,
Obserwuj
Polska

Smog skraca nam życie. Jak możemy się przed nim bronić?

4 min. czytania
01.02.2026 07:00

Około 40 tysięcy osób rocznie umiera przedwcześnie w Polsce z powodu wysokiego poziomu zanieczyszczeń powietrza. Stawia nas to w niechlubnej, europejskiej czołówce. - Smog jest niszczący, szczególnie dla małych dzieci - ostrzegają lekarze z Bydgoszczy.

Smog nad Gdańskiem
Smog nad Gdańskiem
fot. WOJCIECH STROZYK/REPORTER

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jak smog wpływa na nasze zdrowie?
  • Kto najbardziej powinien go unikać? 
  • Jak można się przed nim chronić?

Smog jest tematem weekendu w TOK FM!

Panią Katarzynę spotykamy w Szpitalu Uniwersyteckim nr 2 w Bydgoszczy. Przyjechała z Warszawy, na pogłębione badania układu immunologicznego. Od dziecka choruje na astmę oskrzelową. Sezon grzewczy to dla niej bardzo trudny czas. - Mieszkam w dużym mieście i zdecydowanie odczuwam to powietrze. Ogólne samopoczucie mam słabsze, ale też duszność i większe trudności z oddychaniem - opowiada.

Zimą do bydgoskiego szpitala trafiają pacjenci z zaostrzeniem chorób przewlekłych. Toksyczne powietrze przenika bowiem głęboko do płuc, krwioobiegu, zatruwając organizm. Główni winowajcy to drobne pyły zawieszone - szczególnie PM2,5 i PM10 - oraz tlenki azotu (NO₂), które w Polsce wciąż przekraczają limity określone przez Światową Organizację Zdrowia. Rocznie z powodu wysokiego poziomu zanieczyszczeń powietrza umiera przedwcześnie około 40 tysięcy osób, co stawia nas w niechlubnej czołówce w Europie.

Sprawdź, czy wiesz, co ważnego wydarzyło się w ostatnich dniach. Tylko najbardziej zorientowani udzielą więcej niż 8 dobrych odpowiedzi…

Quiz: Najważniejsze wydarzenia mijającego tygodnia. Sprawdź, co wiesz!

1/10 Kto zginął w sobotę 24 stycznia 2026 w Minneapolis podczas protestu przeciw działaniom ICE?

- Niestety smog wpływa w wieloraki sposób na nasze zdrowie. W pyłach zawieszonych są związki siarki, związku ołowiu i innych metali ciężkich - wymienia immunolog, alergolog i specjalista chorób wewnętrznych, prof. Katarzyna Napiórkowska-Baran z Kliniki Alergologii, Immunologii Klinicznej i Chorób Wewnętrznych Szpitala Uniwersyteckiego nr 2 w Bydgoszczy. - One działają w dwojaki sposób: stymulują nadmiernie układ odpornościowy, ale z drugiej strony powodują również to, że układ immunologiczny nie działa sprawnie. Przez to pojawia się wiele chorób, których byśmy nie chcieli. Może to być nasilenie objawów alergii, objawów astmy i innych chorób płuc, a także zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych czy nowotworów - tłumaczy nasza rozmówczyni.

"Smog jest niszczący dla małych dzieci"

Smog jest też bardzo niebezpieczny dla najmłodszych oraz kobiet w ciąży. - Jest bardzo niszczący, szczególnie dla małych dzieci, ponieważ mają mniejszą pojemność płuc, więc na kilogram masy ciała są zatrute większą ilością substancji szkodliwych - tłumaczy dr Danuta Kurylak, pediatra z Wojewódzkiego Szpitala Dziecięcego w Bydgoszczy. - Dochodzi do częstych infekcji, zakażeń, obniżenia odporności, pojawiają się odczyny alergiczne, może się rozwijać astma oskrzelowa - wymienia. Dzieci mogą też mieć bóle głowy, problemy z koncentracją, osłabienie, kłopoty ze snem, bo toksyczne pyły wpływają na ich układ nerwowy.

W dni, gdy normy są przekroczone, powinny też uważać kobiety w ciąży. - Może dojść do właściwie degeneracji rozwoju dziecka - jego układu oddechowego, a szczególnie układu nerwowego. Mogą powstać wady wrodzone, wady rozwojowe - ostrzega.

Jak chronić się przed smogiem?

Nasze rozmówczynie radzą, by codziennie sprawdzać jakość powietrza. - Szczególnie, jak się ma małe dzieci i chcemy wyjść na spacer na przykład z niemowlakiem - ostrzega dr Kurylak. - Dzisiaj sprawdziłam, jak to wygląda i przekroczenie stężenia dwutlenku azotu jest dwukrotne w stosunku do normy, a przekroczenie pyłów o mniejszych cząsteczkach - trzykrotne w stosunku do normy. W takie dni mamy z małymi dziećmi nie powinny wychodzić na spacer, bo bardziej zaszkodzą niż pomogą - dodaje.

Pani Katarzyna ma w telefonie aplikację, w której śledzi poziom zanieczyszczenia powietrza. - Od pewnego czasu zaczęłam to robić i rzeczywiście w miesiącach jesienno-zimowych często po prostu zamieniam aktywność fizyczną na zewnątrz na aktywność w domu albo gdzieś na siłowni - opowiada. - Teraz dostajemy też powiadomienia SMS (alerty RCB - red.), kiedy już jest bardzo, bardzo źle - dodaje.

Ograniczanie aktywności na dworze jest tylko jednym ze sposobów unikania narażenia na smog. - Powinniśmy zadbać w domu o oczyszczacz powietrza dobrej jakości. Ważne, żeby wymieniać w nim filtry, a nie, że są raz na całe życie. Pamiętajmy też o nawilżaniu powietrza, dlatego, że jest bardzo sucho, a takie powietrze może prowokować astmę, czy nasilenie objawów ze strony układu oddechowego - radzi prof. Napiórkowska-Baran. - Na spacerach można też założyć maseczkę - dodaje.

Pomocne mogą też być wyjazdy w miejsca, gdzie smog nie jest tak dokuczliwy. - Co ferie zimowe wybieram kierunek Morze Bałtyckie, żeby tam trochę pooddychać świeżym powietrzem. W dużym mieście nie ma warunków na uprawianie sportu, na dłuższe spacery - przyznaje pani Katarzyna.

Czy jest jakaś recepta, żeby powietrze było czystsze? Na poziomie ogólnopolskim konieczne są strategie ograniczania emisji: modernizacja systemów grzewczych, odejście od paliw stałych czy wprowadzanie stref niskoemisyjnych w miastach.

Sprawdź, czy wiesz, co ważnego wydarzyło się w ostatnich dniach. Tylko najbardziej zorientowani udzielą więcej niż 8 dobrych odpowiedzi...

Quiz: Najważniejsze wydarzenia mijającego tygodnia. Sprawdź, co wiesz!

1/10 Kto zginął w sobotę 24 stycznia 2026 w Minneapolis podczas protestu przeciw działaniom ICE?

źródło: TOK FM