Nagroda Nobla z chemii przyznana. Znamy nazwiska laureatów

Krzysztof Markowski

2 min. czytania

08.10.2025 11:56

Udostępnij

Udostępnij przez:

Susumu Kitagawa, Richard Robson i Omar M. Yaghi za wkład "do rozwoju struktur metalo-organicznych” otrzymali decyzją Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk tegoroczną nagrodę Nobla w chemii. Na bazie odkryć tegorocznych noblistów udało się stworzyć liczne szkielety metaloorganiczne (MOF), które mogą pomóc w poradzeniu sobie z wieloma aktualnymi problemami, jak np. zanieczyszczenie powietrza i emisja toksycznych gazów.

Królewska Szwedzka Akademia Nauk ogłosiła w środę tegorocznych laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie chemii. Zostali nimi Susumu Kitagawa, Richard Robson i Omar M. Yaghi za rozwój szkieletów metaloorganicznych

Jak napisał Komitet Noblowski w uzasadnieniu do nagrody, "stworzone przez nich konstrukcje – metaloorganiczne struktury szkieletowe – zawierają duże przestrzenie, w których cząsteczki mogą swobodnie przepływać".

Dzięki nim będzie można ograniczyć emisję gazów cieplarnianych czy neutralizować gazy używane jako broń chemiczna. Dotychczas szkielety metaloorganiczne (Metal-Organic Framework - MOF) znalazły zastosowanie na małą skalę. Jednak wiele firm inwestuje obecnie w ich masową produkcję.

Niektóre z projektów odniosły już sukces. Na przykład przemysł elektroniczny może stosować MOF do wychwytywania toksycznych gazów niezbędnych do produkcji półprzewodników. Inne szkielety metaloorganiczne mogą rozkładać toksyczne gazy, w tym takie, które mogą być stosowane jako broń chemiczna.

Liczne firmy testują takie szkielety metaloorganiczne, które są w stanie wychwytywać dwutlenek węgla emitowany przez elektrownie i zakłady produkcyjne. Nobliści wykorzystali MOF do pozyskiwania wody z powietrza na pustyni, eliminacji zanieczyszczeń z wody i wychwytywania CO2 oraz magazynowania wodoru.

Susumu Kitagawa, urodził się w 1951 roku w Kioto w Japonii. Doktorat obronił w 1979 roku na Uniwersytecie w Kioto w Japonii. Obecnie jest profesor na Uniwersytecie w Kioto w Japonii. Richard Robson, urodzony w 1937 roku w Glusburn w Wielkiej Brytanii, doktor zdobył w 1962 roku na Uniwersytecie Oksfordzkim w Wielkiej Brytanii, jest profesorem na Uniwersytecie w Melbourne w Australii. Omar M. Yaghi, urodzony w 1965 roku w Ammanie w Jordanii w 1990 roku obronił doktora na Uniwersytecie Illinois w Urbana-Champaign w USA, jest obecnie profesor na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley w USA.

Najstarszy i najmłodszy laureat nagrody Nobla

Od 1901 roku nagrodę Nobla z chemii przyznano 116 razy. Najmłodszy laureat miał 35 lat i był to Frédéric Joliota najstarszy 97 - John B. Goodenough.

W poniedziałek przyznano nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny. Otrzymali ją Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell i Shimon Sakaguchi za odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej. W e wtorek nagrodę w dziedzinie fizyki otrzymali Clarke, Devoret i Martinis wykazali, że tunelowanie kwantowe można zaobserwować w makroskali, z udziałem wielu cząstek.

W kolejnych dniach zostaną ogłoszeni laureaci w pozostałych dziedzinach: w czwartek - literatury, w piątek - Pokojowej Nagrody Nobla, a 13 października - z nauk ekonomicznych.

Nagrody Nobla 2025. Uroczysta ceremonia w grudniu

Tegoroczna ceremonia wręczenia nagród odbędzie się tradycyjnie 10 grudnia, w rocznicę śmierci Alfreda Nobla. Laureaci otrzymają złoty medal, dyplom oraz nagrodę pieniężną w wysokości 11 milionów koron szwedzkich (około 1,2 mln dolarów).

Źródło: tokfm.pl, nobelprize.org, PAP

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł.

Subskrybując TOK FM Premium wspierasz niezależne media - zyskujesz też dostęp do naszych autorskich podcastów, nagrań z audycji TOK FM i Radia bez reklam. Sprawdź ofertę

Więcej na temat:

nobel chemia nagroda nauka