Choroba psychiczna nie wyklucza. Osoby z zaburzeniami szkolą się na kucharzy i hotelarzy. I to działa

Jak aktywizować osoby z chorobami psychicznymi? Warszawa wdraża program szkoleń dla osób z zaburzeniami. W Krakowie od lat z powodzeniem działają hotel i restauracja prowadzone przez osoby ze schizofrenią. Dziś światowy dzień zdrowia psychicznego.

Elegancki, trzygwiazdkowy hotel i restauracja - na pierwszy rzut oka nie różnią się niczym od innych. Od dziewięciu lat z powodzeniem prowadzą go chorzy na schizofrenię. To dla nich nie tylko rodzaj terapii, ale też szansa na powrót do normalnego życia. Podobna inicjatywa wystartowała też w stolicy. Mimo październikowego chłodu pan Wojciech myje okna. Za chwilę będzie przycinał krzewy. W "Panu Cogito" w Krakowie pracuje już 8 lat. - W związku z chorobą ciężko było mi znaleźć pracę. Tutaj jest inaczej. Mam wykształcenie techniczne. Robię drobne naprawy, renowacje. U nas liczy się zgrany zespół, jeśli ktoś czegoś nie potrafi, pomagamy sobie nawzajem - opowiada pracownik krakowskiej placówki.

W hotelu pracują 24 osoby po kryzysach psychicznych i 9 osób zdrowych. Każdy przychodzi do pracy z bagażem swoich doświadczeń, także chorobowych, z trudnymi wspomnieniami, ale nad wszystkim czuwa personel medyczny. - Zdarzają się nawroty choroby, ale reagujemy na to wcześniej - zapewnia kierowniczka hotelu Agnieszka Lewandowska-Banach. - Znamy też możliwości naszych pracowników, niektórzy mogą pracować nie więcej niż 5 godzin w ciągu dnia, bo na tyle są w stanie skupić uwagę, na tyle pozwala im ich organizm - opowiada.

Anna pracuje w hotelowej kuchni od ponad roku. - Początki były najtrudniejsze, ale teraz jest już dobrze - uśmiecha się. Z wykształcenia jest kaletnikiem, ale zawsze marzyła o pracy w gastronomii. Wcześniej opiekowała się dziećmi, ale, ze względu na chorobę, miała długą przerwę w pracy zawodowej.

Schizofrenia to jedna z najcięższych chorób psychicznych, ale wiemy o niej niewiele. - Funkcjonuje wiele stereotypów, jak na przykład to, że chore osoby nie są w stanie stworzyć stałego związku czy mieć stałej pracy - tłumaczy psychiatra i współzałożyciel "Pana Cogito" dr Andrzej Cechnicki. - A to nieprawda. Co piąty cierpiący na schizofrenię ma w swoim życiu tylko jeden epizod chorobowy i nigdy więcej do tego nie wraca. Schizofrenicy przez wiele lat mogą wcale nie mieć nawrotów - twierdzi.

Zadaniem hotelu jest stworzenie stabilnych miejsc pracy dla osób chorujących psychicznie, przyuczenie ich do zawodu i pomoc w zmianie kwalifikacji. I to zadanie spełnia. - O wiele więcej wysiłku kosztuje ich to, żeby codziennie rano wstać i przygotować się do pracy, ale też dzięki temu bardziej ją szanują, daje im poczucie wartości, tego, że są potrzebni - mówi Agnieszka Lewandowska-Banach.

Stolica uczy kucharzy

W Warszawie ruszył innowacyjny, pilotażowy projekt adresowany do osób z zaburzeniami psychicznymi. Fundacja eF kropka przy pomocy stołecznych restauratorów przeszkoli byłych pacjentów szpitala psychiatrycznego i nauczy zawodu kucharza czy kelnera. Zdobycie fachu to nie wszystko. Stażyści dostaną też szansę na pracę w restauracji.

