5 proc. z prawem do głosowania. Czego nie mówi się o Konstytucji 3 Maja?

• "Nie był to jakiś zdecydowany skok ewolucyjny" - tak o Konstytucji 3 maja mówił Adam Balcer w podcaście "Prawdziwa historia Polski";
• Jak wskazał politolog, na mocy Konstytucji 3 Maja prawo głosu zyskało maksymalnie 5 proc. mężczyzn w Polsce. "Dwa lata później, w 1793 roku jest kolejna konstytucja - Francji i ona wprowadziła pełne prawa wyborcze dla wszystkich mężczyzn" - mówił Balcer.
• Dokument z 1791 r. też niekoniecznie był pierwszą konstytucją w Europie. "Jest szwedzki akt o formie rządu z roku 1720 i dzieci uczą się nim w szkole. To była konstytucja" - powiedział Balcer. I nie był to jedyny przykład.

W tym roku obchodzimy 235. rocznicę podpisania Konstytucji 3 Maja. To symbol "nowoczesności, wolności i rządów prawa" (według premiera Donalda Tuska) oraz "wyjątkowego dokumentu kładącego podwaliny pod nowoczesne rządy prawa i wolności obywatelskie" (jak mówiła przewodnicząca KE Ursula von der Leyen). Akt ten został przyjęty jako drugi na świecie i pierwszy w Europie (co podkreślał były prezydent USA Joe Biden).

Prawa wyborcze dla wszystkich Francuzów. "Jak weźmiesz Konstytucję 3 Maja, to jest science fiction"

Jak wskazał Adam Balcer, owszem - Konstytucja 3 Maja "stanowiła istotny postęp". - Wprowadziła na przykład zniesienie liberum veto, głosowanie większością, ograniczyła kompetencje senatu, więc też władzę magnaterii, poszerzyła prawa mieszczaństwa - wymieniał współautor podcastu "Prawdziwa historia Polski".

Jest jednak kilka "ale".

- Nie był to jakiś zdecydowany skok ewolucyjny, biorąc pod uwagę ideę oświecenia, rządy prawa, wolności obywatelskie, prawa człowieka i tak dalej. (...) Pokażę, że Konstytucja 3 Maja nie była tak bardzo demokratyczna i nie była też nowoczesna - zapowiedział politolog.

Balcer wraz z Pawłem Sulikiem - podpierając się cytatami z XVIII-wiecznego dokumentu - wykazali, że Konstytucja 3 Maja nie zmieniła na lepsze sytuacji prawnej chłopów, a prawa wyborcze mieszczan zwiększyła tylko nieznacznie. - Maksimum 5 proc. mężczyzn w Polsce miało prawo głosu na mocy Konstytucji 3 Maja. (...) Dwa lata później, w 1793 roku, jest kolejna konstytucja - Francji i ona wprowadziła pełne prawa wyborcze dla wszystkich mężczyzn. Jak weźmiesz Konstytucję 3 Maja, to jest science fiction - podkreślił Adam Balcer. Paweł Sulik nie krył szoku. - Poraziła mnie ta liczba 5 proc. - stwierdził dziennikarz TOK FM.

Konstytucja 3 Maja pierwszą w Europie? "Chwytamy się najróżniejszych argumentów, żeby to udowodnić"

Czy Konstytucja 3 Maja rzeczywiście była pierwsza w Europie? Szwedzi mogliby się z tym nie zgodzić. - Jest szwedzki akt o formie rządu z roku 1720 i dzieci uczą się o nim w szkole. (...) Jest rozbudowana, szczegółowa, precyzyjna, wyraźnie oparta na ideach oświeceniowych, jeśli chodzi o to, jak ma wyglądać społeczeństwo czy życie polityczne i rozpoczyna erę, którą w historiografii szwedzkiej nazywa się erą wolności. Ta będzie trwała pięćdziesiąt parę lat i w jej trakcie prawa wyborcze przyznano na poziomie lokalnym kobietom - mówił Balcer.

Sulik skontrował swojego rozmówcę, przywołując często używany argument, że Konstytucja 3 Maja była bardziej rozbudowana. W ocenie Adama Balcera "to nie powinno być kryterium".

- Mamy wielkie konstytucje, małe konstytucje, przez te 300 lat były bardzo różne konstytucje. Chwytamy się najróżniejszych argumentów, żeby udowodnić, że my byliśmy pierwsi. Jak chcesz jeszcze jedną konstytucję, która jest rozbudowana, która była przed 3 maja 1791 r. i która była bardzo ważna, jeśli chodzi o oświecenie, jest to konstytucja Korsyki, która ogłosiła się republiką w roku 1755. Przez kilkanaście lat była de facto niepodległa, przyznała prawa wyborcze mężczyznom i kobietom. To pierwszeństwo Polski nie jest więc takie oczywiste - wskazał Balcer.

Źródło: tokfm.pl