Miasta w obliczu transformacji. Czy to szansa na ich unowocześnienie?

Zmiany czekające społeczeństwo w nadchodzących latach, są nieuniknione. Ciągle powiększające się miasta generują problemy na wielu płaszczyznach. Jak zauważa Stanisław Barański, Dyrektor Biura Zrównoważonego Rozwoju i Transformacji ORLEN – To jest trend, który w połączeniu z konsekwencjami zmian klimatycznych rodzi bardzo poważny społeczno-polityczny problem. Jednak o tym, że zmiany warto wprowadzać, oprócz danych pochodzących z naukowych opracowań, przekonują także wydarzenia dotykające nas tu i teraz. Ogromnym wyzwaniem, z którym polskie miasta się mierzą, jest efekt powodzi. To dobitny i zrozumiały dla wszystkich przykład, pokazujący konsekwencje zmian klimatycznych – zauważa Stanisław Barański.

Więcej o zrównoważonym rozwoju i miastach przyszłości zobaczysz i posłuchasz w rozmowie Agnieszki Zaręby ze Stanisławem Barańskim, Dyrektorem Biura Zrównoważonego Rozwoju i Transformacji ORLEN, a także przeczytasz w raporcie „Orlen dla miast".

Wyzwania

Demograficzne zmiany, które obserwowane są przez ostatnie dziesięciolecia, nie pozostawiają wątpliwości – ludzie przeprowadzają się do miast. Przygotowując raport poświęcony wyzwaniom, przed jakimi stoją miasta, warto było podjąć próbę ich systematyzacji. - Pokazujemy ten problem, z którym polskie miasta się mierzą, w podziale na trzy obszary – gospodarczy, środowiskowy i społeczny – mówi o raporcie Stanisław Barański, Dyrektor Biura Zrównoważonego Rozwoju i Transformacji ORLEN.

Jeśli chodzi o rzeczywistość gospodarczą, to dane potwierdzają, że tereny miejskie z każdym rokiem mają coraz bardziej kluczowe znaczenie dla rozwoju biznesu. Gospodarstwa domowe miast osiągają wyższe dochody niż te na wsiach i to miasta są ośrodkami innowacyjnych technologii, nauki oraz przedsiębiorczości. W Polsce 61% PKB jest generowane w metropoliach, a w całej Unii Europejskiej wskaźnik ten sięga już 68%.

Z drugiej jednak strony, coraz bardziej zaludnione miasta mają coraz większy wpływ na środowisko i klimat. Przeciętny mieszkaniec miasta wytwarza bowiem o 15 procent więcej odpadów niż mieszkaniec wsi, a do tego poziom selektywnej zbiórki odpadów jest niższy w miastach niż na obszarach wiejskich. Także to w miastach bardziej dotkliwe dla zdrowia ludzi, ale i gospodarki są fale upałów oraz fakt, że w centrach miast odczuwalne temperatury są nawet o 10 stopni Celsjusza wyższe niż na obrzeżach. Jedną z konsekwencji zmian klimatu dotykających miasta są również coraz częściej występujące problemy z niedoborem wody.

Wyzwania z obszaru społecznego wiążą się przede wszystkim ze wzrastającą średnią długością życia. Badania potwierdzają, że w miastach żyje się po prostu coraz dłużej. W 10 największych miastach naszego kraju mediana wieku jest wyższa niż mediana Polski. Z jednej strony postęp medyczny pozwala wydłużać długość życia, ale z drugiej negatywne zmiany klimatu – głównie powracające fale upałów – odpowiadają za zwiększającą się liczbę przedwczesnych zgonów.

Miasta przyszłości

Myśląc o wyzwaniach stojących przed osobami odpowiedzialnymi za rozwój miast, bezpieczeństwo oraz komfort życia ich mieszkańców, warto już teraz zastanowić się nad przyszłością i rozwiązaniami ułatwiającymi wprowadzenie oczekiwanych rozwiązań. Jest to o tyle istotne, iż zrównoważony rozwój miast jest jednym z celów przyjętych przez kraje członkowskie ONZ oraz zajmuje ważne miejsce w długofalowej strategii i planach transformacji gospodarki Unii Europejskiej.

