Od tej rewolucji nie ma już odwrotu. Małe i średnie firmy w obliczu cyfryzacji

Brak środków, kompetencji, odpowiednich ludzi czy w ogóle strategii - to często główne bariery na drodze małych i średnich przedsiębiorstw do cyfryzacji. Jak zadbać o cyberbezpieczeństwo? Jak wybrać odpowiednie narzędzia i dostawców? Przedsiębiorcy nie muszą być w tym gąszczu pytań i rozwiązań sami. Gdzie mogą szukać pomocy?

Pandemia COVID-19 i wszelkie ograniczenia z nią związane pokazały, że aby zapewnić nie tylko rozwój, ale w ogóle stabilność działania biznesu, niezbędna jest szeroko pojęta cyfryzacja. I chodzi tu nie tylko o duże korporacje, ale przede wszystkim o mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa, których w Polsce jest już ponad 2,2 mln. Z wprowadzonego nagle lockdownu obronną ręką wyszły przede wszystkim te firmy, które już ten proces miały (choć na jakimś etapie) wprowadzony lub były w stanie szybko zaimplementować cyfrowe zmiany. Inne zostały w pewien sposób zmuszone do tego, by odkładane inwestycje w tym zakresie przyspieszyć lub w ogóle zacząć realizować. Bo od cyfrowej rewolucji nie ma już odwrotu. 

Czy łatwo jej dokonać? Piotr Józefiak z Toruńskiej Agencji Rozwoju Regionalnego - pytany o główne bariery przedsiębiorców związane z cyfryzacją - wskazuje m.in. kwestie finansowe. - Transformacja cyfrowa wymaga jednak poniesienia pewnych kosztów czy to na infrastrukturę, czy na odpowiednie oprogramowanie - mówi.

Jako drugie ważne wyzwanie wymienia pewne „bariery mentalnościowe". Cyfryzacja jest bowiem procesem, który angażuje nie tylko sprzęt, ale także ludzi. Często wiąże się z nowymi obowiązkami bądź koniecznością zdobycia nowych umiejętności. - Przedsiębiorcy czy pracownicy firm są często przyzwyczajeni do wykonywania czynności w pewien określony sposób. Natomiast zmiana procesów, ich automatyzacja czy robotyzacja produkcji wymaga jednak nauczenia się czegoś nowego i tu czasem pojawia się problem - przyznaje Józefiak.

materiały partneramateriały partnera TARR

Poza tym różne badania wskazują, że ludzie mają - szczególnie w pracy - potrzebę posiadania kontroli nad tym, co robią. Z kolei cyfryzacja często kojarzy im się z jej utratą albo nawet możliwym ograniczaniem zatrudnienia. Tymczasem często jest zupełnie odwrotnie. Transformacja cyfrowa potrzebuje ludzi do jej przeprowadzenia i może wiązać się ze wspomnianym już zdobyciem nowych kompetencji.   

Trzecią kwestią, na którą - w kontekście wyzwań - zwraca uwagę Piotr Józefiak, jest właśnie brak odpowiednich zasobów ludzkich - tj. odpowiednich pracowników do tego, żeby całą tę zmianę skutecznie przeprowadzić. Problem ten dotyka szczególnie małych i średnich firm.

Po pierwsze - strategia 

Na zupełnie inną i też niezwykle ważną sprawę zwraca uwagę Szymon Zdrojewski, właściciel firmy SPE Global Solutions,realizującej procesy digitalizacji MŚP. W rozmowie z nami podkreśla, że jednym z podstawowych problemów małych i średnich firm jest po prostu brak strategii dotyczącej wdrażania rozwiązań cyfrowych w swoich biznesach. Zauważa, że w wielu przedsiębiorstwach pandemia wymusiła różne rozwiązania „wyspowe". - Czyli na przykład konieczne było wdrożenie pracy zdalnej, więc trzeba było wesprzeć to też jakąś technologią. I koniec. Nie myśli się o tym, jak można układać kolejne elementy tej technologicznej układanki i dalej tę firmę transformować - podaje. 

Według Zdrojewskiego często zdarza się tak, że przedsiębiorcy słyszą o jakimś programie albo dotacjach, które proponuje na przykład instytucja centralna - przychodzą do swojego zespołu i mówią: „robimy to". Dalej zgłaszają aplikację napisaną dokładnie pod ten konkretny program, a nie realne potrzeby swojego biznesu. - To jest podejście zupełnie od drugiej strony - mówi Zdrojewski. - Jakkolwiek byśmy nie zabrali się za proces transformacji cyfrowej firmy, musimy wyjść od podstaw, tj. od analizy tego, na jakim etapie nasza firma się znajduje i jakie zasoby posiada w zakresie cyfryzacji. Musimy ocenić nasz poziom. Określić to, co chcemy osiągnąć i wyznaczyć sobie pewne cele. To jest prawidłowe podejście. Musimy zbudować pewien fundament, który już później sprawi, że niezależnie od „rzucanych" na rynek programów my będziemy robić swoje, zgodnie z obraną przez nas strategią - radzi. 

