Arcymistrzyni szachów ma zostać prezydentką Węgier. Kim jest Judit Polgar?

Dlaczego Tamas Sulyok nie dokończył kadencji?

Prezydent Węgier Tamas Sulyok poinformował w sobotę, że podpisał 17. poprawkę do konstytucji, przewidującą wcześniejsze zakończenie jego kadencji. Rezygnacja Sulyoka z urzędu to skutek batalii z rządem Petera Magyara trwającej niemal od momentu objęcia przez Tiszę władzy na Węgrzech.

Tamas Sulyok został wybrany na prezydenta w marcu 2024 roku przez rząd Viktora Orbana (na Węgrzech, inaczej niż w Polsce, prezydenta wybiera Zgromadzenie Narodowe). W kwietniu 2026 roku Fidesz Orbana po 16 latach straciła władzę na rzecz partii TISZA Petera Magyara, która uzyskała konstytucyjną większość. Magyar, który objął funkcję premiera od początku żądał dymisji prezydenta Sulyoka wprost nazywając go "marionetką Orbana", która posłusznie milczała w obliczu afer korupcyjnych, skandali pedofilskich i dał Sulyokowi czas na odejście do 31 maja. Prezydent odmówił, powołując się na złożoną przysięgę i brak podstaw konstytucyjnych do rezygnacji.

1 czerwca Peter Magyar zapowiedział, że parlament będzie dążył do nowelizacji konstytucji w celu odwołania Sulyoka. Odpowiednią poprawkę do ustawy zasadniczej przyjęto 13 lipca. - Poprawka ta de facto położyła kres demokratycznemu państwu prawa - ocenił Sulyok i mimo to ją podpisał. Tym samym zrezygnował z dokończenia kadencji, która miała trwać do marca 2029 roku.

Kto teraz pełni obowiązki prezydenta na Węgrzech?

Obowiązki prezydenta tymczasowo przejmie przewodnicząca parlamentu Agnes Forsthoffer. Parlament będzie musiał wybrać nowego prezydenta w ciągu 30 dni. Jak wskazał Peter Magyar ma on być "bezpartyjny". "Stanowisko partii TISZA jest takie, że prezydent wolny od przeszłości i zaangażowania w politykę partyjną najlepiej reprezentowałby jedność Węgier" - napisał węgierski premier.

Kim jest Judit Polgar?

Wybór Petera Magyara padł na osobę, która do tej pory nie miała nic wspólnego z polityką i pełniła żadnej funkcji publicznej. Chodzi o niespełna 50-letnią szachistkę Judit Polgar. "Nazwisko Judit Polgar od dziesięcioleci jest synonimem talentu i wytrwałości. Jako najbardziej utytułowana szachistka w historii przez 26 lat nieprzerwanie prowadziła w światowym rankingu kobiet, a jednocześnie znajdowała się w pierwszej dziesiątce zawodniczek w absolutnym rankingu światowym" - oświadczył Magyar, rekomendując w niedzielę szachistkę na urząd prezydenta. Co jeszcze o niej wiadomo?

Judit Polgar urodziła się 23 lipca 1976 roku w Budapeszcie. Kilku członków jej rodziny było ofiarami Holokaustu, a jej babka przeżyła obóz Auschwitz-Birkenau. Ojciec Judit - Laszlo, z zawodu psychoanalityk jeszcze przed jej narodzinami wydał książkę pt. "Wychować geniusza". Judith oraz jej dwie siostry - Zsuzsa i Zsofia - nie chodziły do szkoły. Ich edukacją zajęli się rodzice, a zwłaszcza ojciec, który nauczył grać w córki szachy, gdy miały po kilka lat.

Polgar pierwsze sukcesy zaczęła odnosić już jako pięciolatka, zdobywając m.in. srebrny medal mistrzostw Węgier juniorów do lat 11 oraz brązowy medal mistrzostw świata juniorek do lat 16. W wieku 12 lat zagrała na olimpiadzie kobiet w Salonikach, gdzie uzyskała niezwykły wynik 12,5/13, zdobywając złoty medal wraz z reprezentacją Węgier i przełamując dominację zawodniczek radzieckich. Bardzo szybko znalazła się na liście rankingowej FIDE i zaczęła przewodzić kobiecym listom rankingowym.

