Kiedyś przez ponad godzinę obserwowałam w TV Trwam kazanie księdza w jakimś kościele - to było jak wezbrana rzeka, która przerwała wały i jest nie do opanowania - przede wszystkim przez siebie samą - żadne zdanie nie miało początku ni końca, sieć splątanych dygresji, piętrowych konstrukcji bez ładu i składu - nie jestem w stanie powiedzieć, o czym było to kazanie i co miało z niego wyniknąć. Myślę, że raczej było rodzajem hipnotycznej mantry - wierni w kościele kiwali się rytmicznie w przód i w tył, wyglądali jak w transie.

Niech sobie Tadeusz Rydzyk mówi co chce, gdzie chce i kiedy chce - jeżeli wolność, to dla wszystkich. A jeżeli polski Kościół to toleruje, to widać, ze się z Rydzykiem zgadza. Więc niech się zgadza - polski Kościół też jest wolny, może robić, co chce, nawet popełniać powolne samobójstwo na oczach zrozpaczonych wiernych.

Mnie co innego interesuje - skoro ok. 2 miliony Polaków słuchają głosu Tadeusza Rydzyka w swoim domu, czyli Radia Maryja, tzn. że dostają tam to, czego nikt inny dać im nie potrafi. To znaczy, że Rydzyk ma dla nich tak atrakcyjną ofertę, jakiej nie dostaną nigdzie indziej - ani od polityków, ani od organizacji pozarządowych, ani od ludzi tworzących kulturę, od szkół i uniwersytetów, ani od nas - dziennikarzy, ani od światłej części polskiego Kościoła (istnieje taka, naprawdę!)

Myślę, że to jest najważniejsze pytanie - skąd się bierze popularność Tadeusza Rydzyka, dlaczego znajduje posłuch dla farmazonów, które głosi, a nawet uwielbienie u tak ogromnej rzeszy naszych rodaków? Dlaczego czują się wykluczeni, pogardzani? Jak to się mogło wydarzyć w XXI wieku, w środku Europy, w wolnej Polsce, że tak wielu Polaków myśli, że Polską rządzi jakiś żydowsko-masoński spisek? I że oni, słuchacze głosu Rydzyka nie są u siebie?

Ci ludzie nie znikną, nie zapadną się pod ziemię, nie wyprowadzą - są u siebie. Może zacząć wreszcie z nimi rozmawiać? Może zamiast nieustająco do nich mówić, pouczać ich - zacząć ich słuchać, dowiedzieć się czego się NAPRAWDĘ obawiają, czego nie rozumieją, z czym nie chcą się pogodzić. Dlaczego wierzą w żydowski spisek i dlaczego ufają właśnie komuś tak bardzo nie zasługującemu na zaufanie jak dyrektor Radia Maryja?

Ewa Wanat

Od kilku lat co roku, wraz z tysiącami innych ludzi biorę udział w zawłaszczaniu przestrzeni publicznej maszerując w Paradzie Równości przez Warszawę i wspierając w ten sposób mniejszości seksualne w ich postulatach antydyskryminacyjnych. I wkurzam się, gdy słyszę i czytam, że należy zabronić, że to propagowanie zgorszenia publicznego, że promocja zboczeń etc.

Mniejszości mają takie same prawa do demokracji, jak większość społeczeństwa. Ba - społeczeństwo w ogóle składa się z różnych mniejszości - mniejszością są homoseksualiści, Żydzi, Romowie, Niemcy, Białorusini, Kaszubi, prawosławni, protestanci, ateiści, filateliści, rowerzyści, wędkarze, myśliwi, wegetarianie, górnicy, pielęgniarki, członkowie klubów Gazety Polskiej, słuchacze Radia Maryja, czytelnicy Gazet Wyborczej, czytelnicy ''Uważam Rze'', słuchacze Radia TOK FM. I wszystkim nam konstytucja daje prawo do zgromadzeń i wolności słowa. Mamy prawo demonstrować, nie zgadzać się, walczyć o to, co uważamy za słuszne, nawet - niestety - obrażać i werbalnie atakować władzę.

Każdy kij ma dwa końce - nie chcę, żeby ktoś podważał prawo gejów i lesbijek do głośnej, publicznej krytyki polskich władz, do noszenia transparentów i wznoszenia okrzyków - nie zawsze łagodnych, często i obraźliwych i agresywnych - dlatego dbając o wolność tych, z którymi się zgadzam, poważnie niepokoję się o wolność tych, z którymi mi nie po drodze.

