Akademia Szwedzka i skandale. Były wycieki z Literackiego Nobla? Bukmacherzy wstrzymali zakłady

Królewska Szwedzka Akademia Nauk od lat boryka się ze skandalami, które naruszają dobre imię i prestiż instytucji. Jeden z największych skandali ostatnich lat wybuchł w 2017 roku i dotyczył afery seksualnej, w której oskarżonym był mąż zasiadającej w Akademii pisarki Katariny Frostenson. Mogły mieć też miejsce wycieki przed ogłoszeniem Literackiego Nobla.

Akademia Szwedzka. Lista przyznawanych nagród jest długa, to nie tylko Nagroda Nobla

Instytucją przyznającą Nagrody Nobla jest Królewska Szwedzka Akademia Nauk. To uczelnia założona w 1786 przez szwedzkiego króla Gustawa III. Słynne nagrody są w niej przyznawane od 1900 roku, jako realizacja testamentu wynalazcy dynamitu Alfreda Nobla.

To wyróżnienie przyznawane za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie, a także zasługi dla społeczeństw i ludzkości.

Nagroda Nobla jest jedną z prawie 50 nagród, wyróżnień i stypendiów, jakie przyznaje Królewska Szwedzka Akademia Nauk. Innymi są:

  • Wielka Nagroda (Stora priset) dla twórców literatury, ustanowiona w 1786 roku przez Gustawa III. Otrzymali ją m.in.: Astrid Lindgren (1971), Evert Taube (1972), Ingmar Bergman (1977), Tove Jansson (1994),
  • Nagroda Królewska (Kungliga priset) przyznawane za wybitne osiągnięcia w naukach wykładanych w Akademii, ustanowiona przez Karola XIV Jana w 1835 roku.
  • Nagroda Nordycka Akademii Szwedzkiej (Svenska Akademiens nordiska pris), ufundowana w 1986 roku w 200-lecie Akademii. Jest zwana "małym noblem" i przyznawana twórcom i naukowcom nordyckim,

a także wiele, wiele innych.

Łączna wartość nagród przyznawanych rocznie, to 25-30 milionów koron. W tym mieści się Nagroda Nobla - 10 mln koron szwedzkich (czyli ok. 920 tys. euro).

Akademia "Osiemnastu" nie ma już 18 członków. Motto "Geniusz i smak", w wielu budzi dziś zwykły niesmak

Akademia Szwedzka, nazywana jest także Akademią "Osiemnastu" od 18 członków, którzy zasiadają w zarządzie instytucji. 

Jednak po aferze, która wybuchła w 2017 niektórzy z nich zrezygnowali. Dziś liczba członków jest mniejsza, co przekreśliło zwyczajową nazwę akademii.

W aferze chodziło o oskarżenia o gwałt i molestowanie, o jakie 18 kobiet ze szwedzkiego świata kultury oskarżyło "dziewiętnastego członka Akademii". Tak nazywano Jean-Clauda Arnaulta, artystę i fotografa, prywatnie męża zasiadającej w Akademii pisarki Katariny Frostenson, aby podkreślić jego wpływy w Akademii.

Większość konserwatywnego gremium nie chciała uczciwego wyjaśnienia afery. Doprowadziło to w kwietniu 2018 roku do rozłamu we władzach uczelni, rezygnacji części członków i paraliżu działania całej instytucji.

Aferą seksualną, jaka wybuchła w szanowanej instytucji, Szwecja żyła kilka lat.

W wyniku tego ucierpiało także motto uczelni: "Geniusz i smak". Po skandalu zaczęło je nazywać "niesmakiem".

Skandale Akademii dotyczyły też literackich Nobli. Tu pojawiają się nazwiska Szymborskiej i Tokarczuk

Skandale w Akademii miały nie tylko tło seksualne. Klub "Forum", w którym miało dochodzić do molestowań był prowadzony wspólnie przez Frostenson oraz Arnaulta, oraz — jak podejrzewają śledczy — korzystał ze wsparcia pieniężnego Akademii, a to może oznaczać nadużycia finansowe.

Już w 1996 roku pojawiały się sygnały, że artysta Jean-Claud Arnault napastujący literatki ma bliskie powiązania z instytucją przyznającą literackie Noble. Do akademii trafiła skarga w tej sprawie od jednej z poszkodowanych, ale została zignorowana przez ówczesnego sekretarza Akademii.

Szwedzka gazeta „Dagens Nyheter" pisała wówczas, że Arnault zdradzał sekrety noblowskiego gremium, w sprawie literackich Nobli. Do wycieków decyzji komisji miało dojść siedmiokrotnie. Pierwszy z nich miał mieć miejsce w 1996 roku, gdy laureatką literackiego Nobla została polska poetka Wisława Szymborska. Później wyniki miały przedostawać się do opinii publicznej w roku 2004, 2005, 2008, 2014, 2015 i 2016.

- Na razie nie wiadomo, czy Arnault czerpał profity ze zdradzania wyników, ale na przykład w 2008 r. jedna z firm bukmacherskich w Wielkiej Brytanii wstrzymała zakłady, zauważając podejrzanie dużo obstawiających Nobla dla Jeana-Marie Le Clézio — czytamy w Gosc.pl

Francuski powieściopisarz Jean-Maria Le Clézio, autor ponad 30 książek został laureatem Literackiej Nagrody Nobla w 2008.

Skandale z ujawnianiem wyników podważyły zaufanie do Akademii Szwedzkiej na długie lata. W 2018 roku Wyborcza.pl donosiła, że w tym roku nie został w ogóle przyznany Literacki Nobel, bo Akademia chce w ten sposób "odbudować zaufanie nadwyrężone po ujawnieniu molestowania seksualnego w bliskim jej środowisku".

Nagroda została przyznana dopiero rok później. I tu także pojawił się wątek polski.

Przypomnijmy, w 2019 roku były przyznane dwie Literackie Nagrody Nobla:

  • dla Olgi Tokarczuk, polskiej pisarki, jako nagroda za rok 2018,
  • dla austriackiego pisarza Petera Handke, jako nagroda w dziedzinie literatury za rok 2019.

Nad tegorocznymi Nagrodami Nobla nie unoszą się na razie aury skandalu, jednak nadwyrężone zaufanie bardzo trudno będzie Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk odbudować. Może to potrwać całe lata. 

DOSTĘP PREMIUM