Kim była Elizabeth Kenny? Niedoceniona w Australii, w USA zyskała wielką sławę

Elizabeth Kenny. Kiedyś tę Australijkę podziwiała cała Ameryka, a prezydent Roosevelt zasięgał u niej porad. Dziś mało kto o niej pamięta. Z okazji rocznicy jej urodzin przypomina o niej Google Doodle.

Elizabeth Kenny. Pielęgniarka, która wynalazła metodę leczenia polio

W środę 5 października 2022 r. Google Doodle (chodzi o dzisiejszą grafikę na www.google.com) upamiętnia Elizabeth Kenny – pielęgniarkę z Australii, która stworzyła alternatywną metodę leczenia polio, zwaną Metodą Kenny. Jej ćwiczenia pomogły tysiącom chorym na całym świecie, do dziś są uważane za jedną z najskuteczniejszych form leczenia poza szczepieniem na tę trudną chorobę. 

Jej walka o uzyskanie akceptacji środowiska medycznego dla jej metody stała się tematem filmu Sister Kenny z 1946 roku, który został nagrodzony Złotym Globem i otrzymał nominację do Oscara za rolę pierwszoplanową aktorki Rosalind Russell.

Polio. Co to za choroba? Szczepionkę opracował polski naukowiec

Polio w Polsce jest znana głównie jako choroba Heinego-Medina. To ostra choroba zakaźna o podłożu wirusowym. Można się nią zarazić drogą pokarmową, kropelkową lub przez bezpośredni kontakt z osobą chorą. Kojarzona jest przede wszystkim jako choroba wieku dziecięcego, lecz jest też groźna dla dorosłych.

Jeszcze w XX wieku polio stanowiła zagrożenie epidemiczne na całym świecie, również w Polsce. Szczyt zachorowań miał miejsce w latach 50. Dzięki wynalezieniu szczepionki (została opracowana przez polskiego uczonego Hilarego Koprowskiego) choroba prawie zupełnie zniknęła. Nadal jednak praktykuje się powszechne szczepienia. Jak donosi Medonet, w 2019 r. jedynymi krajami, w których choroba występowała, były Afganistan i Pakistan.

Wywoływana przez wirusa polio choroba często nie powoduje żadnych objawów. U wielu osób pojawiają się jedynie:

  • dolegliwości układu pokarmowego,
  • gorączka,
  • ból głowy,
  • czasem obserwuje się zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Jednak u 1-2 proc. osób zakażonych występuje porażenie mięśni, które kończy się niedowładami, niepełnosprawnością ruchową, paraliżem lub niewydolnością oddechową.

Elizabeth Kenny była samoukiem. Ambitna pielęgniarka wszystkiego uczyła się sama

Elizabeth Kenny, znana również jako siostra Elizabeth Kenny lub siostra Kenny urodziła się 20 września 1880 r. w Australii, zmarła tamże 30 listopada 1952 r. 

Była córką biednego irlandzkiego rolnika-imigranta. Otrzymała skromne wykształcenie, co nie powstrzymało jej w samodzielnym rozwijaniu pasji, jaką była medycyna i anatomia człowieka. Zachęcona przez lekarza Aeneasa McDonnella, który leczył jej złamany nadgarstek, Elizabeth Kenny w wieku 17 lat rozpoczęła pracę jako wolontariuszka w szpitalu w Guyra w Nowej Południowej Walii. 

Choć nigdy nie stała się dyplomowaną pielęgniarką, ok. 1910 roku otworzyła w Darling Downs w stanie Queensland własną praktykę pielęgniarską – czytamy na stronie encyklopedii Britannica.

Pierwsze spotkanie z polio i odkrycie innowacyjnej metody leczenia

Pielęgniarka Elizabeth Kenny pierwszy raz spotkała się z osobami chorymi na polio w 1911 roku, niedługo po otwarciu swojej praktyki. Zauważyła, że mięśnie osób chorych nie są trwale uszkodzone, a jedynie zesztywniałe. Zaczęła pomagać pacjentom gorącymi, mokrymi okładami, a następnie kazała wykonywać ćwiczenia wzmacniające mięśnie. 

W tamtych czasach metodą leczenia tej ciężkiej choroby było zupełnie inne działanie – ciało pacjenta wkładano w gips, aby je usztywnić. To prowadziło do atrofii (zaniku) mięśni. 

Ku wielkiemu zaskoczeniu środowiska medycznego metoda Kenny zadziałała i stało się o niej głośno na całym świecie. W 1913 roku Elizabeth Kenny otworzyła mały szpital w Clifton w Darling Downs, gdzie z powodzeniem stosowano jej metodę terapii. 

Zdolna australijska pielęgniarka już dwa lata później zamknęła jednak praktykę, aby wstąpić do Służby Pielęgniarskiej Armii Australijskiej. Podczas I wojny światowej służyła jako pielęgniarka sztabowa. W latach 1916–1917 nadano jej tytuł „Siostry" (czyli przełożonej pielęgniarki). Odtąd nazywano ją Siostrą Kenny. 

Kilkanaście lat później otworzyła klinikę w Townsville i kontynuowała leczenie polio swoją metodą. 

Niedoceniona w Australii, w USA zyskała wielką sławę

Lekarze zaczęli ostro krytykować jej sposoby leczenia choroby, które nie były zgodne z ustandaryzowanymi praktykami unieruchamiania pacjentów. Pomimo sprzeciwów, władze Queensland zezwolił na otwarcie kolejnych klinik Elizabeth Kenny. Pod koniec lat 30. pielęgniarka pojechała do Anglii, aby promować swoją metodą leczenia, niestety z niepowodzeniem. Popularność jej sposobu leczenia polio osłabła i Kenny zaczęła zamykać kliniki. Otrzymała jednak pracę przy prowadzeniu oddziału w Brisbane General Hospital. 

W latach 40. XX wieku, przy wsparciu australijskiego rządu, Kenny pojechała do USA, aby otworzyć nowe ośrodki rehabilitacji – takie jak Instytut Siostry Kenny w Minneapolis, który stał się światowej sławy ośrodkiem leczenia polio. W ten sposób Elizabeth Kenny stała się później jedną z najbardziej podziwianych kobiet Ameryki swojej epoki, otrzymała honorowe stopnie naukowe z Rutgers University i University. Prezydent Franklin D. Roosevelt zaprosił ją nawet na lunch, aby porozmawiać o swoich dolegliwościach i ich leczeniu.

Będąc pod wrażeniem liczby osób chorych na polio, którym Metoda Kenny pomogła, prezydent Harry Truman zezwolił słynnej pielęgniarce na wjazd do USA bez wizy – takie wyróżnienie było wielkim zaszczytem w tamtych czasach.

Ze względu na rewolucyjne podejście do polio, australijskie środowisko lekarzy zignorowało jej działalność, nawet po sukcesach w Ameryce. Po wynalezieniu szczepionki na polio prawie zupełnie o niej zapomniano. 

DOSTĘP PREMIUM