Od 20 lat, kiedyś prawie w każdy weekend, a dziś ze trzy razy w roku, przemierzam trasę A2 z Poznania w okolice zachodniej granicy - kilkoro przyjaciół kupiło tam stare młyny, byłe leśniczówki, jeden nawet sporo zainwestował w niegdysiejszą elegancką miejscowość letniskową Berlina - za komuny senne, zapyziałe miasteczko znane tylko z letniego festiwalu filmowego - w Łagów Lubuski. Mój przyjaciel, kiedyśmy z niedowierzaniem pukali się w czoła widząc, jak się zapożycza i sprzedaje mieszkanie w Poznaniu - niezrażony, pełen entuzjazmu roztaczał przed nami widok świetlanej przyszłości Łagowa - najwyżej 10 lat i tu będzie środek Europy! Łagów w jego wizjach miał stać się - dzięki autostradzie prowadzącej prosto z Berlina - kurortem tętniącym życiem - na co zresztą z powodu swej urody, przepięknych czystych jezior i uroczego krajobrazu w pełni zasługuje. Ani po dziesięciu, ani po dwudziestu latach marzenia się nie ziściły - gdyby nie firmowe imprezy integracyjne, wesela, chrzciny i stypy przyjaciel dawno poszedłby z torbami. I dawno już zrezygnował z ambitnych planów letniego sezonu kulturalnego w Łagowie: z koncertów, teatrów, wystaw - potencjalni widzowie zamiast niecałą godzinę mknąć autostradą musieliby tłuc się z Berlina (oddalonego od 120 km od Łagowa) trzy lub cztery godziny po wyboistych drogach i dziurawych dróżkach. A miejscowych wczasowiczów poza frytkami, piwem i rowerami wodnymi nic więcej nie interesuje.

Pamiętam jak na początku lat 90. przy tejże trasie A2 autochtoni, powodowani widocznie takim samym entuzjastycznym optymizmem, sklejali z tego, co tam kto miał pod ręką: knajpy, stacje benzynowe, budki z kiełbaskami, budy z gipsowymi krasnalami, do których dołączały co roku nowe postaci - brzuchaci kucharze, murzyńscy służący w liberiach, Marilyn Monroe z podwiewaną sukienką, antyczne fontanny, holenderskie wiatraki, a ostatnio słonie, hipopotamy oraz żyrafy naturalnej wielkości. I właściwie ten asortyment ogrodowy jest chyba jedyną rzeczą jaka się przez dwadzieścia lat zmieniła na polskim odcinku jednej z najbardziej ruchliwych tranzytowych tras Europy Berlin - Moskwa.

Te wszystkie prowizorki, brzydactwa, blaszaki jak stały tak stoją, przydrożne miasteczka i wsie nadal wyglądają jak wyglądały - biednie, szaro, byle jako. Aha i jeszcze jedno się zmienia - powstają gigantyczne supersamy dla kierowców TIR-ów z pełną gamą usług: knajpy z golonką i kebabami, sklepy z gadżetami elektronicznymi, dresami i skarpetami w rozmiarze powyżej 44 - a przy nich wielkie parkingi i rosnące jak grzyby po deszczu burdele - ten, którego estetyka zewnętrzna jakoś szczególnie mnie ujęła nosi nazwę ''Alibi'', a na balustradzie balkonu w pozie niedbałej acz kuszącej leży gigantyczna (tak ze 3 metry długości) plastikowa goła baba z ogromnym biustem.

Dlaczego przez dwadzieścia lat nikomu nie udało się zbudować sieci autostrad w Polsce? Nikt, najwięksi specjaliści w tej dziedzinie nie są w stanie przekonująco odpowiedzieć na to pytanie.

Piękne tereny pojezierza lubuskiego tak jak i 20 lat temu są zamknięte zarówno dla polskich jak i dla niemieckich turystów - najpiękniejsze, najczystsze jeziora położone wśród gęstych lasów są niedostępne. Tak jak za PRL były tam poligony strzeżone tabliczkami ''Wstęp wzbroniony, grozi śmiercią'', tak jest i dzisiaj. Można owszem poprosić dowódcę tamtejszej jednostki o przepustkę na wjazd na teren poligonu, żeby się podczas upalnego lata ponurzać w krystalicznie czystej pachnącej wodzie - komendant przyjmuje interesantów raz w tygodniu w odległym o kilkadziesiąt kilometrów garnizonie, trzeba tam pojechać i złożyć podanie, po tygodniu znowu trzeba tam pojechać i odebrać przepustkę - oczywiście na czas ograniczony. Można zaryzykować kąpiele przez ten tydzień pomiędzy złożeniem podania, a odebraniem przepustki, tak jak zrobiliśmy to my, ale do średniej przyjemności należało wychodzenie z wody pod lufami karabinów (zresztą jakbyśmy mieli przepustkę, to przecież nie w kąpielówkach - też trzeba byłoby wyjść pod czujnym okiem żołnierza i ją okazać).

