12 sierpnia podwójny spektakl na niebie. Zaćmienie Słońca i maksimum Perseidów. Gdzie będzie widać najlepiej?

Astronomicznym zjawiskiem roku jest zaćmienie Słońca, które będzie w Polsce widoczne jako częściowe. Maksymalna faza w naszym kraju wyniesie 88 proc. w Dolinie Kłodzkiej, a na Mazurach będzie to maksymalnie 85 proc.

W trakcie zjawiska Słońce będzie dość nisko nad horyzontem, bowiem zaćmienie rozpocznie się tuż przed zachodem. Natomiast koniec zaćmienia nastąpi po schowaniu się Słońca za horyzont. W Polsce na wschód od linii Olsztyn-Łódź-Opole faza maksymalna nastąpi już po zachodzie naszej dziennej gwiazdy. Najgorsza sytuacja będzie w Bieszczadach, gdzie przez to uda się zobaczyć tylko 42 proc. zasłoniętej tarczy.

W naszym kraju zaćmienie częściowe rozpocznie się, w zależności od miejsca, pomiędzy około godz. 19.10, a około 19.20. Słońce zajdzie pomiędzy około godz. 20 (w Rzeszowie) a około 20.30 (w Szczecinie).

Momenty zaćmienia dla wybranych miast, podane według „Almanachu astronomicznego na rok 2026”, wydanego przez Polskie Towarzystwo Astronomiczne (PTA). Podane są kolejno: początek, faza maksymalna, koniec zaćmienia: Białystok - 19.13, brak maksimum, 20.01, Gdańsk - 19.11, 20.05, 20.23, Kraków - 19.18, brak maksimum, 20.04, Łódź - 19.16, 20.08, 20.12, Poznań - 19.15, 20.10, 20.24, Szczecin - 19.14, 20.08, 20.36, Warszawa - 19.15, 20.07, 20.07, Wrocław -19.17, 20.12, 20.19. Faza maksymalna (jeśli podana w nawiasie, oznacza fazę w momencie zachodu Słońca, jeśli zaszło przed faza maksymalną): Białystok - (0,792), Gdańsk - 0,855, Kraków - (0,711), Łódź (0,866), Poznań 0,867, Szczecin 0,867, Warszawa 0,861, Wrocław 0,874.

W Polsce możemy cieszyć zaćmieniem częściowym. Pas zaćmienia całkowitego przebiegnie m.in. przez Islandię i Hiszpanię.

Jak obserwować zaćmienie?

Zaćmienia częściowego nie zobaczymy gołym okiem. Pomimo zakrycia części tarczy słonecznej przez Księżyc, nadal jest ona zbyt jasna dla naszego oka. Aby bezpiecznie spojrzeć na Słońce, warto użyć specjalnych okularów do zaćmień Słońca (to coś innego niż zwykłe okulary przeciwsłoneczne). Można je kupić w internecie albo w sklepach ze sprzętem astronomicznych. To najtańszy, bezpieczny sposób obserwacji.

Okulary będą przydatne w trakcie zaćmienia częściowego. Jedynie w trakcie zaćmienia całkowitego okulary można zdjąć i patrzeć bezpośrednio na Słońce schowane za tarczą Księżyca. Gdy faza całkowita się zakończy, z powrotem trzeba założyć okulary.

Drugą bezpieczną metodą jest rzutowanie obrazu z teleskopu na ekran. Teleskop jest ustawiony na Słońce, a my nie patrzymy w okular (to zakończyłoby się utratą wzroku) tylko na ekran (np. kartkę albo ścianę), na który pada obraz Słońca z teleskopu.

Ogólna zasada mówi, by nigdy nie patrzeć na Słońce przez lornetkę lub teleskop. Co prawda istnieją pewne specjalnie skonstruowane lub wyposażone teleskopy, którymi można spojrzeć na Słońce, ale lepiej robić to pod nadzorem osób mających doświadczenie – takimi teleskopami dysponują obserwatoria szkolne i miłośnicze.

Dla chętnych do śledzenia zjawiska w sposób wirtualny dostępne będą transmisje internetowe w różnych mediach społecznościowych. Zarówno z Polski, jak i z rejonów zaćmienia całkowitego.

Kiedy całkowite zaćmienie Słońca w Polsce?

Jeśli kogoś ominie tegoroczne zaćmienie, to w przyszłym roku dostanie drugą szansę. Całkowite zaćmienie Słońca nastąpi 2 sierpnia 2027 roku. W Polsce widoczne będzie jako częściowe. Słońce będzie wtedy zdecydowanie wyżej na niebie niż przy zaćmieniu tegorocznym, a faza całkowita potrwa kilka razy dłużej. W szczególności pas zaćmienia całkowitego przebiegnie przez Egipt, w tym przez kurort Marsa Alam. Hotele w tym miejsce lepiej rezerwować z dużym wyprzedzeniem.

Natomiast na całkowite zaćmienie Słońca widoczne z terenu Polski trzeba poczekać do 2135 roku.

Maksimum Perseidów

Po zaćmieniu Słońca można od razu poczekać na nocne atrakcje na niebie. Będzie widać sporo "spadających gwiazd", czyli meteorów z roju Perseidów. Zarówno w Polsce, jak i w innych wspominanych krajach. W przypadku meteorów nie potrzeba okularów ochronnych. Widoczne są na całym niebie, a więc kwestia przesłonięcia horyzontu nie ma tutaj znaczenia, o ile budynek czy drzewo nie zasłania nam bardzo dużej części nieba.
Dla "łowców spadających gwiazd" dobra wiadomość jest taka, że Księżyc chwilę wcześniej przesłonił Słońce, a więc jest w nowiu i jego blask nie będzie przeszkadzał w wypatrywaniu meteorów.

Źródło: PAP