Dziedziczenie ustawowe - kto ma prawo do spadku i jaka jest kolejność dziedziczenia?

- Dziedziczenie ustawowe jest przeciwieństwem dziedziczenia testamentowego. Wchodzi w grę wtedy, kiedy nie podjęliśmy żadnych działań co do przyszłości majątku po naszej śmierci. Cały czas w Polsce tak często się dzieje i wiąże się z tym wiele nieszczęść - mówi mecenas Marcin Radomski.

Dziedziczenie ustawowe jest formą dziedziczenia, która ma miejsce, jeśli spadkodawca nie pozostawił testamentu. W Polsce do takiego ustalenia kręgu spadkobierców dochodzi w około 90% wszystkich spraw.

Posłuchaj całej rozmowy na temat dziedziczenia ustawowego:

Na podstawie kodeksu cywilnego możemy jasno ustalić, w jakich częściach dziedziczyć będą najbliżsi spadkodawcy bądź ewentualnie inne podmioty i wytyczne prawne wcale nie muszą zgadzać się w wolą spadkodawcy.

- Krąg spadkobierców ustawowych jest niewyobrażalnie wielki. Pierwszy krąg to małżonek i dzieci, potem wnuki, prawnuki. Należy pamiętać, że każde dziecko, czy to z poprzedniego małżeństwa, czy to nieślubne, dziedziczy tak samo - mówi prawnik Marcin Radomski i dodaje, że w takich sytuacjach dochodzi do wielu nieszczęśliwych sytuacji.

Jako przykład opisał sytuację, kiedy umiera jedno z małżonków nieposiadających dzieci. Wówczas drugi małżonek według ustawy dziedziczy jedynie połowę masy spadkowej. Czyli żonie przysługuje jej własna połowa domu oraz połowa masy spadkowej po mężu, co oznacza 3/4 domu. 1/4 masy spadkowej trafi wówczas do teściów, rodzeństwa lub dzieci rodzeństwa. W zależności od tego, jacy krewni żyją. 

- Łańcuch spadkobierców ustawowych jest bardzo długi i wiele nieszczęśliwych sytuacji się z tego rodzi. Dlatego warto sporządzać testamenty - podkreśla ekspert. 

Dziedziczenie ustawowe a dziedziczenie testamentowe

W polskim porządku prawnym możliwe jest dziedziczenie na podstawie ustawy bądź na podstawie testamentu. Do pierwszej sytuacji dochodzi najczęściej, gdy spadkodawca nie pozostawił testamentu. Może się jednak okazać, że dziedziczenie ustawowe będzie miało również miejsce, jeśli testament okaże się nieważny lub wszyscy powołani do dziedziczenia odrzucą spadek bądź nie będą mogli dziedziczyć. Większość przypadków, w których testament nie zostaje sporządzony, jest wywołana brakiem przywiązania do kwestii przyszłych losów majątku. Jeśli spadkodawca zgadza się z kolejnością dziedziczenia, którą przewiduje ustawa, to może w pełni świadomie odstąpić od sporządzania testamentu niejako akceptując porządek ustalony prawem. 

Pierwszeństwo nad postanowieniami ustawy ma testament. Jest to dokument, który zawiera ostatnią wolę spadkodawcy co do podziału majątku. Tylko w ten sposób można dokonać modyfikacji ustawowej kolejności dziedziczenia. Nie istnieją ograniczenia co do podmiotów powołanych do spadku. Może to być również dowolna organizacja, na przykład UNICEF. Testament odręczny jest ważny tylko wtedy, gdy dzieli majątek procentowo. Gdy chcemy zapisać określone składniki majątku konkretnym osobom, trzeba sporządzić testament notarialny. Testament odręczny musi zostać spisany w całości pismem ręcznym, podpisany i opatrzony datą. Podczas sporządzania testamentu notarialnego to notariusz zadba o dopełnienie warunków formalnych. W przypadku dziedziczenia ustawowego nie trzeba z kolei podejmować za życia żadnych czynności. W postępowaniu spadkowym to sąd albo notariusz ustali krąg spadkobierców na podstawie przepisów kodeksu cywilnego.

A jeśli nie mamy najbliższych, którym chcielibyśmy przekazać spadek?

Wiele osób decyduje się przekazać po śmierci swój majątek lub jego część na organizacje charytatywne, jak na UNICEF Polska, który zajmuje się pomocą dzieciom w najuboższych krajach świata. Pamiętajmy, że wówczas trzeba pamiętać o spisaniu testamentu. 

UNICEF szczepi 45% wszystkich dzieci na świecie. Dzieci w Ugandzie pokazują książeczki szczepień. Cała szkoła została objęta programem ochronnym. Fundusze na szczepienia pochodzą m.in. z zapisów testamentowychUNICEF szczepi 45% wszystkich dzieci na świecie. Dzieci w Ugandzie pokazują książeczki szczepień. Cała szkoła została objęta programem ochronnym. Fundusze na szczepienia pochodzą m.in. z zapisów testamentowych  UNICEF/Abdul

Więcej informacji oraz podcastów na temat testamentów i dziedziczenia na stronie audycje.tokfm.pl/ponadczasowi

DOSTĘP PREMIUM

DOSTĘP PREMIUM