Dotyczy ponad 30 proc. kobiet po porodzie, a mówi się o tym szeptem. "Wiele słyszy: Przyzwyczaj się"

O nietrzymaniu moczu mówi się coraz śmielej. O tym, że po porodzie pochwa może się rozszerzyć, a współżycie przestać sprawiać satysfakcję, prawie wcale. Dr Tomasz Rutkowski, kierownik Oddziału Ginekologii i Położnictwa Szpitala Śląskiego w Cieszynie, specjalizuje się w operacjach naprawczych oraz rekonstrukcyjnych pochwy i krocza. W "Życiu w zdrowiu" w "Niedzielnym Magazynie TOK FM" tłumaczył, dlaczego to nie musi być krzyż na całe życie. W rozmowie z Przemysławem Iwańczykiem wyjaśnił też, czemu XIX-wieczne techniki przeżywają renesans i dlaczego robot jeszcze nie zastąpi tu chirurga.

Jesteśmy chyba wciąż pruderyjnym społeczeństwem. Nie umiemy rozmawiać o intymności?

I nie umiemy, i niespecjalnie chcemy. To wciąż temat bardzo wstydliwy. Mam wrażenie, że przez lata mojej pracy niewiele się tu zmieniło. Kiedy byłem młodym lekarzem, trudno było rozmawiać o poporodowym nietrzymaniu moczu czy o wyglądzie zewnętrznych narządów płciowych. Dziś jest podobnie. A przecież możliwości naprawy wielu defektów są już naprawdę olbrzymie.

Pacjentka musi jednak przełamać opór i pójść z krępującą sprawą do specjalisty. Jak trafia do Pana?

Nie przychodzi do szpitala z ulicy z gotową diagnozą. Najpierw musi zgłosić się z problemem do ginekologa w swojej przychodni, który ją do nas pokieruje. Trzeba też uświadomić pacjentkom, że cierpienie związane z takimi defektami nie jest fizjologiczną koniecznością. Model życia pod kocem i niesienia krzyża po porodzie nie musi być pielęgnowany przez kolejne pokolenia. Wiele z tych rzeczy można naprawić. Od razu zaznaczam, że nie każda interwencja wymaga skalpela. Część problemów można rozwiązać urofizjoterapią [fizjoterapią mięśni dna miednicy – red.].

Quiz: Śledzisz newsy uważnie? Quiz TOK FM z wydarzeń ostatniego tygodnia

Ukończ quiz i odbierz nagrodę do -40% na TOK FM Premium!

Zniżka zależy od uzyskanego wyniku.

Poprawnych odpowiedzi Zniżka

100% -40%

81-99% -30%

61-80% -25%

41-60% -20%

0-40% -10%

Promocje nie łączą się.

Progi nagród

1/10 Przewagą ilu głosów Polska pokonała Rosję w wyborach do Wspólnej Jednostki Kontrolnej ONZ?

jednego

pięciu

dziesięciu

Dalej

Plastyka kojarzy się z urodą. Ktoś pomyśli, że chodzi o to, że coś się komuś nie podoba.

Takie jest ogólne skojarzenie. A to, co się komu podoba, podlega przecież subiektywnej ocenie. Mówimy o plastycznej rekonstrukcji pochwy i krocza, bo używa się technik chirurgicznych, które można nazwać plastycznymi. Ale one poza wyglądem często naprawiają funkcję. Takie operacje wykonuje się też przy wadach wrodzonych, np. przy podwójnej pochwie. Na zewnątrz wszystko wygląda w porządku, a w środku jest przegroda, która uniemożliwia współżycie albo utrudni w przyszłości poród. Operujemy także urazy pochwy, które nie zawsze wynikają z porodu.

Z jakimi problemami pacjentki trafiają do Pana najczęściej?

To zależy od wieku. U starszych kobiet częste jest obniżenie przedniej i tylnej ściany pochwy, czyli pęcherza moczowego i odbytnicy. Zaczynają się one pojawiać w szparze sromowej i są widoczne na zewnątrz. Te kobiety zgłaszają się do lekarza dość chętnie, bo problem, nomen omen, wychodzi na zewnątrz. Ja chciałbym się skupić na kobietach w wieku 20–35 lat, po porodach.

Często zostają ze swoimi problemami same. Brakuje edukacji?

Mam wrażenie, że wiele z nich radzi się co najwyżej najbliższych kobiet w rodzinie. Z problemem idą do matki i słyszą: przyzwyczaj się. Zrzucają to na karb wieku albo uznają za efekt uboczny porodu, z którym trzeba żyć, bo taka jest rola kobiety. A wcale nie trzeba z tym żyć. Weźmy poporodowy zespół szerokiej pochwy. Według jednego z badań ankietowych dotyczy on ponad 30 proc. kobiet po porodach. Nie każdy przypadek wymaga operacji, ale problem jest powszechny.

"Z problemem idą do matki i słyszą: przyzwyczaj się" - Dr Tomasz Rutkowski

Jakie daje objawy?