Bezpieczeństwo i dostawcy 

Wyzwaniem, o którym przedsiębiorcy być może nie myślą w pierwszej kolejności, ale które jest niezwykle ważne, jeśli chce się cyfryzację firmy przeprowadzić w sposób sensowny - jest szeroko pojęte cyberbezpieczeństwo. Brak odpowiedniego zabezpieczenia przy projektowaniu innowacyjnych rozwiązań czy też błędy i luki przy ich wdrażaniu mogą nieść za sobą bardzo poważne konsekwencje w postaci cyberataków, których ryzyko - po wybuchu pandemii - wzrosło.  

Kolejna istotna kwestia to wybór odpowiednich narzędzi i dostawców potrzebnych do wdrażania rozwiązań cyfrowych w swoich firmach. Szymon Zdrojewski zwraca uwagę, że oferta na rynku - pod tym kątem - jest ogromna. - Czasem przedsiębiorcy może być trudno ocenić, co będzie dla niego lepsze, a co gorsze. Natomiast jest to doskonałe pole dla różnych instytucji, takich jak na przykład nasz IoT North Poland Hub, które mogą pomóc w ich dopasowaniu - informuje szef SPE Global Solutions. 

Cyfryzacja przedsiębiorstwa. Gdzie szukać wsparcia? 

I tym oto sposobem przechodzimy do form wsparcia. Bo czy przedsiębiorcy dokonujący w swoich firmach procesów cyfryzacji i chcący je rozwijać - są w obliczu tych wyzwań sami? Zdecydowanie nie. Istnieje szereg instytucji, platform, projektów czy inicjatyw, które mają na celu rozwój cyfryzacji i służą w tym zakresie wsparciem.  

Odpowiedzią na wyżej wymienione problemy związane z transformacją cyfrową są na przykład huby innowacji cyfrowych. - To platformy łączące tych, którzy poszukują pewnych rozwiązań z tymi, którzy je dostarczają. Chodzi o przedsiębiorców, choć nie tylko, ponieważ oferta hubów kierowana jest także do sektora publicznego - mówi Piotr Józefiak z Toruńskiej Agencji Rozwoju Regionalnego. Jak dodaje, do huba innowacji można zgłosić się z dosłownie każdym pytaniem czy jakąkolwiek wątpliwością, która - w kontekście cyfryzacji - przyjdzie nam do głowy.

Pójdźmy za przykładem. Józefiak wskazał wcześniej, że jednym z podstawowych problemów na drodze ku cyfryzacji jest brak środków. Z drugiej strony wiele instytucji - zarówno krajowych, jak i unijnych - oferuje atrakcyjne granty i dotacje na rozwój cyfryzacji czy digitalizacji. Jeśli więc ktoś chciałby z takiej pomocy finansowej skorzystać, ale za bardzo nie wie, gdzie może to zrobić, jak wypełnić wniosek bądź potrzebuje jakiekolwiek innego wsparcia w tym zakresie - huby innowacji są miejscem, gdzie taką pomoc można uzyskać.  

Z końcem marca Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii ogłosiło listę 25 polskich kandydatów rekomendowanych na regionalne i specjalistyczne Europejskie Huby Innowacji Cyfrowych (ang. European Digital Innovation Hubs - EDIH). Utworzenie sieci EDIH to inicjatywa Unii Europejskiej ujęta w Programie Ramowym Europa Cyfrowa na lata 2021-2027. Jednym z jego celów jest zwiększenie - w krajach unijnych - poziomu wykorzystania cyfrowych technologii przez administrację publiczną oraz sektor prywatny, głównie z sektora MŚP. Wybór ośrodków EDIH podzielony był na kilka etapów. Jego rozstrzygnięcie planowane jest na czwarty kwartał tego roku. Jednym z kandydatów jest wspomniany już IoT North Poland Hub, którego koordynatorem jest Toruńska Agencja Rozwoju Regionalnego. 

- Sam hub przyjmuje różne formy. Na przykład IoT North Poland Hub, którym zarządza Toruńska Agencja Rozwoju Regionalnego to platforma niemająca formy prawnej, na której mamy jednak szereg partnerów, którzy są w stanie dostarczyć czy wiedzy, czy sprzętu odpowiedniego do tego, żeby zaspokoić potrzeby przedsiębiorców w zakresie cyfryzacji - informuje Piotr Józefiak. - Głównym klientem hubów są małe i średnie przedsiębiorstwa, aczkolwiek z zapytaniami zwracają się do nas również duże firmy, żebyśmy im w jakiś sposób doradzili, skąd pozyskać dofinansowanie lub jakie rozwiązania wdrożyć. I takim firmom też oczywiście staramy się jakoś pomagać - dodaje.

