Muzeum Narodowe z innowacyjną akcją dla osób z demencją. "Chorzy tworzą własne historie"

W ramach akcji "Muzeum Pamięci" opracowano poradnik ze scenariuszami zajęć przygotowany z myślą o edukatorach muzealnych tak, by mogli stworzyć ofertę dla osób z chorobami otępiennymi. Autorem rozwiązania jest Fundacja Wyspy Pamięci, a Muzeum Narodowe w Warszawie - jako pierwsze w Polsce - wdraża je w życie.

Dzięki akcji chorzy z Alzheimerem mogą - na specjalnie przygotowanych warsztatach - obcować ze sztuką. - Eksponaty muzealne są bardzo dobrym narzędziem do wydobycia potencjału osób, które chorują na choroby związane z demencją. Często, kiedy te osoby dostają diagnozę np. choroby Alzheimera, wydaje im się, że teraz już będzie coraz gorzej. Ciągle dostają komunikaty, czego nie mogą robić, o czym zapominają, jak życie przepływa im przez palce. Myślę, że spotkanie w muzeum jest wspaniałą okazją do tego, by pokazać ich mocne strony - co wciąż jeszcze mogą robić, o czym wciąż pamiętają i o czym mogą opowiadać - mówi Barbara Tichy, edukatorka z Muzeum Narodowego.

Uczestnicy warsztatów mogą dotykać części eksponatów, ale też m.in. specjalnie przygotowanych pomocy. Takich jak choćby świeży mech. - To powoduje, że zaczynają mówić. Przypominają sobie pewne rzeczy, swoje doświadczenia z przeszłości. Niejednokrotnie zaskoczeni tym są nawet ich opiekunowie - mówi Barbara Tichy.

Marcel Andino Velez jest certyfikowanym opiekunem medycznym i koordynatorem opieki, ale też wiceprzewodniczącym okręgu mazowieckiego Polskiego Towarzystwa Gerontologicznego. Wziął udział w jednym z warsztatów w MNW. Był pod dużym wrażeniem.

- Zacytuję tutaj wielkiego klasyka sztuki amerykańskiej Roberta Rauschenberga, który powiedział, że właścicielem dzieła sztuki jest odbiorca. I my wiemy, że na spotkaniach w ramach "Muzeum Pamięci" tak się właśnie dzieje. Obraz czy rzeźba staje się własnością osoby z chorobą Alzheimera. Wokół tego, co widzi czy czego dotyka, snuje własną opowieść. I ta opowieść staje się wartością tego dzieła sztuki - mówi Andino Velez.

- Te opowieści, które [podczas warsztatów] usłyszałem, były naprawdę różne i ciekawe. Jedna z rozmów zeszła na temat repasacji pończoch. Ktoś inny zaczął nawiązywać do swoich wspomnień z wakacji, z podróży, z jakichś wycieczek. Myślę, że edukatorzy muzealni mogą też z tego skorzystać, włączając to potem do swojej pracy z osobami zdrowymi. Ten zasób opowieści się w ten sposób powiększa - dodaje gość TOK FM.

Podobnie mówi Barbata Tichu. - Jedna z pań, zainspirowana obrazem, na którym była widoczna m.in. rzeka rozlewająca się na łące, opowiadała o tym, jak kiedyś prano pończochy, jak je cerowano i dbano o nie. Była przy tym ożywiona, przejęta tym, że inni jej słuchali - wspomina.

Zostawił pracę, by pomóc chorym rodzicom. 'Robiń coś ważnego dla społeczeństwa. Nie zmieniłbym tej decyzji'

Chcą zachęcać innych

Muzeum Narodowe chce przekonać do projektu "Muzeum Pamięci" także inne placówki muzealne w Polsce. Bo, jak mówią przedstawiciele placówki, warto zrobić wszystko, by polskie muzea były jak nowojorskie Museum of Modern Art, które stworzyło projekt dla osób z chorobą Alzheimera. - Chcemy pokazać, że są gotowe i sprawdzone scenariusze warsztatów, które może przeprowadzić każde z prawie 1000 muzeów w naszym kraju - przekonuje Anna Wrzeszczyńska z Towarzystwa Inicjatyw Twórczych "ę".

Marcel Andino Velez dodaje, że gdy pojawia się choroba otępienna, życie rodziny często ogranicza się do tego, co dzieje się w domu i wyjść do lekarza. - Natomiast to, co jest w tym projekcie zaskakujące i pouczające, to fakt, że zabieramy te osoby z domów, wychodzimy z nimi na zewnątrz. Oczywiście, kluczowe jest stworzenie odpowiedniej atmosfery takiego spotkania i to, by poczuły się na nim bezpiecznie - mówi Marcel.

- Druga rzecz jest taka, że odwracamy trochę role w muzeum. Mamy do czynienia z eksponatami, które mogą sprowokować pamięć osób chorych, zaproszonych na spotkanie. I oddajemy im głos. To jest niezwykle ważne w tej innowacji społecznej, że na tych spotkaniach w muzeum mówić mają głównie ci ludzie, których my na co dzień nie chcemy słuchać. Bo często boimy się ich problemów z logicznym myśleniem i z tym, że zapominają - tłumaczy Marcel Andino Velez.

W Polsce jest pół miliona osób z chorobą Alzheimera, chorobami demencyjnymi i innymi chorobami otępiennymi. Drugie pół miliona to ich opiekunki i opiekunowie.

Już 24 maja w Centrum Kreatywności Targowa w Warszawie odbędzie się "Targowisko. Innowacje społeczne wobec starzenia się". Będzie to spotkanie z twórcami najlepszych innowacji społecznych. To jedyne takie wydarzenie w Polsce.