Znamy laureatów 21. edycji Nagród Naukowych "Polityki"

Grono naukowców wyróżnionych przez kapituły Nagród Naukowych POLITYKI liczy już 347 osoby. Powiększyło się w ubiegłym miesiącu, gdy wyłoniliśmy piętnastkę finalistów tegorocznej edycji, spośród których wybraliśmy teraz piątkę laureatów, do których trafiły stypendia Fundacji Tygodnika POLITYKA. Doceniając wysiłki i wkład w rozwój polskiej (i nie tylko polskiej) nauki każdego z nich, wręczyliśmy im symboliczne dyplomy oraz stypendia w wysokości 15 tys. zł. Nagrodą "medialną" jest wywiad z każdym z laureatów na łamach tygodnika "Polityka". Pozostała dziesiątka finalistów otrzymała nagrody finałowe po 5 tys. zł.

Nagrody przyznajemy w pięciu umownych kategoriach: nauki humanistyczne, społeczne, ścisłe, techniczne i nauki o życiu. Pojmujemy je możliwie szeroko, a zgłoszenia z roku na rok są coraz bardziej interdyscyplinarne.

Uroczystość wręczenia odbyła się w siedzibie redakcji POLITYKI w niedzielę 17 października.

A oto laureaci:

KATEGORIA NAUKI HUMANISTYCZNE

Dr Michał Przeperski

Rocznik 1986. Zatrudniony w Pracowni Historii Idei Humanistycznych i Społecznych w Instytucie Historii Nauki PAN im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów.

Dr Michał Przeperski jest badaczem historii najnowszej, którego doktorat, który się ukazał w formie książki w wydawnictwie Instytutu Pamięci Narodowej pt. „Mieczysław F. Rakowski. Biografia polityczna" jest wzorcowym przykładem wnikliwego dzieła naukowego, odważnie konfrontującego się z białą i czarną legendą znanego dziennikarza, redaktora i polityka. Teraz w ramach habilitacji zajmuje się badaniem transformacji ustrojowej Europy Środkowej, porównując doświadczenia Polski i Węgier poczynając od lat 80. XX w. Zastanawia się na ile państwa te były dla siebie punktami odniesienia i czy strukturalne podobieństwa pomiędzy oboma społeczeństwami pozwalają na wyjaśnienie fenomenu współczesnej popularności idei populistycznych. We współpracy z Centrum Badań nad Historią Najnowszą w Poczdamie przygotowuje szerszy, międzynarodowy program badań porównawczych. Dr Przeperski brał udział w wielu konferencjach, publikował w zagranicznych wydawnictwach, był stypendystą i uczestnikiem grantów w renomowanych ośrodkach naukowych, między innymi w Instytucie Hoovera Uniwersytetu Stanforda.

NAUKI SPOŁECZNE

Dr hab. Maciej Stolarski

Rocznik 1984. Profesor w Katedrze Diagnozy Psychologicznej i Psychometrii Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Dr hab. Maciej Stolarski zajmuje się zdolnością do mentalnego podróżowania w czasie, jedną z niezwykłych właściwości ludzkiego umysłu. W swoich badaniach koncentruje się na zjawisku zrównoważonej perspektywy czasowej, czyli efektywności w poznawczym „przełączaniu się" pomiędzy przeszłością, teraźniejszością a przyszłością. Opracowany przeze niego wskaźnik odchylenia od owej zrównoważonej perspektywy czasowej stał się najczęściej wykorzystywaną na świecie metodą jej pomiaru. Dr Stolarski wykazał również, że ma ona kluczowe znacznie w kształtowaniu poczucia szczęścia, a także rozwoju zaburzeń psychicznych (np. schizofrenii czy PTSD). Analizował także podłoże perspektyw czasowych, wykazując m.in, że centralną rolę odgrywają tu geny i temperament, zaś kultura i wychowanie, uznawane dotychczas za kluczowe, mają znaczenie drugorzędne. Dzięki wynikom swoich prac, w 2020 r. znalazł się na liście dwóch procent najbardziej wpływowych badaczy na świecie przygotowanej przez Uniwersytet Stanforda i wydawnictwo naukowe Elsevier oraz otrzymał posadę redaktora stałego w czasopiśmie „Personality and Individual Differences". Niedawno zaś stworzył pierwszy w historii Wydziału Psychologii UW zespół zajmujący się psychologią sportu i aktywności fizycznej.

