42 godziny rozmów i ani dnia pokoju. Historia negocjacji rosyjsko-ukraińskich
Minimum 42 godziny - tyle łącznie trwały wszystkie negocjacje pokojowe pomiędzy Rosją i Ukrainą od początku rosyjskiej inwazji (nie licząc czasu poświęconego na rozmowy z każdą ze stron osobno). W dniu kolejnej tury rozmów pokojowych w Abu Zabi z udziałem USA pokazujemy blisko czteroletnią historię nieudanych prób zakończenia wojny.
Z tego artykułu dowiesz się:
- co ustalono podczas pierwszej tury rozmów pokojowych pomiędzy Rosją i Ukrainą w Abu Zabi;
- jak wyglądała historia negocjacji od 2022 roku.
W Abu Zabi w Zjednoczonych Emiratach Arabskich w środę 4 lutego rozpoczęła się druga runda trójstronnych negocjacji między Ukrainą, Rosją i Stanami Zjednoczonymi. Według Ukraińców spotkanie ma przebiegać najpierw w formacie dwustronnym, potem w oddzielnych grupach i zakończyć się wspólną koordynacją stanowisk. Władze w Kijowie chcą doprowadzić do godnego i trwałego pokoju, ale Rosjanie wykluczają takie rozwiązanie - domagają się zaakceptowania ich warunków, wśród których jest między innymi oddanie Donbasu.
Pierwszą turę negocjacji w Abu Zabi przeprowadzono w dniach 23-24 stycznia. Były to pierwsze rozmowy, podczas których przedstawiciele prezydenta USA Donalda Trumpa jednocześnie spotkali się z negocjatorami z Ukrainy i Rosji. Wcześniej Amerykanie rozmawiali naprzemiennie z Rosjanami i Ukraińcami.
Do środowych rozmów doszło po zmasowanych rosyjskich atakach na Ukrainę, będących wynikiem niespełnionej obietnicy Władimira Putina. Prezydent Rosji miał zagwarantować Donaldowi Trumpowi, że jego wojska nie będą atakować ukraińskich miast w dniach 29 stycznia - 5 lutego z powodu siarczystego mrozu. Mimo to w tym czasie Rosja zaatakowała Ukrainę przynajmniej sześć razy - drony i rakiety spadły m.in. na Kijów, Charków i Chersoń.
Rosyjska inwazja na Ukrainę. Historia rozmów pokojowych
Rosyjska inwazja na Ukrainę rozpoczęła się 24 lutego 2022 roku. Negocjacje pokojowe ruszyły wkrótce po inwazji i obejmowały głównie bezpośrednie rundy (Rosja-Ukraina) w 2022 r., sporadyczne w późniejszych latach oraz - trwające stosunkowo od niedawna - trójstronne z udziałem USA.
Rosja - Ukraina. Rozmowy pokojowe w latach 2022-2025
28 lutego 2022, Homel (Białoruś)
Pierwsze negocjacje pomiędzy Rosją i Ukrainą odbyły się już cztery dni po inwazji - 28 lutego 2022 roku - w Homlu na Białorusi. Prezydent Ukrainy Zełenski początkowo oponował przed spotkaniem na terytorium sojusznika Rosji, ale po rozmowie z prezydentem Białorusi Alaksandrem Łukaszenką zgodził się na neutralne miejsce przy granicy.
W trwającym około pięć godzin spotkaniu w Pałacu Rumiancewów i Paskiewiczów nad rzeką Soż wzięli udział przedstawiciele delegacji ukraińskiej i rosyjskiej. Rozmowy miały na celu przede wszystkim negocjacje w sprawie natychmiastowego zawieszenia broni i wycofania rosyjskich wojsk z Ukrainy. Delegację rosyjską prowadził doradca Władimira Putina - Władimir Miediński, a w jej skład wchodzili m.in. wiceszef MSZ Andriej Rudenko i ambasador Borys Gryzłow. Ukrainę natomiast reprezentowali minister obrony Ołeksij Reznikow, doradca prezydenta Mychajło Podolak oraz wiceminister spraw zagranicznych Mykoła Tozczycki.