W hubach innowacji można też szukać pomocy w zakresie budowania strategii cyfrowej firmy, o czym wcześniej opowiadał Szymon Zdrojewski. Jak podkreśla, huby oferują różnego rodzaju narzędzia, które taką analizę pomagają opracować i proponują rozwiązania co do późniejszego jej wdrażania. - Podobnie jeśli chodzi o bariery kompetencji związane stricte z technologiami: inżynierią czy automatyką. W małych i średnich firmach często nie ma takich zasobów. Więc w tym zakresie również otwiera się furtka do współpracy na przykład w ramach outsourcingu - czy to z prywatną firmą, czy właśnie hubem mającym już pewien ekosystem firm, które integrują rozwiązania z różnych branż - podaje Zdrojewski. 

Oprócz hubów innowacji Piotr Józefiak wspomina także o biurach sieci Enterprise Europe Network. Jest to sieć różnych ośrodków funkcjonujących pod egidą Komisji Europejskiej, która również wspiera rozwój małych i średnich przedsiębiorstw nie tylko w obszarze innowacji cyfrowych, ale także w zakresie internacjonalizacji. Oferują one m.in. różnego rodzaju szkolenia i warsztaty, seminaria, konferencje oraz giełdy kooperacyjne. Co istotne, udział w międzynarodowych targach, giełdach kooperacyjnych i misjach gospodarczych jest jednym z najefektywniejszych sposobów rozwoju MŚP na zagranicznych rynkach.

- Zarówno poprzez huby, jak i przez ośrodki sieci Enterprise Europe Network można dotrzeć do informacji, skąd pozyskać środki na rozwój cyfryzacji, na jakich zasadach, uzyskać wsparcie eksperckie i, jeśli będzie konieczność, jakieś dalsze analizy w tym zakresie - mówi Józefiak.

Huby innowacji oferują także różne szkolenia, testy poprzedzające inwestycje czy networking. Ten ostatni stanowi bardzo istotną rolę w transformacji cyfrowej firmy. Wymiana kontaktów i doświadczeń, uczenie się na czyichś błędach czy czerpanie wzorców z czyichś dobrych decyzji może znacznie ułatwić cały ten proces we własnym biznesie.    

Inauguracja Forum Inteligentnego Rozwoju podczas poprzednich edycjiInauguracja Forum Inteligentnego Rozwoju podczas poprzednich edycji materiały partnera

- Zawsze warto rozmawiać z innymi i wymieniać się doświadczeniami. Dlatego też między innymi pod auspicjami Toruńskiej Agencji Rozwoju Regionalnego są organizowane wydarzenia mające wpływ na rozwój cyfryzacji - mówi Piotr Józefiak. Najbliższym takim wydarzeniem jest Regionalne Forum Innowacji, które odbędzie się 28 września br. w Copernicus Toruń Hotel w ramach Forum Inteligentnego Rozwoju.

Na forum pojawią się zarówno przedstawiciele prywatnego biznesu, jak i sektora publicznego, a także nauki. Dyskusje i preselekcje specjalistów dotyczyć będą m.in. takich tematów jak: medycyna, przed którą pandemią COVID-19 postawiła zupełnie nowe - także cyfrowe - wyzwania; innowacje w przemyśle spożywczym czy wspomniane już wyżej Europejskie Huby Innowacji Cyfrowych. Nie zabraknie także omawianego wcześniej - niezmiernie ważnego w procesie cyfryzacji - cyberbezpieczeństwa. Eksperci poruszą związane z tym obszarem zagadnienia: NOC i SOC - rozwiązania z dziedziny cybersecurity w chmurze obliczeniowej, bezpieczeństwa danych produkcyjnych w rozwiązaniach IoT, medycynie i administracji.

Wydarzenie jest organizowane w ramach Europejskiego Tygodnia Małych i Średnich Przedsiębiorstw, którego obchody w Kujawsko-Pomorskiem po raz 13. przygotowuje właśnie TARR. - Będziemy poruszać tematy edukacyjno-promocyjne związane z cyfryzacją przedsiębiorstw, ale będzie to też okazja do spotkania się osób reprezentujących dwie strony: poszukujących rozwiązań i tych, którzy je dostarczają - mówi Piotr Józefiak. Forum jest współfinansowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego. 

Jak przekonuje z kolei Szymon Zdrojewski, udział w takich spotkaniach „bardzo dużo daje". - Brakowało ich w czasie pandemii. Tego typu konferencje branżowe to okazja do spotkania się z kimś -nawet przypadkiem - porozmawiania, wymiany doświadczeń czy dowiedzenia się o trendach, jakie będą obowiązywały - mówi. I podkreśla, że śledzenie owych trendów również jest niezwykle istotne w kontekście rozwoju firmy, a w małych i średnich przedsiębiorstwach często się o tym zapomina. - Dlatego zachęcam Przedstawicieli Zarządów oraz Właścicieli firm do udziału w takich wydarzeniach, bo to zawsze się zwraca - podsumowuje.  

DOSTĘP PREMIUM