Kontrole L4 na nowych zasadach. Pracownicy zyskali przywileje. Pracodawcy boją się nadużyć

Do niedawna nieobecność w domu podczas zwolnienia lekarskiego była uznawana za nieprawidłowe wykorzystanie tzw. L4. Z końcem sierpnia pojawiła się zmiana w przepisach ZUS, która niepokoi pracodawców. Nieobecność w domu w wielu przypadkach nie będzie już uznawana za nieprawidłowość.

Pod koniec sierpnia ZUS opublikował najnowszą wersję poradnika dla osób kontrolujących prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich w 2022.  Pojawiła się w nim duża zmiana.  

Teraz nieobecność w domu w czasie kontroli podczas zwolnienia chorobowego nie będzie w wielu przypadkach uznawana za niewłaściwe wykorzystanie takiego zwolnienia. 

Z zapisu w poradniku ZUS wynika, że "jeśli kontrola była przeprowadzona w miejscu zamieszkania lub pobytu ubezpieczonego i osoby kontrolujące nie zastały ubezpieczonego, kontrolę należy w miarę możliwości ponowić. Dodatkowo trzeba zwrócić się do pracownika, by wyjaśnił przyczyny tej nieobecności. Nieobecność w miejscu zamieszkania lub pobytu w czasie przeprowadzania kontroli nie musi bowiem oznaczać niewłaściwego wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy. Jeżeli pracownik poda uzasadniony powód swojej nieobecności, np. wizyta u lekarza, odbywanie rehabilitacji itp., nie można uznać, że zwolnienie lekarskie było wykorzystywane nieprawidłowo" - czytamy na stronie ZUS.

Kontrole L4 na nowych zasadach. Jak było wcześniej? Sytuacja bardzo się zmieniła

Przed wprowadzeniem tej zmiany, jeśli podczas kontroli ZUS pracownika na L4 nie było w domu, przeważnie uznawano to za niewłaściwe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego. 

Było tak, jeśli:

  • dany pracownik nie przekazał lekarzowi informacji o swoim miejscu pobytu w czasie zwolnienia lekarskiego, które jest inne niż jego adres zamieszkania,
  • nie poinformował pracodawcy oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zmianie miejsca pobytu w trakcie niezdolności do pracy w terminie 3 dni od tej zmiany.

Przypominamy, od 2019 roku pracownik przebywający na L4 musi informować o miejscu swojego pobytu podczas zwolnienia i pracodawcę i ZUS.

- Jeśli chory zmienił miejsce pobytu w trakcie zwolnienia i w ciągu 3 dni nie zgłosił tej zmiany w ZUS-ie i u swojego pracodawcy, może stracić zasiłek chorobowy. A jeśli zasiłek został już wypłacony, to ZUS może zażądać jego zwrotu – poinformowała portal gk24.pl Krystyna Michałek, regionalny rzecznik prasowy ZUS województwa kujawsko-pomorskiego. 

Dotychczasowe konsekwencje nieprawidłowości po kontroli L4

Dotychczas możliwymi konsekwencjami nieobecności w domu podczas kontroli L4 mogły być: 

  • cofnięcie zasiłku chorobowego - za cały okres objęty kontrolowanym zwolnieniem, z wyjątkiem okresu pobytu w szpitalu,
  • cofnięcie zasiłku opiekuńczego - za cały okres objęty kontrolowanym zwolnieniem,
  • cofnięcie świadczenia rehabilitacyjnego - za miesiąc kalendarzowy, w którym stwierdzono zaistnienie nieprawidłowości, z wyjątkiem okresu pobytu w szpitalu.
  • rozwiązanie umowy o pracę - wylicza DGP. 

Kto może przeprowadzić kontrolę ZUS L4? Nie tylko ZUS…

Należy pamiętać, że nie tylko Zakład Ubezpieczeń Społecznych może przeprowadzać kontrolę wykorzystywania zwolnienia.

Uprawnienia do sprawdzenia prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy z powodu choroby mają także pracodawcy zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych. 

Wprowadzane zmiany niepokoją pracodawców, którzy w dobie zwolnień online obawiają się nadużyć. Jak mówił  w rozmowie z Wirtualną Polską Mikołaj Zając, ekspert rynku pracy, prezes Conperio, taka zmiana "daje 'lawirującym' pracownikom jeszcze szersze pole do nadużyć i naraża przedsiębiorców na wymierne straty finansowe".

Jak długo można być na L4? Nowe przepisy 2022

W 2022 roku weszły zmiany dotyczące zwolnień lekarskich. Od początku roku zasiłek chorobowy obowiązuje krócej, niż w latach ubiegłych: nie dłużej niż 182 dni w ciągu roku – chyba że niezdolność do pracy wynika z ciąży lub zachorowania na gruźlicę – w takiej sytuacji okres ten wydłuża się do 270 dni. Każde nowe wystawione zwolnienie lekarskie 2022 (jeśli nie wystąpiła między nimi przerwa przekraczająca 60 dni) sumuje się z poprzednimi bez względu na rodzaj schorzenia.

Wcześniej zliczane były tylko zwolnienia, które zostały wystawione na tę samą jednostkę chorobową i to one się sumowały do maksymalnej liczby 182 dni. Jeśli L4 wydano pacjentowi z powodu innego schorzenia – wówczas okres zasiłkowy wyliczano od początku.

Zwolnienia L4. Tyle zwolnień wystawiono w 2021 roku

Jak wynika z danych ZUS, każdego roku wypłacane zasiłki chorobowe są liczone w miliardach. W 2021 r. lekarze wystawili 20,5 mln zwolnień lekarskich. Łączna liczba dni absencji chorobowej w pracy wyniosła 239,9 mln. W tym samym roku kontroli osób znajdujących się na zwolnieniu lekarskim przeprowadzono 353,2 tysięcy, co stanowi zaledwie niecałe 2 proc. wszystkich zwolnień.

Więcej na temat zasad zwolnień lekarskich znajdziesz pod linkiem.

DOSTĘP PREMIUM