Szwecja tonęła w pijaństwie. Wprowadzili państwowy monopol. I jak na tym wyszli?

Szwecja - podobnie jak Norwegia - słynie z dość restrykcyjnego podejścia do dostępu do alkoholu. Jak tłumaczyła w TOK FM Katarzyna Tubylewicz, korzenie tych rozwiązań sięgają dalekiej przeszłości, kiedy to kraj zmagał się z powszechnym pijaństwem.

- Szwecja ma i zawsze miała pogodę jeszcze gorszą od polskiej. To kraj, w którym zima jest długa i jest dużo ciemności. Szwecja historycznie była krajem biednym, chłopskim, w którym właśnie ten surowy klimat i ciemne dni poprawiano sobie piciem alkoholu - mówiła w rozmowie z Anną Piekutowską w "Poranku TOK FM". Opowiadała, że w Szwecji wcześnie rozpowszechniło się domowe pędzenie alkoholu, a powszechne pijaństwo dostrzegali odwiedzający Szwecję dyplomaci.

- Pisało się np. o tym, że piją nie tylko mężczyźni, ale także kobiety, co zresztą nie tyczyło się tylko Szwecji, ale w ogóle krajów skandynawskich - dodawała i wyjaśniała, że właśnie dlatego Szwecja, jak i Norwegia mają dziś państwowy monopol na sprzedaż alkoholu.

Alkohol w Szwecji i państwowy monopol

W Szwecji sprzedaż napojów zawierających powyżej 3,5 proc. alkoholu jest dozwolona tylko i wyłącznie w państwowych sklepach Systembolaget, czynnych od poniedziałku do piątku od 10 do 19, a w soboty do 15. - Tutaj jest w ogóle nie do pomyślenia, żeby kupować alkohol na stacji benzynowej czy iść w niedzielę rano do sklepu po coś mocniejszego - podkreślała.

Choć sklepy Systembolaget nie są bardzo liczne, są doskonale zaopatrzone. Gościni TOK FM zwracała uwagę, że w asortymencie są alkohole z całego świata, a co więcej - można sobie w nich również zamówić alkohol, który zostanie specjalnie sprowadzony. - Z drugiej strony te sklepy przez to, że są państwowe, działają na zasadach niekomercyjnych i mają np. też zadanie edukowania. Zatem w sklepach Systembolaget można się dowiedzieć, że alkohol jest szkodliwy - wyjaśniała Katarzyna Tubylewicz. Podkreśliła też, że alkohol w Szwecji mogą kupować osoby powyżej 21. roku życia i jest to kontrolowane.

Redakcja poleca

"Zawalałem wszystko. Żona nie wytrzymała i odeszła". Tak alkohol niszczy życie

Polacy uważają, że alkohol jest zbyt łatwo dostępny. Są różnice między wyborcami PiS, KO i Konfederacji

Ile piją Szwedzi?

Fakt, że alkohol w Szwecji jest w jakiś sposób reglamentowany, nie oznacza, że się go tam nie pije. Jednak jeśli porównać statystyki spożycia alkoholu w Polsce i w Szwecji, to dane świadczą na korzyść Skandynawów. Gdy w Polsce spożycie przekracza średnią europejską i wynosi ok. 11,7 litra czystego alkoholu na osobę rocznie, w Szwecji jest to ok. 9 litrów. Z drugiej strony w Szwecji statystycznie aż 16 proc. społeczeństwa pije w sposób ryzykowny.

- To, co zdecydowanie różni Szwecję od Polski, to że tutaj nie ma tych takich miejsc, jakie wciąż istnieją w polskich miastach - gdzie widać nieprzytomnych ludzi leżących czy śpiących na ławkach czy w krzakach - podkreśliła rozmówczyni Anny Piekutowskiej.

Czy Szwecja zmienia podejście?

Katarzyna Tubylewicz przyznała, że w ostatnim okresie dopuszczono pewne wyłomy w reglamentowanej sprzedaży alkoholu. Chodzi o możliwość zakupu wina, piwa i mocnych trunków bezpośrednio z mikrobrowarów, winnic czy prywatnych gorzelni. - Tylko wokół tego jest bardzo dużo ograniczeń, przykładowo takie piwo i wino można kupić tylko podczas wizyty na degustacji i są to np. tylko dwie butelki - wyjaśniała Katarzyna Tubylewicz.

Redakcja poleca

Alkohol tylko do 23:00. Kolejne duże miasto wprowadzi nocną prohibicję?

W jej ocenie nie widać na horyzoncie zmian w podejściu do sprzedaży alkoholu, bo jest ono ugruntowane również w polityce. - Szwecja jest bardzo przyzwyczajona do państwowego monopolu, wspiera to bardzo silny lobbing polityczny, dlatego że w tym kraju naprawdę wyraźna jest pamięć o ogromnych problemach z pijaństwem - podkreślała. Dodawała, że ruchy promujące trzeźwość, które rozwijały się w XIX wieku, były mocno powiązane z socjaldemokratyczną częścią sceny politycznej. I ten związek do dziś trwa.

Czy Szwedzi tęsknią za alkoholem?

Tubylewicz przyznała, że Szwedów w podróżach zagranicznych można poznać po tym, że robią zapasy alkoholu w strefach bezcłowych. Z drugiej strony w jej ocenie nie ma w tym kraju rozwiniętej szarej strefy nielegalnego pędzenia alkoholu. Istotne jest także to, że poza utrudnionym dostępem do alkoholu, jest on najzwyczajniej w świecie drogi. I to zarówno w sklepach, jak i w pubach czy restauracjach.

- Dla mnie jako osoby, która sama czasem pije wino do obiadu i tyle, ta szwedzka polityka ma sens, bo zmienia obraz miasta. Widzę to, jeżdżąc po Polsce, która wspaniale się rozwija i jest piękna, ale właściwie w każdym mieście, i to czasem w zaskakujących punktach, bardzo centralnych, widać ludzi na alkoholowym dnie. Ja tego nie widuję w Szwecji. Tani alkohol, możliwy do kupienia w nocy czy na stacji benzynowej - to po prostu w Szwecji nie istnieje - dodała. 

Źródło: TOK FM / WHO / ourworldindata.org