Celem Programu Kuchnia jest stworzenie z podopiecznymi Fundacji pewnego rodzaju restauracji czy klubu świadczącego usługi gastronomiczne, który później stanie się zakładem aktywizacji zawodowej. Jak mówi jedna z inicjatorek projektu, ordynator oddziału terapeutycznego w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, dr Joanna Krzyżanowska-Zbucka, jednym z najtrudniejszych problemów, z jakimi spotykają się osoby z doświadczeniem choroby psychicznej, jest brak pracy i wykluczenie społeczne: - To nawet poczucie odrzucenia i pewnego rodzaju forma dyskryminacji. Z powodu choroby psychicznej mają oni utrudnione wejście na rynek pracy, co w konsekwencji jest dla nich trudne do zaakceptowania.

Pomogą znani restauratorzy

- Stąd projekt Kuchnia-Hostel - tłumaczy psychiatra. Plan jest taki, aby we współpracy z warszawskimi restauratorami - rodzeństwem Agnieszką i Marcinem Kręglickimi - ruszyć z programem staży zawodowych. Dzięki nim beneficjenci będą mogli pod okiem doświadczonych pracowników restauracji odbywać praktyki w profesjach związanych z gastronomią (kucharze, kelnerzy czy menedżerowie).

- Pacjenci już się na taki projekt cieszą - dodaje dr Joanna Krzyżanowska-Zbucka. Bo część osób po kryzysie osobowym wypada z rynku pracy, jest im trudno odnaleźć się na nowo. Pracodawcy boją się, że będą mieli do czynienia z osobą nieprzewidywalną i niebezpieczną, pacjenci z kolei obawiają się, że będą wytykani palcami. A oni chcą po prostu po chorobie wrócić do normalnego funkcjonowania.

- Praca da im poczucie własnej wartości - podkreśla. Ci pacjenci naprawdę mają deficyt pracy, czasami sami mówią, że gdyby mieli jakieś zajęcie, to pomogłoby im to w zdrowieniu. Dlatego jej zdaniem sukces tego przedsięwzięcia może, w pewnej części, przeciwdziałać stygmatyzacji i wykluczaniu osób po kryzysie psychotycznym.

Kuchnia na początek, potem hostel

Kolejnym etapem projektu - po kuchennym przeszkoleniu - będzie stworzenie w Warszawie tzw. hostelu terapeutycznego. W założeniu będzie to miejsce zamieszkania i terapii pod opieką profesjonalistów. Cel jest prosty: - Choroba często infantylizuje relacje w rodzinie, nawet osoba samodzielna przed zachorowaniem - w psychozie czuje się bezradna i staje się zależna od innych. Bywa, że trudno jest jej wrócić do normalnego funkcjonowania, a rodzinie ciężko zrezygnować z roli opiekuna i kontrolera - tłumaczy ordynator.

Żeby nie iść na rentę

- Dlatego hostel ma być takim mostem, który ułatwi im powrót do normalności. Ale przede wszystkim chcemy sprawić, by młodzi ludzie nie przechodzili na renty, a ich okresowa niepełnosprawność kończyła się pomyślnie - powrotem do chwilowo zarzuconych zadań życiowych.

Klientami hostelu będą pacjenci po kryzysie psychotycznym od 20. do 35. roku życia, w stabilnym stanie psychicznym, zdolni do względnej aktywności, skierowani z poradni, szpitali psychiatrycznych, ośrodków pomocy społecznej i zgłaszający się sami. Tam przez pół roku zostaną otoczeni opieką terapetów i asystentów.

- To nie jest też tak, że my umieścimy tam pacjentów i koniec. Planujemy warsztaty o zdrowiu, asertywności, poszukiwaniu pracy - takie rzeczy, które będą umacniać ich w drodze do zdrowia. - Bo z chorób psychicznych można wyzdrowieć. Mało kto o tym mówi, wszyscy się tego boją, ale można wyzdrowieć - podsumowuje dr Krzyżanowska-Zbucka.

Każdy, kto chciałby pomóc w tym pilotażowym projekcie jako sponsor czy wolontariusz - znajdzie informacje na stronie fundacji .

DOSTĘP PREMIUM