Sędzia kazał zdjąć nakrycie głowy chorej kobiecie. "Nigdy nikt mnie tak nie potraktował"

Iwona Burdzanowska jest fotoreporterką, przez wiele lat robiła zdjęcia dla "Gazety Wyborczej", od 2012 roku działa jako "wolny strzelec". Ma w swoim dorobku zdjęcia prezydentów i premierów, posłów, samorządowców, aktorów, wokalistów. Jeździ na międzynarodowe kongresy, spotkania głów państw, ale też na konferencje prasowe czy rozprawy sądowe.

Tak też było 5 marca. Iwona przyszła do Sądu Okręgowego w Lublinie na ogłoszenie wyroku w sprawie wytoczonej wojewodzie lubelskiemu za to, że po objęciu urzędu zdjął krzyż w Sali Kolumnowej Urzędu Wojewódzkiego. - Wszystko było tak, jak zawsze. Razem z innymi dziennikarzami wystąpiliśmy do sądu z wnioskiem m.in. o możliwość nagrywania dźwięku czy robienia zdjęć. Podeszłam do stołu sędziowskiego, pokazałam swoją legitymację - opowiada fotoreporterka. 

Kobieta od ponad 10 lat zawsze nosi nakrycie głowy - wszystko przez chorobę - łysienie bliznowate. Czapka czy niewielki kapelusz stały się jej nieodłącznym atrybutem, jest w nich na wszystkich wydarzeniach, które zawodowo obsługuje. I nigdy nikt nie zwrócił jej z tego powodu uwagi. Aż do teraz.

- Pan sędzia spytał mnie, że czy to się godzi w takim kapeluszu być na sali sądowej? W pierwszej chwil nie wiedziałam, o co chodzi. Kapelusz był ładny, czarny, bez żadnych ozdób czy wzorów.  Pokazałam mu moją ogoloną głowę z bliznami i zapytałam, czy tak będzie lepiej. Powiedział, że tak. Zdjęłam więc kapelusz, bo sądowi nie można się sprzeciwiać - opowiada fotoreporterka. Jak mówi - odebrała to jednoznacznie. - Po pierwsze, moje musi być mojsze. A po drugie, jestem sąd, mam tu władzę, czuję się obrażony i proszę zdjąć czapkę, bo ona uchybia powadze.

Iwona Burdzanowska przyznaje, że zdejmuje nakrycie głowy na lotnisku, gdy przechodzi przez kontrolę bezpieczeństwa. - Ale to trwa wtedy dosłownie chwilę - opowiada nasza gościni. - Oczywiście, mogłabym chodzić w peruce. Ale po pierwsze, nie czuję takiej potrzeby, czapka mi wystarcza. A po drugie, jestem alergikiem i gdy zdarzy mi się założyć perukę, zaraz pojawiają się problemy skórne. Dlatego wolę tego nie robić - wyjaśnia. Jak poczuła się na sali rozpraw? - Zdziwiłam się, zaskoczyło mnie to. Wiele razy bywałam w sądach i nigdy nikt tak się do mnie nie odezwał, nikt mnie tak nie potraktował - opowiada. 

Jak dodaje, ton wypowiedzi sędziego Arkadiusza Śmiecha był stanowczy - tak go odebrała. - I pomyślałam sobie o godności. Tak się zastanowiłam, że tej godności chyba panu sędziemu nie potrzeba, że wszyscy jesteśmy niegodni. Dlatego ze złości zrobiłam sobie selfika i zamieściłam wpis na Facebooku, który odbił się szerokim echem. Gdyby nie było takiego ładunku emocjonalnego w wypowiedzi pana sędziego, to pomyślałabym sobie, że ma zły dzień, może się pomylił, może nie dałam mu większej szansy, żeby się z tego wycofał. Ale pan sędzia nie miał ochoty się wycofywać, więc proszę bardzo - dodaje.

Jak mówi, nie wstydzi się swojej choroby. - Nawet na własnym rozwodzie byłam w takim kapelutku, i też sąd nie miał nic przeciwko temu. Jak się poczułam? Nazywając to wprost - poczułam się łyso. Problem jest taki, że skórę na głowie mam taką, jakby to była blizna świeżo zagojona - to jest taka choroba. Nie wiem, w czym był problem. Być może w panu sędzim - dodaje Iwona Burdzanowska. - Prosiłabym o więcej empatii i zrozumienia dla innych. Ktoś, kto się mieni elitą intelektualną, bo tak grupa zawodowa sędziów jest postrzegana, mógłby się zachowywać jak elita. Chociaż trochę - podsumowuje Iwona.