Po rozmowach nie wydano wspólnego komunikatu, a jedynym, co udało się ustalić, były priorytetowe tematy do dalszych konsultacji (przerwy w wymianie ognia, status Krymu, pomoc humanitarna).
3 marca 2022, Homel (Białoruś)
Kilka dni później, 3 marca 2022 r. w Pałacu Rumiancewów i Paskiewiczów Homlu na Białorusi odbyła się druga runda negocjacji między delegacjami ukraińską i rosyjską. Skład delegacji pozostał zbliżony: Rosję reprezentowali Władimir Miediński, Andriej Rudenko i inni, Ukrainę - Ołeksij Reznikow, Mychajło Podolak i Mykoła Tozczycki.
Tym razem rozmowy trwały około trzech godzin i koncentrowały się na kwestiach humanitarnych, w tym utworzeniu korytarzy ewakuacyjnych z oblężonych miast - jak Mariupol czy Czernihów. Przełom w sprawie zawieszenia broni jednak nie nastąpił. Rosja nie zmieniła stanowiska co do "demilitaryzacji" i "denazyfikacji" Ukrainy, a Ukraina domagała się wycofania wojsk. Po spotkaniu doradca Zełenskiego Mychajło Podolak ogłosił porozumienie jedynie ws. korytarzy humanitarnych i zapowiedział trzecią turę rozmów.
7 marca 2022, Brześć (Białoruś)
7 marca 2022 r. na Białorusi odbyła się trzecia runda negocjacji między delegacjami ukraińską i rosyjską. Inwazja trwała już wówczas od ponad dwóch tygodni. Tym razem spotkanie odbyło się z Brześciu - przeniesiono je z Homla do Brześcia na żądanie Ukrainy, która uznała Homel za położony zbyt blisko rosyjskich sił.
Rozmowy trwały około 90 minut i były transmitowane częściowo na żywo. Delegacje pozostały bez większych zmian: Rosję reprezentowali Władimir Miediński, Andriej Rudenko i gen. Aleksandr Fomin, Ukrainę - szef frakcji Sługa Narodu Dawyd Arachamija, Ołeksij Reznikow i Mychajło Podolak. Rozmowy skupiły się na korytarzach humanitarnych i wymianie jeńców. Rosja zgodziła się wówczas na ewakuację cywilów z Mariupola, Sum i Kijowa.
Choć Ukraina zaproponowała status neutralny bez NATO, nie osiągnięto porozumienia co do zawieszenia broni. Rosja powtórzyła żądania kapitulacji i "denazyfikacji" Ukrainy. Strony ogłosiły wstępne ustalenia dotyczące kwestii humanitarnych.
10 i 14 marca 2022, Antalya (Turcja)
10 marca 2022 r. w Antalyi w Turcji odbyła się czwarta runda negocjacji ukraińsko-rosyjskich, pierwsza poza terytorium Białorusi - przeniesiono je tam za pośrednictwem prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana, który dążył do roli mediatora. Delegacje były rozszerzone o ministrów spraw zagranicznych - Ukrainę reprezentowali m.in. Dmytro Kułeba i Dawyd Arachamija, Rosję - Siergiej Ławrow i Władimir Miediński. Trwające trzy godziny rozmowy nie przyniosły przełomu w zawieszeniu broni, ale strony zgodziły się co do potrzeby korytarzy humanitarnych i wymiany jeńców z Mariupola.
14 marca 2022 r. w tym samym miejscu miała miejsce piąta runda, trwająca około półtorej godziny, z identycznym składem delegacji. Skupiono się wtedy na kwestiach humanitarnych, w szczególności ewakuacji cywilów z oblężonych miast. Rosja powtórzyła żądania neutralności Ukrainy i ograniczeń militarnych, które strona ukraińska odrzuciła. Po spotkaniu nie wydano wspólnego komunikatu.