Jako nastolatka wygrywała mistrzostwa świata juniorów w kategoriach chłopców (m.in. do lat 12 i 14). W wieku 15 lat zdobyła tytuł "męskiego" arcymistrza, stając się najmłodszym arcymistrzem w historii i bijąc rekord Bobby’ego Fischera (15 lat i 4 miesiące). W tym samym okresie wygrała mistrzostwa Węgier mężczyzn. Mając 17 lat, przekroczyła próg 2600 Elo (w szachach to numeryczny wskaźnik określający siłę gry zawodnika) i weszła do światowej czołówki.

Redakcja poleca

Po co Zełenski wyważył otwarte drzwi? "To komunikat polityczny"

Przez dziesięciolecia prowadziła w kobiecym rankingu FIDE z ogromną przewagą. W styczniu 2003 roku jako pierwsza kobieta w historii przekroczyła barierę 2700 punktów Elo, wchodząc do grona tzw. superarcymistrzów.

Najwyższy wynik Polgar wyniósł 2735 punktów Elo (2005 rok), co dało jej ósme miejsce na świecie w klasycznym rankingu FIDE. Była jedyną kobietą w historii w pierwszej "dziesiątce" listy. Przez ponad dwie dekady pozostawała na czele światowego rankingu kobiet, bijąc rekord długości przewodzenia listom.

Wielokrotnie występowała w superturniejach elity, osiągając wyniki porównywalne z czołowymi arcymistrzami. W 2003 roku zajęła 2. miejsce w Wijk aan Zee, jedynie pół punktu za Viswanathanem Anandem, wyprzedzając takich zawodników jak Kramnik, Griszczuk, Topałow, Karpow czy Iwańczuk.

Polgar w 2006 roku wygrała silny turniej w Hoogeveen, pozostawiając w tyle m.in. Weselina Topałowa, ówczesnego mistrza świata FIDE. W mistrzostwach Europy 2011 zdobyła brązowy medal indywidualny w polu pełnym arcymistrzów.

Judit Polgar jest jedyną kobietą, która brała udział w "męskim" cyklu mistrzostw świata (m.in. w turnieju mistrzostw świata 2005). W trakcie kariery wygrała w klasycznych lub szybkich partiach z 11 byłymi, lub aktualnymi mistrzami świata, w tym Garri Kasparowem, Anandem, Karpowem, Spasskim i Magnusem Carlsenem.

W 2020 roku na Netflixie swoją premierę miał serial "Gambit królowej" z Anną Taylor-Joy w roli głównej. Częściową inspiracją dla scenariusza była  historia Judit Polgar. Węgierskiej szachistce poświęcony jest także film dokumentalny "Królowa szachów" z 2026 roku.

Polgar zakończyła swoją karierę ponad dziesięć lat temu, ale nadal aktywnie promuje szachy. Poprzez swą fundację działa również na rzecz edukacji i równych szans

Redakcja poleca

Finał mundialu "oglądał z bólem". "Produkt czekoladopodobny"

Judit Polgar - życie prywatne

Od sierpnia 2000 roku Judith Polgar jest żoną lekarza weterynarii Gusztava Fonta. Mają dwójkę dzieci - syna Oliviera i córkę Hannę.

Posłuchaj:

Węgry przechodzą spektakularną transformację po szesnastu latach rządów Fideszu. Nowy rząd Pétera Magyara przeforsował poprawkę do konstytucji, która de facto kończy kadencję obecnego, lojalnego wobec poprzedniej władzy prezydenta, Tamása Sulyoka. Dr Andrzej Sadecki z Ośrodka Studiów Wschodnich wyjaśnia, dlaczego te radykalne, nierzadko budzące kontrowersje kroki są przez nową władzę tłumaczone jako absolutnie niezbędne, by dawni lojaliści nie blokowali nadchodzących reform. Jednym z głównych filarów zmian ma być powołanie Narodowego Urzędu do spraw odzyskiwania i ochrony majątku (NWWH), który weźmie pod lupę fortuny zbijane w czasach poprzedniej ekipy.

O tym jak książka z lat 80. stała się najpopularniejszym serialem Netflixa i czy głównej bohaterce jest bliżej do Bonda, czy do Ani z Zielonego Wzgórza?

Źródło: PAP, TOK FM, x.com, Gazeta Wyborcza, Wikipedia, Rp.pl