NAUKI O ŻYCIU

Prof. dr hab. Michał Grąt

Rocznik 1987. Profesor w Katedrze i Klinice Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Już od początku studiów lekarskich zainteresowania naukowe prof. Michała Grąta skoncentrowane były na chirurgii wątroby i dróg żółciowych. Pierwsze artykuły naukowe dotyczące resekcji i transplantacji tego narządu publikował będąc studentem. Badania będące podstawą rozprawy doktorskiej, którą obronił w niecały rok po zakończeniu studiów, pozwoliły na sformułowanie nowych międzynarodowych kryteriów kwalifikacji do transplantacji wątroby, znacznie poszerzając dostęp do tej formy leczenia dla tysięcy chorych. Zaprojektował i przeprowadził liczne nowatorskie badania nad leczeniem oraz patogenezą nowotworów i marskości wątroby, których wyniki publikował w najbardziej prestiżowych czasopismach. Po raz pierwszy na świecie udowodnił bezpośredni związek pomiędzy uszkodzeniem niedokrwienno-reperfuzyjnym wątroby oraz ryzykiem nawrotu raka wątrobowo-komórkowego po operacji. Prof. Grąt jest autorem wielu pionierskich operacji oraz metod leczenia nowotworów i marskości wątroby, pozwalających ratować chorych w stanach zagrożenia życia. Ale to nie tylko światowej klasy wybitny chirurg, lecz także znakomity naukowiec - jego dorobek prac naukowych przekracza 190 punktów IF. Od 2020 r. kieruje Szkołą Doktorską Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, tworząc nowy program kształcenia ukierunkowany na metodologię badań w naukach o życiu.

NAUKI ŚCISŁE

Dr Sebastian Trojanowski

Rocznik 1985. Adiunkt w Grupie Astrofizyki Cząstek (AstroCeNT) w Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika PAN oraz w Zakładzie Fizyki Teoretycznej Narodowego Centrum Badań Jądrowych.

Dr Sebastian Trojanowski łączy talent i kompetencje w wyjątkowy sposób: jest dyplomowanym chemikiem, fizykiem i matematykiem; sprawnie porusza się zarówno w sferze nauki teoretycznej, jak i doświadczalnej. Wykorzystuje to m.in. w poszukiwaniach odpowiedzi na jedno z najtrudniejszych pytań współczesnej fizyki i kosmologii. Dotyczy ono natury tak zwanej ciemnej materii, znaczącego składnika bilansu Wszechświata, który uparcie wymyka się wyjaśnieniom prowadzonym w tradycyjny sposób.

Trojanowski bada nowe modele teoretyczne przewidujące własności ciemnej materii, a jednocześnie proponuje doświadczenia, które mogłyby potwierdzić (lub obalić) ich trafność. Jest jednym z pomysłodawców eksperymentu FASER, który powstaje przy Wielkim Zderzaczu Hadronów pod Genewą, a który podąża nie eksplorowaną dotąd ścieżką poszukiwań. Uzyskane tam rezultaty mogą pomóc w zrozumieniu nie tylko zjawisk kosmologicznych, ale także tego, co spaja jądra atomowe. Otworzą one też nową erę w pomiarach nieuchwytnych neutrin. Trojanowski bierze obecnie udział w pracach nad rozszerzeniem tego programu badawczego o kolejne eksperymenty i należy do elitarnej grupy Physics Beyond Colliders przy CERN. Jednocześnie pracuje nad innymi teoriami, dającymi nadzieję na przełom w fizyce cząstek elementarnych.

NAUKI TECZNICZNE

Dr hab. inż. Beata Bochentyn

Rocznik 1985. Profesor na Wydziale Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej Politechniki Gdańskiej.