Mniejszą satysfakcję ze współżycia. Słabsze odczucia przy szczytowaniu albo jego brak, choć przed porodem nie było z tym kłopotu. Do tego rzeczy bardzo krępujące. Wietrzność pochwy, czyli odgłos uciekającego powietrza przy współżyciu, a co gorsze w miejscach publicznych, np. podczas ćwiczeń na siłowni. Uczucie wypływającej wody, która zgromadziła się w pochwie w wannie czy na basenie. Jest też coś, co w nomenklaturze medycznej nieładnie nazywa się sromem ziejącym. Kolokwialnie mówiąc, to efekt dużej dziury. Ani to estetyczne, ani nie chroni przed infekcjami pochwy i sromu. Chcę jednak coś podkreślić. Nie każdy poród drogami natury kończy się zespołem szerokiej pochwy. To zależy od wielu rzeczy: od wielkości dziecka, warunków porodu, jakości tkanki łącznej. Nie można tego ujmować zero-jedynkowo.

"Nie każdy poród drogami natury kończy się zespołem szerokiej pochwy" - Dr Tomasz Rutkowski

Rozmawia Pan o tym z kobietami jeszcze w ciąży?

Nie chciałbym, żeby wybrzmiało, że poród drogami natury naraża kobiety na problemy. Spór o sposób rozwiązania ciąży wciąż trwa, a ja nie chcę wpaść w tę pułapkę. A akcji uświadamiających po prostu nie ma. Ten temat wciąż jest traktowany po macoszemu. O nietrzymaniu moczu, które też długo było wstydliwe, informacji jest już znacznie więcej.

O szerokiej pochwie nadal się nie mówi.

Rzadko która kobieta przyzna, że ma srom ziejący. Srom jest odbierany bardzo symbolicznie, jako znak kobiecości, i każda chce, żeby wyglądał idealnie. Kobiety nie mówią, że nic nie czują, gdy partner z nimi współżyje. Bo nie daj Boże, partner też przestanie coś czuć. A sugestia psychiczna u mężczyzn jest potężna. Po założeniu wkładki wewnątrzmacicznej, z której wystaje krótka nitka, prosimy czasem pacjentki, żeby nie pytały partnerów, czy coś ich kłuje. Bo zanim zacznie się zbliżenie, partner już będzie zgłaszał, że go kłuje.

"Rzadko która kobieta przyzna, że ma srom ziejący" - Dr Tomasz Rutkowski

W Pańskim szpitalu działa robot chirurgiczny. Pomaga przy tych operacjach?

W plastyce i rekonstrukcji pochwy jeszcze nie. Ten rodzaj operacji wciąż jest zarezerwowany dla ludzkich rąk. Zresztą robot nie operuje sam, to my nim kierujemy. Kiedyś przy obniżeniach ścian pochwy stosowaliśmy biomateriały, czyli siatki. Dziś wiele ośrodków się z nich wycofało z powodu powikłań, które pojawiały się po latach. Wróciliśmy do technik klasycznych. Może Pan być zaskoczony, ale to rozwinięcia technik Hegara i Emmeta z XIX wieku, unowocześnione na miarę XXI wieku, także dzięki nowym materiałom szewnym.

Wiek temu przeprowadzano tak skomplikowane operacje?!

Nie zdajemy sobie sprawy, jak zaawansowana była już wtedy chirurgia. Pierwsze opisy prób rekonstrukcji krocza pochodzą z XVI wieku, oczywiście bez znieczulenia i aseptyki. Nie było cięć cesarskich, więc urazy porodowe bywały potężne, a krwotok z pękniętego krocza kończył się śmiercią. Techniki z XIX wieku są trzonem współczesnych i przeżywają renesans. Dziś mamy jednak antybiotyki i nowoczesne materiały, więc efekty są zupełnie inne. Przez pochwę potrafimy też usuwać to, co jest w brzuchu, np. macicę z mięśniakami.

"Techniki z XIX wieku są trzonem współczesnych i przeżywają renesans" - Dr Tomasz Rutkowski

Czy to trudne zabiegi?

Wykonujemy je w ramach refundacji i proste nie są. Labioplastyka [zmniejszenie warg sromowych mniejszych – red.] czy plastyka łechtaczki technicznie nie są szczególnie trudne. Operacje plastyczne pochwy wymagają już umiejętności i doświadczenia. To obszar mocno unaczyniony i unerwiony, tuż przy odbytnicy. Jej uszkodzenie może oznaczać trwałe kalectwo. Nasz ośrodek jest w tym niezły, szkolimy też innych lekarzy.

Wiele kobiet liczy, że po zwężeniu pochwy seks znów będzie satysfakcjonujący.

Tak może być, ale wcale nie musi. Trzeba to uczciwie stawiać. Przyjęliśmy, zwłaszcza my, mężczyźni, że każda kobieta ma orgazm, a tak nie jest. Przestrzegałbym też kolegów po fachu. Poporodową plastykę wykonuje się w obrębie tylnej ściany pochwy i krocza. Mam wrażenie, że często przy okazji operuje się też przednią. A tam jest duże nagromadzenie zakończeń nerwowych, które tworzą strefę erogenną. Bezkrytyczne wycięcie śluzówki przedniej ściany może pogorszyć odczucia, szczególnie u młodych kobiet. Dlatego tak ważne są doświadczenie i dalsza obserwacja pacjentki po zabiegu.

"Bezkrytyczne wycięcie śluzówki przedniej ściany może pogorszyć odczucia, szczególnie u młodych kobiet" - Dr Tomasz Rutkowski

A zabiegi czysto estetyczne?

Jednym z najczęściej wykonywanych jest właśnie labioplastyka. To, co się komu podoba, jest kwestią względną i nikt z nas w to nie wnika. Ale czasem przerośnięte wargi sromowe to problem medyczny. Utrudniają jazdę na rowerze, współżycie, noszenie niektórych rodzajów bielizny.

Źródło: TOK FM