- W założeniach Unii Europejskiej na osiągnięcie neutralności emisyjnej do 2050 roku został rozpisany dużo bardziej szczegółowy plan ograniczenia emisji z działalności gospodarczej i społecznej do 2030 roku. Plan ten został rozpisany na szereg dyrektyw i rozporządzeń, które co do zasady, odnoszą się do państw członkowskich. W raporcie przeanalizowaliśmy wymogi pakietu Fit for 55 z perspektywy miast i samorządów w Polsce i zobaczyliśmy, jakie konsekwencje czasem bezpośrednio, a czasem pośrednio będą ponosiły miasta – mówi o raporcie „ORLEN dla miast" Stanisław Barański.

Ambitnym celem, jaki stawia Unia Europejska, jest budowa inteligentnych i zrównoważonych miast przyszłości. Transformacja w tak wyznaczonym kierunku jest nie tylko odpowiedzią na kryzys klimatyczny, ale również ma służyć budowie nowoczesnej i konkurencyjnej gospodarki odpornej na rosnące ograniczenia zasobów. Jak to osiągnąć? Poprzez inwestycję w czystą energię i czyste technologie, energooszczędne budynki, poświęcenie większej uwagi gospodarce obiegu zamkniętego, a także rozwój zeroemisyjnego transportu. Duże znaczenie będzie miała też inteligentna transformacja cyfrowa, która wesprze walkę ze zmianami klimatu. Unia Europejska już przeznacza i planuje przeznaczyć znaczne środki finansowe na wsparcie transformacji miast.

Naturalnym jest więc, że Grupa ORLEN dostrzegając szansę na aktywny udział w tych procesach, poświęca im wiele uwagi. - Przeanalizowaliśmy szereg rozwiązań realizowanych w europejskich miastach, które wdrażane są z uwzględnieniem założeń transformacji energetycznej dla czterech grup: infrastruktury energetycznej, transportu, gospodarki obiegu zamkniętego i budynków.. To pokazuje, że raport jest nie tylko próbą zwrócenia uwagi na problemy, z którymi się mierzymy, ale także prezentacją konkretnych rozwiązań, które możemy wdrażać – wyjaśnia Stanisław Barański.

Stanisław Barański, Dyrektor Biura Zrównoważonego Rozwoju i Transformacji w Orlen S.A

Materiały promocyjne Orlen

Orlen dla miast

Odbywający się na początku października 2024 roku w Katowicach Kongres PRECOP24 pokazał, że wzrasta zrozumienie, co do tego, jak odpowiedzialne decyzje i działania stoją przed decydentami różnych szczebli władzy oraz biznesu. Z każdym rokiem świadomość koniecznych zmian nabiera realnych kształtów, a wnioski ze spotkań i dyskusji są coraz bardziej konstruktywne. - Zauważamy, że wzrasta świadomość, skali wyzwań związanych ze zmianą klimatu i transformacją energetyczną. Mimo że każdy z nas – a dyskusje odbywały się także z udziałem samorządowców, prezydentów miast – ma bardzo różną perspektywę, to jest wiele elementów, którymi możemy się wzajemnie inspirować. I chociaż skala wyzwań, z którymi się mierzymy, jest gigantyczna, to jest to dobry prognostyk do dalszych dyskusji, a przede wszystkim działań w kierunku zrównoważonego rozwoju – z optymizmem kończy Stanisław Barański, Dyrektor Biura Zrównoważonego Rozwoju i Transformacji ORLEN.

Cel, jakim jest budowa miast przyszłości, zapewniających jednocześnie wysoką jakość życia oraz zrównoważony rozwój, warto osiągać, korzystając z wiedzy, doświadczenia i potencjału sprawdzonych partnerów. Grupa ORLEN jest w stanie przedstawić zintegrowaną ofertę odpowiadającą zapotrzebowaniu miast i aktywnie włączyć się w ich transformację, zaczynając od tworzenia nowoczesnej infrastruktury energetycznej, przez tworzenie stacji ładowania pojazdów zeroemisyjnych, po modernizacje budynków.

W najbliższych latach nasze miasta czekają duże zmiany. Zrównoważony rozwój i cyfrowa transformacja są tylko narzędziami, które pomogą stworzyć nam miasta przyszłości. Miasta, w których będziemy mogli żyć dłużej, wygodniej i bezpieczniej.