Na tę chorobę cierpi około 3 milionów Polaków. "Najgorsze są powikłania"

• W Polsce na cukrzycę choruje około 3 milionów osób;
• Niekontrolowana cukrzyca prowadzi do poważnych powikłań, w tym uszkodzeń serca, nerek, wzroku i nerwów;
• Profilaktyka powinna obejmować jednoczesną kontrolę cukru, ciśnienia i cholesterolu.

Na cukrzycę w Polsce choruje ok. 3 milionów osób i prognozuje się, że do 2030 roku będzie się z nią zmagać nawet co dziesiąty Polak. Cukrzyca jest schorzeniem związanym z zaburzeniami przemiany materii. Gdy trzustka nie pracuje prawidłowo i nie wydziela odpowiedniej ilości insuliny, we krwi pojawia się zbyt wysokie stężenie glukozy - czyli hiperglikemia. Wyróżnia się cztery główne typy tej choroby, z czego najpowszechniejszy jest typ 2. Rozwija się on m.in. na skutek niewłaściwych nawyków żywieniowych i mało zdrowego trybu życia, ale nie tylko.

Diagnozowanie cukrzycy i grupa ryzyka

Jak diagnozuje się cukrzycę? - Bardzo prosto. Wystarczy pomiar stężenia glukozy we krwi - podpowiada Ewa Podolska w audycji "Poradnik medyczny" w TOK FM.

Stężenie glukozy na czczo wynoszące 100 mg/dl, czyli w 1/10 litra krwi, wskazuje na nieprawidłową glikemię. Jeśli wartość ta osiąga 126 mg/dl lub więcej i zostanie potwierdzona w dwóch osobnych badaniach, pozwala to rozpoznać cukrzycę - nawet u osób, które nie mają typowych objawów podwyższonego poziomu cukru.

Objawy hiperglikemii, czyli zbyt wysokiego stężenia glukozy we krwi, zwykle pojawiają się, gdy poziom ten przekracza 180 mg/dl. Należą do nich: częste oddawanie moczu, nasilone pragnienie, uczucie osłabienia i zmęczenia, pogorszenie ostrości widzenia oraz trudności z koncentracją.

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, badania przesiewowe w kierunku cukrzycy powinny być wykonywane u wszystkich osób po 45. roku życia co trzy lata, a u osób z grup ryzyka - raz w roku.

Cukrzyca - kto jest w grupie ryzyka?

• osoby z cukrzycą w najbliższej rodzinie,
• osoby z nadwagą lub otyłością (BMI ≥25) lub z obwodem talii ≥80 cm u kobiet i ≥94 cm u mężczyzn,
• osoby mało aktywne fizycznie,
• pacjenci ze stanem przedcukrzycowym,
• kobiety po przebytej cukrzycy ciążowej,
• kobiety, które urodziły dziecko o masie > 4 kg,
• osoby z nadciśnieniem tętniczym,
• pacjenci z hiperlipidemią,
• kobiety z zespołem policystycznych jajników,
• osoby z chorobami układu sercowo-naczyniowego.

Powikłania cukrzycy

- To, co jest najgorsze w cukrzycy, to jej powikłania. Często bywa tak, że osoba nie wie jeszcze, że ma cukrzycę. Tymczasem ona dokonuje już swojego - wskazała Ewa Podolska. Nieprawidłowo kontrolowana cukrzyca stopniowo uszkadza praktycznie każdy narząd w organizmie.

Niekontrolowana cukrzyca może prowadzić do:

• stopy cukrzycowej,
• uszkodzenia wzroku - cukrzycowej choroby oczu,
• udaru mózgu,
• zawału serca,
• choroby nerek,
• neuropatii cukrzycowej - uszkodzeń nerwów.

Aż 75 proc. kosztów opieki nad osobami z cukrzycą wynika z leczenia powikłań, którym w wielu przypadkach można skutecznie zapobiec. Szacuje się, że osoby chorujące na cukrzycę żyją średnio o około 12 lat krócej niż osoby bez tej choroby.

Ciśnienie, cholesterol i cukier - trzy filary kontroli zdrowia

Cukrzyca znacząco zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, takich jak: zawał serca, udar mózgu i miażdżyca zrostowa tętnic (np. niedokrwienie kończyn dolnych). - Ryzyko tych chorób jest większe u pacjentów z cukrzycą z powodu większego tempa rozwoju miażdżycy. W celu uniknięcia tych powikłań należy oczywiście prawidłowo kontrolować cukrzycę, ale nie tylko - tlumaczyła Ewa Podolska.

Dlatego równie istotne jak poziom glukozy są właściwe wartości ciśnienia tętniczego oraz cholesterolu. Te trzy wskaźniki - cukier, ciśnienie i lipidy - w równym stopniu wpływają na utrzymanie dobrego zdrowia i zapobieganie uszkodzeniom dużych i średnich naczyń krwionośnych. Nie są jednak jedynymi czynnikami, które mają znaczenie.

