogromne, 鈍iat wyci庵nie jakie wnioski. Ludzie stan si lepsi, 瞠 co to zmieni. Po kilkudziesi璚iu latach pracy nad Holocaustem dochodz do wniosku cierpienie to zosta這 ca趾owicie zmarnowane.


 

Zobacz tak瞠
  • Rajel Matsili. Wyzwiska, szturcha鎍e, spluni璚ia. "Jestem Polk w czarnej sk鏎ze. Nie znam innej ojczyzny"
  • Fotografie wykona nadle郾iczy Jan Mikulski, mieszkaj帷y podczas okupacji w Du瞠j
Woli ko這 Bi貪oraja. "Dzia造 si rzeczy straszne, potworne". Ta ksi捫ka wstrz捷nie nami bardziej ni "S御iedzi"
  • Grzegorzowi Galasi雟kiemu doskwiera bezczynno嗆. Po wypadku, w kt鏎ym straci twarz, nie mo瞠 podj望 pracy. Jego oknem na 鈍iat jest Facebook. Film "Twarz" opowiada o jego wypadku. Ale 篡cie pana Grzegorza wygl康a teraz inaczej
Komentarze (762)
"Dalej jest noc". Badania ukaza造 ogrom zbrodni Polak闚 na 砰dach. Najniebezpieczniej by這 w ma造ch miasteczkach
Zaloguj si
  • Tomasz Zielinski

    Oceniono 91 razy 43

    Nie jestesmy swietym narodem,zobaczcie co sie dzieje teraz,ludzie koczuja w szpitalu a wladza majaca poparcie Polskiego Kosciola Katolickiego na czele z matka ksiedza ma to po prostu w d. Upie

  • rbik53

    Oceniono 46 razy 20

    .
    Teraz na polecenie PiSu IPN odkryje, 瞠 to hitlerowcy i banderowcy mordowali przebrani za polskich wie郾iak闚, a Polacy uratowali tych pozosta造ch co prze篡li.

  • ponury_swiniarz

    Oceniono 40 razy 18

    Profesor Wolniewicz mowil ze sa piekne mity i brzydka prawda.

  • bigfisher

    Oceniono 28 razy 16

    Najbardziej szokuj帷e w tym jest to, 瞠 Holocaust nie nauczy ludzko軼i niczego.

  • Konrad Pirek

    Oceniono 17 razy 13

    Ka盥y kontak z 砰dem podczas okupacji niemieckiej wi您a si z ryzykiem utraty 篡cia. Je瞠li chowa貫 go w budynku, 鄉ier瘙 zagro瞠ni byli wszyscy mieszka鎍y. Taki to wspania造 system zbudowali Niemcy.

  • Jan Osik

    Oceniono 17 razy 13

    podobno wi璚ej 砰d闚 od Sendlerowej uratowa豉 marysia kaczy雟ka - znana z tego, 瞠 jako jedyna wzi窸a udzia w Powstaniu Warszawskim w Starachowicach ...

  • realistas

    Oceniono 25 razy 13

    Po to w豉郾ie ustawa o IPN. To nie mia這 si ukaza. Szmalcownik闚 nikt nie mia odkrywa bo znaczna cz窷 z nich to wykl璚i.

Aby oceni zaloguj si lub zarejestrujX

DOST襾 PREMIUM

Serwis informacyjny

Polecamy