Dr hab. inż. Beata Bochentyn zajmuje się badaniem tlenkowych materiałów funkcjonalnych do ogniw paliwowych i termoelektrycznych. Przekłada się to na poszukiwania tanich, wydajnych i stabilnych materiałów do urządzeń do przetwarzania energii, np. w gospodarstwach rolnych czy oczyszczalniach ścieków, w których jak dotychczas produkuje się i bezpowrotnie marnuje duże ilości biogazu. Dotychczasowe badania pozwoliły jej już udowodnić, że związki tlenku ceru domieszkowanego lantanowcami osadzane na anodzie kilkakrotnie wydłużają długoterminową stabilność, odporność na osadzanie węgla i zatruwanie siarką ogniw w porównaniu do ogniw tradycyjnych. Zespół kierowany przez badaczkę stworzył także nowatorskie narzędzie do kompleksowej analizy dynamicznego procesu reformingu wewnętrznego biogazu w oparciu o jednoczesne badania elektryczne oraz analizę składu gazów wylotowych z ogniwa. Osiągnięcia naukowe, dydaktyczne, popularyzatorskie oraz złożone wnioski patentowe dr hab. inż. Bochentyn są imponujące, bo jej badania zaowocowały 31 artykułami w czasopismach z listy JCR, prawie 50 artykułami w innych wydawnictwach recenzowanych oraz prawie 100 prezentacjami na ważnych konferencjach o zasięgu krajowym i międzynarodowym.

*****

Poza pięcioma stypendiami przyznaliśmy 10 nagród finałowych, które otrzymali: dr Piotr Achinger z Instytutu Matematycznego PAN; dr Łukasz Bola z Instytutu Psychologii Polskiej Akademii Nauk; dr inż. Marcin Krzysztof Dyderski z Instytutu Dendrologii Polskiej Akademii Nauk; dr Mateusz Grochowski z Instytutu Nauk Prawnych PAN oraz Wissenschaftlicher Referent w Max Planck Institut w Hamburgu; dr hab., prof. nadzw. Patrycja Klimas z Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu; dr Paulina Komar z Wydziału Nauk Historycznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; lek. Piotr Krzysztof Krajewski z Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu; dr inż. arch. Anna Kubicka-Sowińska z Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej oraz Wydziału Geodezji i Kartografii Politechniki Warszawskiej; dr Oskar Rojewski z Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach; dr inż. Rafał Szabla z Wydziału Chemicznym Politechniki Wrocławskiej.

Więcej o finalistach na stronie: www.polityka.pl/stypendia

---

Fundacja Tygodnika POLITYKA od 2001 roku prowadzi program stypendialny skierowany do młodych naukowców „Zostańcie z nami!" – od 2011 pod nazwą Nagrody Naukowe POLITYKI. Poprzez akcję prowadzoną na łamach tygodnika POLITYKA promujemy wartościowy wzór kariery na przekór popkulturowym trendom, akcentując intelekt i pracowitość, które niepostrzeżenie stały się walorami drugorzędnymi. Poszukujemy osób, które w ciągu ostatniego roku, dwóch minęły ważny kamień milowy w życiu zawodowym. Nie zamykamy listy możliwych dokonań: może to być praca doktorska, habilitacyjna, książka, ważny artykuł naukowy, zakończenie badań albo ich rozpoczęcie, zbudowanie zespołu, objęcie istotnej funkcji w instytucji naukowej.

Spośród setek kandydatur co roku wyłaniamy 15 finalistów w pięciu kategoriach nauk: nauki humanistyczne, społeczne, nauki o życiu, ścisłe i techniczne. Piątka najlepszych otrzymuje Nagrodę Naukową – stypendium, a pozostała dziesiątka nagrody finansowe. W realizacji programu towarzyszą nam firmy i fundacje, a także czytelnicy wpłacający darowizny i 1% podatku na konto naszej Fundacji. Dzięki nim 21. edycję programu zamkniemy kwotą ponad 6 mln 750 tys. zł przekazanych w ręce 347 utalentowanych młodych naukowców.

Finalistów programu wybiera spośród setek kandydatów Kapituła Profesorska, znakomita większość jej członków towarzyszy nam od samego początku programu, czyli od 2001 roku.

Pięciu laureatów spośród piętnastu finalistów wskazuje Kapituła Obywatelska, składająca się z osób niekoniecznie bezpośrednio związanych z nauką (choć w większości z tytułami profesorskimi), ale mocno zaangażowanych w życie obywatelskie, znanych z przenikliwych sądów, odważnych komentarzy, intelektualnej dojrzałości czy sukcesów w biznesie.

Dodatkowe informacje, regulamin i składy Kapituł znajdują się tutaj.

DOSTĘP PREMIUM