Kanadyjskie badania pokazały, że u osoby z cukrzycą, nadciśnieniem, zaburzeniami lipidowymi, do tego palącej i zmagającej się z otyłością, ryzyko wystąpienia zawału serca jest aż 64 razy większe niż u człowieka z populacji ogólnej, który nie ma tych obciążeń. Co gorsza, taka kombinacja czynników ryzyka u chorych na cukrzycę wcale nie należy do rzadkości.

Dlatego w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych u osób z cukrzycą trzeba uwzględniać wszystkie elementy ryzyka, a nie koncentrować się jedynie na kontroli glikemii.

Cukrzyca i procesy miażdżycowe

Cukrzyca, działając poprzez różne mechanizmy, znacząco przyspiesza rozwój miażdżycy, czyli tworzenie się tzw. blaszek miażdżycowych. Te zmiany stopniowo zwężają naczynia wieńcowe, utrudniając przepływ krwi wraz z niezbędnymi substancjami odżywczymi do serca, co w efekcie sprzyja powstawaniu choroby niedokrwiennej serca.

U osób z cukrzycą blaszki miażdżycowe są bardziej niestabilne i łatwo mogą się oderwać, co zwiększa ryzyko zawału serca lub udaru mózgu. Dodatkowo, ze względu na częste występowanie neuropatii cukrzycowej, choroba niedokrwienna serca u diabetyków może przebiegać bezobjawowo, co utrudnia jej wykrycie i leczenie. Problemem jest brak odczuwania bólu w klatce piersiowej, który normalnie stanowi główny sygnał zawału serca.

Jak przypomniała Ewa Podolska, od 2022 roku pacjenci mogą skorzystać z tzw. opieki skoordynowanej. - Pozwala ona lekarzom rodzinnym na kierowanie pacjentów na badania, które do tej pory były zarezerwowane dla lekarza specjalisty, a także u lekarza może powstać nasz indywidualny plan opieki medycznej, który uwzględni nie tylko wykonywanie badań, ale także konsultacje między lekarzem POZ-u a lekarzem specjalistą i dodatkowe konsultacje, na przykład z dietetykiem. Ta koordynacja dotyczy między innymi diabetologii i kardiologii - tłumaczyła autorka audycji "Poradnik medyczny".

Cukrzyca typu II

Cukrzyca typu II jest najczęściej występującym rodzajem cukrzycy. Choroba ta ma podłoże genetyczne - dziedziczy się predyspozycję do jej rozwoju, w tym zaburzenia w wydzielaniu insuliny. Rozwojowi choroby sprzyja również nadwaga, zwłaszcza tłuszcz gromadzący się w okolicach brzucha, który przyczynia się do insulinooporności. Insulinooporność oznacza zmniejszoną wrażliwość organizmu na działanie insuliny, mimo że jej stężenie we krwi jest prawidłowe lub podwyższone.

- Stan taki wymaga produkcji nadmiernej ilości insuliny, a to w końcu przekracza zdolności wydzielniczych trzustki. Dochodzi do uszkodzenia tak zwanych komórek beta, a później zaprzestania wydzielania insuliny. Na czynnik genetyczny wpływu nie mamy, na otyłość tak - zaznaczyła Ewa Podolska.

Geny sprzyjające cukrzycy ujawniają się przy:

• nadmiernym spożyciu kalorii,
• diecie bogatej w cukry proste i tłuszcze zwierzęce,
• braku ruchu.

Do zwiększonego ryzyka cukrzycy typu II może prowadzić już nawyki matki w czasie ciąży, a mianowicie spożywanie przez nią zbyt słodkich i zbyt tłustych pokarmów.

Cukrzyca u dzieci

Najczęstszą postacią cukrzycy u dzieci jest cukrzyca typu pierwszego. Występuje wtedy całkowity brak wydzielania insuliny. Spowodowane jest to w większości wypadków z niszczeniem komórek trzustki. Predyspozycja do rozwoju cukrzycy typu pierwszego warunkowana jest przez liczne geny. - Rzadziej, choć coraz częściej występuje u dzieci cukrzyca typu drugiego. Towarzyszy brak ruchu, nadwaga i otyłość. Tej cukrzycy możemy zapobiegać - wskazała Ewa Podolska.

Redakcja poleca

Ta diagnoza wywraca życie do góry nogami. "Nie chcę, żeby inni przechodzili to, co ja"

Pierwsze objawy cukrzycy typu II u dzieci:

* problemy z gojeniem się ran,
* świąd skóry,
* nawracające zakażenia i infekcje,
* zmęczenie, senność,
* napady głodu spowodowane insulinoopornością i wyrzutami insuliny,
* rozdrażnienie.

Źródło: TOK FM/pacjent.gov.pl