To przeciw jego rządom protestują Irańczycy. Kim jest Ali Chamenei?
Najwyższy przywódca, wielki ajatollah i zwierzchnik sił zbrojnych - kim jest Ali Chamenei, przeciw któremu w Iranie toczą się właśnie jedne z największych od lat protestów?
- Donald Trump wycofał groźbę interwencji w Iranie po zapewnieniach, że irański rząd wstrzymał represje wobec protestujących;
- Najwyższym przywódcą Iranu od 1989 r. jest 86-letni ajatollah Ali Chamenei. Jego władza nad reżimem jest nieograniczona.
- Chamenei, który w 1981 roku przeżył zamach bombowy, ponoć jest już mocno schorowany i rzadko pokazuje się publicznie. Na jego następcę jest typowany jego syn.
W środę wieczorem prezydent USA Donald Trump ogłosił, że zmienił zdanie co do planowanej interwencji w Iranie. "Zapewniono nas, że zabijanie ustało i nie ma planów egzekucji" - powiedział.
Ostatnie tygodnie tam upływają pod znakiem masowych protestów antyrządowych, na które władze reagują brutalnie. "Dałem im jasno do zrozumienia, że jeśli (rządzący - red. ) zaczną zabijać ludzi, co często robią podczas zamieszek, uderzymy w nich bardzo mocno" - mówił jeszcze kilka dni temu Trump, deklarując, że irański reżim "czeka prawdziwe piekło" za działania przeciwko własnym obywatelom. Spotkało się to z odpowiedzią przywódcy Islamskiej Republiki Iranu ajatollahem Alim Chameneim, który stwierdził, że uczestnicy protestów to "chuligani", którzy niszczą mienie publiczne, aby zadowolić prezydenta USA. - Trump powinien skupić się na problemach we własnym kraju - dodał.
Rządzi Iranem od prawie 40 lat. Kim jest Ali Chamenei?
86-letni Ali Chamenei to - od prawie 40 lat - najważniejszy człowiek w Iranie, którego władza znacznie wykracza poza rolę przywódcy duchowego. Chamenei nadzoruje siły zbrojne, rząd, sądownictwo, media państwowe i służby bezpieczeństwa oraz decyduje o kandydatach na prezydenta. Od czasu islamskiej rewolucji lat 70., która obaliła szacha i ustanowiła Islamską Republikę Iranu, kraj miał tylko dwóch najwyższych przywódców wybieranych przez Zgromadzenie Ekspertów, bez udziału obywateli - pierwszym był Ruhollah Chomejni.
Sayyid Ali Hosseini Chamenei urodził się 19 kwietnia 1939 roku w Meszhedzie. Pochodzi z rodziny duchownych - jego ojciec, ajatollah Dżawad Chamenei, był mudżtahidem (muzułmańskim uczonym w zakresie prawa i teologii islamu). Ali Chamenei studiował teologię w Nadsze i Komie pod kierunkiem prominentnych uczonych, w tym wspomnianego Ruhollaha Chomejniego, co ukształtowało jego wizję islamskiej republiki łączącej elementy religii szyickiej z republikańskimi i socjalistycznymi. W latach 60. i 70. angażował się w opozycję antyrządową przeciwko szachowi Mohammadzie Rezie Pahlawiemu.
Bomba ukryta w dyktafonie
W okresie rewolucji islamskiej w 1979 roku Chamenei był bliskim współpracownikiem Chomejniego, współtworząc partię Republiki Islamskiej i służąc jako sekretarz obrony oraz członek Rady Rewolucyjnej. Dwukrotnie - w 1981 r. i 1985 r. został wybrany na prezydenta Iranu. W 1981 roku przeżył zamach bombowy, który sparaliżował mu prawą rękę, a także uszkodził struny głosowe i płuca (ładunek wybuchowy ukryto w dyktafonie). Dzień po śmierci Chomejniego, 4 czerwca 1989 roku Zgromadzenie Ekspertów wybrało go na Najwyższego Przywódcę.
Władza ajatollaha wykracza poza granice Iranu - podległa mu jednostka Al-Kuds aktywnie wspiera bojówki w Syrii, Iraku, Libanie i Jemenie, angażując się w konflikty na Bliskim Wschodzie.
Chamenei pozostaje dziś najlepiej chronioną osobą w Iranie, rzadko pojawia się publicznie, a jego miejsce pobytu jest zwykle nieujawniane. Podobno jest dziś mocno schorowany. Jako jego potencjalny następca wskazywany jest jego syn, 56-letni Mojtaba Chamenei.
Posłuchaj:
Źródło: PAP, Onet, Wikipedia