Na ogłoszeniu wyroku był też dziennikarz Radia Zet, Mateusz Kasiak. Nie kryje, że cała sytuacja była mocno niezręczna. - Byłem zaskoczony i zdumiony, że takie słowa padły z ust sędziego. Mógł delikatnie zapytać o nakrycie głowy, o powody, a nie w ten sposób - że to urąga powadze sądu. Jak ktoś porusza się o kulach czy na wózku, przychodzi do sądu w maseczce albo w jednorazowych rękawiczkach, z powodu choroby czy niepełnosprawności, to też jest to obraza dla sądu? - pyta dziennikarz. I dodaje, że w jego ocenie sądowi zabrakło empatii i wrażliwości. - Wiemy, jak wiele osób jest chorych na nowotwory, są po chemioterapii, chodzą w chustce na głowie czy w czapce. Najważniejszy jest szacunek - dodaje dziennikarz.  

''O godności zapomniano"

Piotr Skrzypczak jest ekspertem od praw człowieka, działa w Stowarzyszeniu Homo Faber, od lat współprowadzi Latający Uniwersytet Praw Człowieka. Słysząc o historii Iwony, przywołuje Konstytucję. - W art. 30 czytamy tak "Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności, praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych". W innym miejscu Konstytucja mówi, że sąd jest władzą publiczną. Więc to sąd powinien nie dość, że być wrażliwy i szanować godność ludzi, to jeszcze stać na straży ludzkiej godności. Więc dla mnie jest to przykład łamania praw człowieka - mówi w TOK FM Piotr Skrzypczak. 

Sędziowie, z którymi rozmawiamy, nie chcą wypowiadać się pod nazwiskiem. Nieoficjalnie przyznają jednak, że sędzia "przegiął". - Oczywiście, są zasady dotyczące tego, że nie powinno się przychodzić na rozprawę w krótkich spodenkach czy w sukience, która odsłania niemal wszystko. Ale często sąd nie zwraca na to uwagi, przymyka oko. A tu - nakrycie głowy było tak bardzo obrażające? Przecież naprawdę nietrudno się domyślić, że ktoś może być chory, stąd ta czapka noszona w pomieszczeniu. Zabrakło trochę wyrozumiałości. Błąd, jak dla mnie, ludzki błąd - mówi nam jeden z sędziów.

Co na to Sąd Okręgowy w Lublinie?

"Postępowanie sądowe powinno się toczyć w atmosferze spokoju, powagi, a także szacunku dla urzędu sędziego. Rozprawa sądowa odbywa się bowiem 'W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej', co podkreśla wiszące na sali rozpraw godło, które podlega szczególnej ochronie jako symbol Rzeczypospolitej Polskiej" - przekazała nam sędzia Marta Śmiech, rzecznik prasowy do spraw karnych Sądu Okręgowego w Lublinie. Jak dodała, przepisy Kodeksu postępowania karnego nakładają na przewodniczącego składu orzekającego konieczność dbania o kulturę rozprawy sądowej i utrzymanie powagi sądu.

"Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2021 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, przewodniczący może upomnieć osobę, która narusza powagę, spokój lub porządek czynności sądowych, a po bezskutecznym upomnieniu może ją wydalić z sali rozpraw. Ocena czy określone zachowanie uczestnika postępowania godzi w powagę sądu i wymaga zwrócenia uwagi mieści się w dyskrecjonalnej władzy sędziego i nie podlega szczególnym uregulowaniom. W związku z powyższym pozostawanie w czapce na sali rozpraw może być potraktowane jako naruszenie powagi sądu, podobnie jak przybycie do sądu w niestosownym ubiorze. Powyższa uwaga ogólna nie odnosi się jednak do sytuacji, gdy pozostawanie w nakryciu głowy ma związek z chorobą uczestnika postępowania i nie jest wyrazem lekceważenia sądu" - napisała sędzia Śmiech.

Podkreśliła również, że "w tej sprawie sąd nie posiadał wiedzy o sytuacji zdrowotnej uczestniczki. Gdyby stan ten został zasygnalizowany, nie byłoby powodów, by pozostawanie w czapce zostało potraktowane jako naruszające powagę sądu". - Trudno się jednak tłumaczyć przy sali sądowej pełnej ludzi, a tak było w tym przypadku, że jest się chorym, na co i z czym ta choroba się wiąże - podsumowuje jedna z osób, która była świadkiem tej sytuacji.

źródło: TOK FM