FIFA jak kasyno zawsze wygrywa? "Byłam persona non grata". Ekspertka o kulisach działania piłkarskiej federacji

Takiego mundialu jeszcze nie było. I to nie tylko dlatego, że będą to najdroższe piłkarskie MŚ w historii. Żadna wcześniejsza impreza nie wzbudzała tak wielkich kontrowersji. Oficjalnie nie ma dowodów na to, że przy przyznawaniu Katarowi MŚ doszło do korupcji, ale od lat spekuluje się na ten temat. Za imprezą stoi potężna FIFA, która na pewno zarobi miliony i dba, by prawda o jej finansach nie była znana. O czym w TOK FM mówiła dr Karolina Tetłak. Naukowczyni stwierdziła, że była persona non grata w światowej federacji. Bo szukała informacji na temat finansowania wielkich imprez sportowych.
Zobacz wideo

Mundial w Katarze na długo przed rozpoczęciem wzbudzał wiele wątpliwości i kontrowersji. Na pewno już przed ceremonią otwarcia wiadomo, że to będzie najdroższy piłkarski mundial. Katarczycy wydali gigantyczną kwotę. - Mamy do czynienia z absolutnie historycznym wydarzeniem. Szacuje się, że mundial będzie kosztował ok. 240 mld dolarów. Co jest rekordową kwotą. Siedem wcześniejszym mundiali razem wziętych kosztowała pięciokrotnie mniej - wyliczyła w TOK FM dr Karolina Tetłak, ekspertka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, a także współpracowniczka Centre for International Sports Law na Uniwersytecie Staffordshire w Wielkiej Brytanii i Thompson Rivers University w Kanadzie. 

Wydatki dotyczą jednego z najmniejszych państw, jakie kiedykolwiek organizował piłkarskie MŚ. Bo Katar ma ledwie 11,5 tysiąca kilometrów kwadratowych. To ponad trzy razy mniej niż dotychczasowy "rekordzista" Szwajcaria (ok. 41 tys.), która była gospodarzem w 1954 roku. - Katar jest krajem wielkości województwa opolskiego lub świętokrzyskiego, który posiadał jeden stadion niedostawany do wymogów UEFA. To tak jakby teraz w woj. świętokrzyskim wybudować osiem ultranowoczesnych stadionów - mówiła rozmówczyni Cezarego Łasiczki.

FIFA - gigant, który "nie płaci podatków"

Czy organizacja tak wielkiej imprezy może być opłacalna? Jest jeden pewnik. - Zawsze układ jest taki, że to FIFA zarabia, a koszty ponosi organizator - mówiła dr Tetłak. - Czyli FIFA jak kasyno zawsze wygrywa? - dopytał dziennikarz TOK FM.

- Dokładnie, tak to działa. Plus jeszcze FIFA nie płaci podatku - dopowiedziała ekspertka. Wskazując, że światowa federacja, tak jak Międzynarodowy Komitet Olimpijski oraz UEFA (Unia Europejskich Związków Piłkarskich) mają "potężną moc organizacyjną". Są w stanie tak umawiać się z państwami-organizatorami imprez, że te specjalnie zmieniają swoje przepisy podatkowe.

- Do tego jest specjalna procedura, w której FIFA bardzo inteligentnie wykorzystuje różne instrumenty prawne - np. prywatne umowy, w których trzeba zagwarantować zwolnienia podatkowe. A na końcu jest to wszystko jeszcze legitymizowane w sposób absolutnie formalny albo w parlamencie, albo w innym trybie - wyjaśniła naukowczyni. I przypomniała, że przy okazji organizacji w Polsce - i w Ukrainie - piłkarskich ME w 2012 roku, korzystne dla federacji rozwiązania, wprowadzono "w formie rozporządzenia ministra finansów". Mówimy o wielkich pieniądzach, bo przyjmuje się, że FIFA zarabia na mundialu 3-4 mld dolarów.