29 marca 2022, Stambuł (Turcja)
29 marca 2022 r. w Ciragan Palace w Stambule w Turcji odbyła się szósta runda negocjacji ukraińsko-rosyjskich, z ministrem spraw zagranicznych Turcji Mevlütem Çavuşoğlu jako gospodarzem i mediatorem. Delegację rosyjską - rozszerzoną o gen. Aleksandra Dwornikowa (dowódcę "operacji specjalnej") - prowadzili Władimir Miediński i Andriej Rudenko, Ukrainę - Dawyd Arachamija, Mychajło Podolak i Mykoła Tozczycki.
Podczas trwających około trzy godziny rozmów osiągnięto wstępne porozumienie co do statusu neutralnego Ukrainy (bez NATO, z gwarancjami bezpieczeństwa od mocarstw), ograniczenia liczebności armii (85 tys. żołnierzy), ochronę rosyjskiego języka oraz tymczasowy status Krymu do 15 lat z moratorium na zmiany graniczne. Nie osiągnięto zgody ws. zawieszenia broni ani wycofania wojsk.
Spotkanie z końcówki marca 2022 roku było ostatnimi bezpośrednimi negocjacjami na długi czas. Wznowiono je dopiero w maju 2025 roku. Rozmowy ponownie odbyły się Turcji.
16 maja 2025, Stambuł (Turcja)
16 maja 2025 r. w Stambule w Turcji odbyły się negocjacje ukraińsko-rosyjskie przy mediacji prezydenta Erdoğana, będące pierwszą poważną próbą wznowienia dialogu po długiej przerwie. W międzyczasie - 20 stycznia - na 47. prezydenta Stanów Zjednoczonych został zaprzysiężony Donald Trump, który w trakcie kampanii wyborczej zapowiadał, że gdy zostanie wybrany, zakończy konflikt rosyjsko-ukraiński w 24 godziny.
Spotkanie w Ciragan Palace trwało około czterech godzin. Delegację rosyjską prowadzili Władimir Miediński i wiceszef MSZ Andriej Rudenko, ukraińską - Dawyd Arachamija, Mychajło Podolak oraz minister obrony Rustem Umerow.
Rozmowy skupiły się na wymianie jeńców (ponad 1 tys. z każdej strony), korytarzach humanitarnych dla Mariupola i Charkowa oraz wstępnych propozycjach zawieszenia broni na 30 dni z weryfikacją ONZ. Rosja powtórzyła żądania neutralności Ukrainy i uznania aneksji czterech obwodów, Ukraina natomiast domagała się wycofania do linii z 23 lutego 2022 r. Ponadto osiągnięto porozumienie ws. dostaw zboża przez Morze Czarne bez blokad.
2 czerwca 2025, Stambuł (Turcja)
2 czerwca 2025 r. w Ciragan Palace w Stambule w Turcji odbyła się kolejna runda negocjacji ukraińsko-rosyjskich przy mediacji Turcji, będąca kontynuacją rozmów z 16 maja. Rozmowy trwały ponad pięć godzin. Delegację rosyjską prowadzili Władimir Miediński, Andriej Rudenko i gen. Walerij Gierasimow, ukraińską - Dawyd Arachamija, Rustem Umerow oraz Ołeksij Daniłow z Rady Bezpieczeństwa.
Rozmowy skoncentrowały się na przedłużeniu 30-dniowego zawieszenia broni z weryfikacją ONZ, wymianie kolejnych jeńców (ok. 2 tys. osób) oraz gwarancjach eksportu zboża. Rosja zgodziła się na tymczasowe wstrzymanie ataków na infrastrukturę energetyczną, ale utrzymała żądania neutralności Ukrainy i kontroli nad Zaporożem i Chersoniem. Ukraina z kolei zaproponowała kompromis z referendum w czterech obwodach pod nadzorem międzynarodowym. Osiągnięto porozumienie ws. korytarzy humanitarnych i dostaw gazu przez Ukrainę do Europy, ale pełny rozejm znów odłożono, tym razem na lipiec 2025 roku.
