,
Obserwuj
Ludzie

Dlaczego konserwatysta Dmowski nie miał żony? "Być może się bał"

2 min. czytania
11.11.2025 08:03

Roman Dmowski wychwalał tradycyjne wartości, ale sam nigdy się nie ożenił, nie miał też dzieci. Romanse? - Na pewno, natomiast czas był inny niż obecnie i nie było w modzie się tym chwalić - mówił w "Sprawach różnych" historyk prof. Krzysztof Kawalec.

Dlaczego Dmowski był singlem?
Dlaczego Dmowski był singlem?
fot. Karol Makurat/REPORTER

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Dlaczego Roman Dmowski nigdy się nie ożenił i nie miał dzieci?
  • Jak uzasadniał ten wybór wedle anegdoty, a co faktycznie mogło o tym zadecydować?

Jeden z ojców polskiej niepodległości, Roman Dmowski, nigdy nie miał żony ani dzieci. Jak wedle anegdoty wyznał japońskiemu generałowi, nie ożenił się, bo Polki nie są ciche i posłuszne. Czy w życiu patrona endecji obecne były romanse?

Dmowski i kobiety

- Na pewno, natomiast czas był inny niż obecnie i nie było w modzie się tym chwalić - mówił w "Sprawach różnych" prof. Krzysztof Kawalec z wrocławskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej. Jak dodał jednak, dysponujemy korespondencją Dmowskiego, część listów pochodzi od kobiet i w przypadku niektórych "trudno mieć wątpliwości, że w grę wchodzi co innego, niż sfera prywatna".

Zdaniem gościa Karoliny Lewickiej, Dmowski miał sarkastyczny styl pisania, zatem "tego wszystkiego o paniach, co czasem nawet napisał, to nie myślał". Był też przeciwnikiem feminizmu i działań sufrażystek, które "bywały gorszące".

- Natomiast powód, dla którego nie związał się w sposób trwały (z kobietą-red.), miał związek z konserwatyzmem obyczajowym wyniesionym z domu, bo uważał, że mężczyzna powinien zapewnić rodzinie stabilne warunki egzystencji. Natomiast Dmowski nie był w stanie tego zrobić praktycznie przez całe swoje życie - podkreślił Kawalec.

Za młodu musiał liczyć się z możliwością aresztowania, często zmieniał miejsce pobytu, w pewnym momencie utrzymywał się ze środków konspiracyjnej Ligi Narodowej, ale te nie zapewniłyby bytu całej rodzinie.

Dmowski bez żony. Dlaczego?

Ekspert wskazywał też na inny powód tego, że Dmowski całe życie pozostał singlem. Być może chodziło o jego wykształcenie. Dmowski z zawodu był biologiem. - W jego rodzinie występowały choroby umysłowe. Jeżeli ktoś ma wykształcenie medyczne to wie, jak działają prawa dziedziczenia, jakiego rodzaju jest to ruletka. Być może po  prostu bał się, żeby się nie postawić w podobnej sytuacji, i nie skrzywdzić najbliższych sobie ludzi - wyjaśnił.

Dochodzi do tego także rzecz zgoła prozaiczna. - Rodzinę można założyć w praktyce do pewnego wieku, bo później się już robi za późno. I nawet nie myślę o barierze psychicznej, ale o przyzwyczajeniach. O tym, że znajomości się też zawiera łatwiej w wieku młodym. Jeżeli ten czas się przegapi, później jest bardzo trudno. I można do tego ideologię dorabiać - mówił Kawalec.

Źródło: TOK FM