Tam, gdzie akurat jednych z najpiękniejszych miejsc ziemi lubuskiej nie okupuje wojsko (a co to za różnica dla prostego miłośnika przyrody czy to Armia Czerwona czy NATO) - tam sprawę załatwiły władze gminy Torzym wyprzedając na lewo i prawo gminne działki nie bacząc na to, że np. niezwykłej urody jezioro Garbicz stało się kompletnie niedostępne dla zwykłego człowieka - wszędzie prywatne działki, z prywatnymi pomostami i wbrew przepisom zamknięte przez właścicieli dojścia do jeziora. Ba - gmina Torzym sprzedała nawet stawy w Parku Krajobrazowym. Wokół tych stawów wiedzie gminna ścieżka rowerowa - kiedy się dwa lata temu zapuściliśmy tam rowerami przegonił nas właściciel ze sztucerem - bo niebacznie na chwilę zeszliśmy z rowerów, żeby podziwiać łabędzie na stawie - nie wolno się zatrzymywać na tej ścieżce, tylko można nią przejeżdżać, bo on ''i tak łaskę robi gminie, że ją udostępnia'' (to publiczna, gminna droga!) - moje wątpliwości, co do prawomocności tych uwag właściciel stawów rozwiał strzelając na postrach ze sztucera - nie wdawałam się dalej w dyskusje, dobrze, że rowery mieliśmy sprawne! Sprawę zgłosiliśmy do prokuratury, a prokuratura co zrobiła? Umorzyła sprawę. I tyle.

Tak tam wygląda latem, a zimą... Wracałam po świętach z tych zachodnich rubieży płatną autostradą do Poznania - tzw. autostrada cała oblodzona, zawiana śniegiem wiła się smętnie przez równie smętny krajobraz zachodniej Polski, o której mówiło się kiedyś, że ma być pionierem zmian... Kiedy to było....

Potem jeszcze próby zjedzenia obiadu 26 grudnia w dużym wojewódzkim mieście w środku Europy. W Poznaniu - w centrum otwarte dwie restauracje na krzyż (obie zresztą wyjątkowo marne). Ciekawe co mają zrobić w taki dzień obcokrajowcy, turyści, innowiercy, czy też nasi miejscowi ateiści, którzy nie świętują, a nie mogą, nie chcą lub nie lubią gotować?

Byłam niedawno przez chwilę na Białorusi - jest pokryta siecią autostrad, a lady sklepów w Mińsku uginają się pod różnorodnością smakołyków z całego świata - inna sprawa kogo na to stać. To jedna z najsmutniejszych moich konstatacji tego roku - wbrew temu, w co wierzyliśmy na początku lat 80. - do osiągnięcia rozwoju gospodarczego wcale nie jest niezbędna wolność (Chiny są tego najlepszym przykładem). Jakim kosztem ludzkim się to odbywa - o tym w tej chwili nie piszę. Piszę tylko, że rozwój materialny jest możliwy bez wolności - trudno, jakoś się z tym odkryciem muszę pogodzić.

A poza tym przez dwadzieścia lat istnienia wolnej Polski wciąż nie dajemy sobie rady z zimnem zimą, upałami latem, oraz: wodą, PKP, służbą zdrowia, przedszkolami na wsiach, finansowaniem kultury i nauki, wychowaniem seksualnym w szkołach, coraz bardziej odhumanizowanym rynkiem pracy - przez cały rok...

I jakoś nie mogę pogodzić się z tym, że wolność (i osobista, i polityczna, i gospodarcza) nie jest wystarczającą motywacją do tego, żeby tworzyć to, co potrzebne i pożyteczne - jak np. drogi. I że ta wolność nie uwolniła jezior w Lubuskiem - no to, to jest jeden z największych skandali dwudziestolecia! Coś nam z tą wolnością nie do końca wychodzi. Umiemy za nią ginąć, ale jako żywi - nie wiemy jak z niej korzystać. Może byśmy się jakoś podzielili rolami z inną nacją, która ma jakieś inne niż my wady? - tak np. o Czechach pisze Mariusz Szczygieł w ''Zrób sobie raj''. Może tak - my będziemy o tę wolność walczyć, a Czesi nauczą nas jak z niej korzystać?

A może polscy politycy to jakieś przegrane pokolenie, pokolenie nieudaczników, czasami pewnie pełne dobrych chęci - tylko kompetencji brak. Bo niby skąd je brać - całe życie w PRL. Ale czescy politycy też przecież żyli w komunie. No i po niektórych to widać aż nadto. To musi być coś w wodzie jednak, albo w powietrzu...

W niewesołym nastroju kończę ten rok.

A na Nowy Rok - Państwu i sobie życzę, żebyśmy potrafili uczyć się od innych - tego, co inni potrafią robić lepiej niż my: - np. od Chorwatów budowy autostrad, od Czechów - dystansu do samych siebie i do życia, od Francuzów, Włochów, Hiszpanów - radości z biesiadowania z rodziną i przyjaciółmi w knajpach - a nie w domu, gdzie ktoś zawsze musi najpierw nagotować a potem pozmywać - itd., itp. - lista jest otwarta...