Umierający człowiek wyje z bólu, a karetka nie przyjeżdża. Nieznana strona opioidowego kryzysu [SERIAL "PRÓG BÓLU"]
W dwudziestym pierwszym wieku, w środku Europy, umierający człowiek wyje z bólu. Karetka nie przyjeżdża, bo "do umierania nie jeździ się na gwizdkach". Usłyszałam te słowa od pielęgniarki paliatywnej i dyrektorki hospicjum domowego. - Zdarzyło się, że Adam mdlał z bólu - to z kolei powiedziała mi partnerka mężczyzny chorego na raka jelita grubego. Nie mieściło mi się to w głowie. I dlatego wiedziałam, że muszę o tym opowiedzieć.
Epidemia opioidów czy epidemia bólu?
Kiedy w maju 2024 roku wybuchła afera w Żurominie - bo w tym małym miasteczku na Mazowszu troje młodych ludzi zmarło z powodu przedawkowania fentanylu, silnego opioidowego leku przeciwbólowego - zadzwoniłam najpierw do lekarki, dr Anny Łotowskiej-Ćwiklewskiej. Chciałam się dowiedzieć, czemu fentanyl jest tak niebezpieczny.
Doktor Anna, specjalistka leczenia bólu, tłumaczyła mi, że ten silny, syntetyczny opioid zażywany jako narkotyk może błyskawicznie doprowadzić do śmierci, bo "wyłącza" człowiekowi układ oddechowy. Na koniec rozmowy rzuciła: "Ale wie pani, że ludzie cierpią, bo w Polsce zużywamy za mało opioidów?".
Jak to: "za mało"? Przecież to niebezpieczne, silnie uzależniające leki. Media trąbiły o sunącej do Polski epidemii opioidowej, fentanyl stał się wrogiem numer jeden, premier Tusk grzmiał w portalu X, że dla dilerów narkotykowych, którzy nim handlują, litości nie będzie. Dziennikarze prześcigali się w wymyślaniu nagłówków, które miały nas wszystkich jeszcze bardziej fentanylem przerazić. "Już tu jest i sieje śmierć" - alarmowały portale oraz telewizje.
Można było odnieść wrażenie, że Polska została zalana fentanylem. - Jeszcze chwila i zupełnie zakażą jego stosowania w medycynie - ironizował znajomy lekarz, gdy rozmawiałam z nim o aferze. W tym zamieszaniu łatwo było zapomnieć o ludziach, którzy gdyby nie opioidy, wyliby z bólu i umierali w cierpieniu.
Druga strona problemu opioidowego
Sprawdziłam. Według danych Europejskiego Towarzystwa Medycyny Paliatywnej jesteśmy na szarym końcu w UE, jeśli chodzi o przepisywanie opioidów. Jak to możliwe, pytałam sama siebie, że w jednym czasie, w jednym kraju, dzieją się dwa tak kompletnie przeciwstawne sobie zjawiska: rzekomy kryzys opioidowy oraz epidemia bólu, powodowana strachem i niechęcią lekarzy przed środkami takimi jak morfina i fentanyl?
Do tej pory media zajmowały się tylko jedną odsłoną tego problemu. W podcaście "Próg bólu" pokazujemy obie strony dramatu. Bo "problem opioidowy" w Polsce to nie tylko uzależnienia i zatrucia, lecz także, przede wszystkim i w dużo większej skali, problem bólu. Bólu, który odbiera godność, nie pozwala sięgnąć po tabletkę i powoduje cierpienie trudne do wyobrażenia. Bólu, który w takim kraju jak Polska nie powinien się wydarzać, jeśli chcemy nazywać się krajem rozwiniętym.
- Latamy w kosmos, sztuczna inteligencja tworzy filmy. Nie ma prawa boleć - mówi Wioleta, bohaterka pierwszego odcinka serialu. To od niej zaczynamy tę opowieść - o opioidach, strachu i przypadkowych ofiarach wojny, którą Ministerstwo Zdrowia wytoczyło przestępcom handlującym nielegalnie receptami na fentanyl.
Nie omijamy jednak tematu niebezpieczeństw związanych z wyciekiem leków opioidowych na czarny rynek. Rozmawiamy z uzależnionym od oksykodonu chłopakiem i sprawdzamy, czy restrykcje nałożone na receptomaty faktycznie ograniczyły nielegalne spożycie opioidów. Oraz przede wszystkim próbujemy odpowiedzieć na pytanie, które od niemal roku nurtuje wiele osób: czy grozi Polsce kryzys uzależnień od opioidów? Odpowiedź na to, ale i pozostałe pytania, które stawiamy w tym serialu, nie będzie prosta.
Serial "Próg bólu" - jak słuchać?
Autorką podcastu "Próg bólu" jest Anna Kiedrzynek - dziennikarka i reporterka, laureatka drugiej nagrody European Press Prize 2022 za materiał o kryzysie samobójczym wśród lekarzy weterynarii.
Producentkami są Magdalena Birecka i Barbara Sowa, za oprawę muzyczną i postprodukcję odpowiada Bartosz Dąbrowski. Autorką grafik jest Zoriana Volianska, a wideo promocyjne przygotowali Joanna Sarwińska i Andrzej Jordan. Głosu użyczył Maciej Orłowski. Konsultacja merytoryczna - dr Gniewko Więckiewicz.
Pierwszy odcinek serialu "Próg bólu" jest dostępny za darmo w aplikacji TOK FM, na tokfm.pl, a także na kanale TOK FM Select w Apple Podcasts oraz na Spotify. Odcinka drugiego mogą już słuchać subskrybenci TOK FM Premium. Kolejne odcinki będziemy publikować w aplikacji TOK FM we wtorki.
Borelioza i 'leczenie', które szkodzi. 'Podziemie' - nowy serial dokumentalny TOK FM