Skoro więc organizacja mundialu to wielkie wyzwanie, gigantyczne wydatki i niekoniecznie zyski finansowe, to dlaczego państwa zażarcie walczą o tę imprezę? - Katar już w 2008 r. rozpoczął projekt "Qatar National Vision 2030" . To wizja rozwoju państwa do 2030 roku, by móc stać się nowoczesnym społeczeństwem zdolnym do zrównoważonego rozwoju w największym skrócie. Oni wykorzystują mundial, by stanąć na mapie politycznej i biznesowej świata - wyjaśniła gościni "OFF Czarka".

"Przez wiele lat byłam persona non grata"

Organizacji piłkarskich MŚ w Katarze od początku towarzyszyły wątpliwości, protesty i podejrzenia. Wyboru - przypomnijmy - dokonano w 2010 w Zurychu. Najpoważniejsze zarzuty dotyczyły łamania praw człowieka w Katarze, podejrzeń o korupcję. Wątpliwości budziło również to, że z powodu bardzo wysokich temperatur imprezę przeniesiono na późną jesień.

Najpoważniejsze zarzuty - dotyczące korupcji wśród członków Komitetu Wykonawczego FIFA nie została dotychczas jednoznacznie wyjaśniona. Wewnętrzne śledztwo światowej federacji nie wykazało żadnych nielegalnych działań. Ale trzeba pamiętać, że cały czas toczą się śledztwa w USA i Szwajcarii dotyczące korupcji i śledczy sprawdzają m.in. sprawę organizacji katarskiego mundialu.

- FIFA ma taki model działania, że większość informacji, które dotyczą jej finansów, jest tajna. Przez wiele lat byłam persona non grata w FIFA, bo jako doktorantka potrzebowałam zebrać informacje na tematy związane z opodatkowaniem wielkich imprez sportowych. Te dane, mimo że MŚ finansowe są z pieniędzy publicznych, nie są jawne. Podobnie jak umowy dotyczące organizacji imprezy. To nie jest organizacja transparentna - podkreśliła ekspertka Wydziału Prawa i Administracji UW.

Korupcja w sporcie nie jest tematem nowym. Ale jak oceniła naukowczyni, przy okazji mundialu w Katarze mówiło i mówi się o tym otwarcie. Co jest nowością. - Mówi się, że Katar  przeznaczył rekordową kwotę, szacuje się, że to ok. 1,5 mld dolarów, na korupcję związaną z organizacją tej imprezy - wyjaśniła. Pieniądze trafiają do tych, którzy decydują o tym, gdzie odbędzie się piłkarski mundial. Czyli do działaczy z piłkarskiej federacji, którzy biorą udział w głosowaniu. - Jeśli chodzi o Katar, to najgłośniejsza sprawa dotyczyła Michela Platiniego. Francuz początkowe wspierał kandydaturę USA, a po spotkaniu m.in. z emirem Kataru oraz inwestorem, który zaproponował zakupienie klubu Paris Saint-Germain - do czego zresztą doszło po roku, zmienił zdanie. I zaczął wspierać organizację imprezy w Katarze - przypomniała dr Karolina Tetłak.

Chesz wiedzieć, co kryje się pod zieloną murawą boisk w Katarze. Posłuchaj podcastu "Zakatarzeni". To rozmowy o niesportowych aspektach niezwykle kontrowersyjnego mundialu. Podcast prowadzą dziennikarze Sport.pl Dominik Wardzichowski i Dawid Szymczak oraz dziennikarz sportowy Radia TOK FM Przemysław Pozowski. Wszystkie odcinki podcastu są dostępne na platformach sport.pl, tokfm.pl, w aplikacji mobilnej TOK FM, oraz na kanale TOK FM Select na platformach Spotify, Google Podcasts oraz iTunes. 

Polacy pierwszy mecz podczas MŚ w Katarze rozegrają 22 listopada. Biało-czerwoni zagrają przeciwko Meksykowi. Potem 26 listopada rywalami reprezentacji Polski będzie Arabia Saudyjska. Ostatni mecz I fazy MŚ Polacy rozegrają z dwukrotnymi mistrzami świata - reprezentacją Argentyny. O piłkarskich MŚ posłuchasz w Radiu TOK FM i na tokfm.pl.

Posłuchaj:

DOSTĘP PREMIUM

DOSTĘP PREMIUM