23 lipca 2025, Stambuł (Turcja)
23 lipca 2025 r. w Stambule w Turcji odbyła się kolejna runda negocjacji ukraińsko-rosyjskich z mediacją Turcji, będąca kulminacją rozmów zainicjowanych w maju i czerwcu pod presją administracji Trumpa oraz zmian na froncie (Rosja poczyniła duże postępy pod Charkowem). Delegację rosyjską prowadzili Władimir Miediński, Andriej Rudenko i gen. Walerij Gierasimow, ukraińską - Dawyd Arachamija, Rustem Umerow, Ołeksij Daniłow oraz minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha.
Trwające około 6 godzin rozmowy w Ciragan Palace skupiły się na przedłużeniu zawieszenia broni do końca 2025 r. z misją ONZ/OBWE, wymianie wszystkich jeńców wojennych (ok. 10 tys. osób) oraz stabilizacji eksportu zboża i gazu. Rosja zaakceptowała neutralny status Ukrainy bez NATO na 10 lat z gwarancjami USA i Turcji, ale przy tym zażądała uznania kontroli nad Krymem, Zaporożem i Chersoniem w zamian za wycofanie do linii 24 lutego 2022 r. Ukraina zgodziła się na referendum w spornym Donbasie pod nadzorem międzynarodowym i moratorium na aspiracje NATO. Osiągnięto wstępne porozumienie czasowym zawieszeniu broni i walki na niektórych odcinkach tymczasowo ustały.
Rozmowy Rosja - USA - Ukraina
23-24 stycznia 2026, Abu Zabi (Zjednoczone Emiraty Arabskie)
W drugiej połowie stycznia odbyły się tajne, dwudniowe negocjacje ukraińsko-rosyjskie przy mediacji emira Mohammeda bin Zayeda. Były to pierwsze rozmowy, podczas których przedstawiciele prezydenta USA Donalda Trumpa jednocześnie spotkali się z negocjatorami z Ukrainy i Rosji. Dotychczas przedstawiciele amerykańskiej administracji rozmawiali osobno z jedną lub drugą stroną. Mowa m.in. o rozmowach w Rijadzie, w Miami, Mar-a-Lago oraz na Kremlu.
Spotkania w pałacu prezydenckim trwały łącznie ponad 10 godzin. Delegację rosyjską prowadzili Władimir Miediński, Andriej Rudenko i gen. Walerij Gierasimow, ukraińską - Dawyd Arachamija, Rustem Umerow oraz Wołodymyr Zełenski.
Ustalono tymczasowe wstrzymanie ataków rakietowo-dronowych na cele cywilne i energetyczne na 60 dni z weryfikacją ONZ/USA, wymianę 5 tys. jeńców oraz dostawy gazu przez Ukrainę do Europy. Rosja zażądała uznania aneksji czterech obwodów, a Ukraina - powrotu do linii 23 lutego 2022 r. z referendum. Osiągnięto ponadto porozumienie ws. humanitarnego "mostu powietrznego". Pełny pokój po raz kolejny odłożono, a Rosja przystąpiła po kolejnych ataków jeszcze w tym samym miesiącu.
Posłuchaj:
Swoje prognozy dotyczące drugiej tury rozmów w Abu Zabi przedstawił w TOK FM Wojciech Kozioł z portalu Defence24.pl.
Jak wyjątkowa trudna zima wpływa na to, co dzieje się na froncie? O tym w "Światopodglądzie" mówił kpt. rez. Damian Duda, ratownik pola walki, założyciel Fundacji "W międzyczasie" oraz były szef Wydziału Polityki Informacyjnej Rządowego Centrum Bezpieczeństwa.
Źródło: Wikipedia, PAP, Onet, RMF24
