Nowy sposób na antyszczepionkowców? "Pierwszy raz od czasów powojennych"

• W 2023 roku zanotowano w Polsce ponad 87 tysięcy odmów szczepień - to kilkakrotnie więcej niż w poprzednich latach;
• W obliczu rosnącej liczby Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie - do końca 2025 roku - Elektronicznej Karty Szczepień (EKS);
• EKS ma skuteczniej monitorować szczepienia obowiązkowe i zalecane. To z kolei ma poprawić zdrowie publiczne oraz zapobiegać potencjalnym epidemiom chorób zakaźnych;
• Lekarze zauważają, że w internecie rodzice doradzają sobie wzajemnie, jak unikać szczepień i utrudniać pracę medykom;
• W lutym - w całym kraju - mają ruszyć kontrole wszystkich papierowych kart szczepień.

87 tysięcy odmów szczepień w jednym roku

Minister zdrowia Izabela Leszczyna zapowiedziała, że do końca roku jej resort - we współpracy z Głównym Inspektorem Sanitarnym (GIS) - wprowadzi Elektroniczną Kartę Szczepień dla dzieci. Jej celem ma być przede wszystkim stały monitoring szczepień. Chodzi o to, by lekarze mieli pewność, że wszyscy mali pacjenci otrzymują wymagane dawki.

To ważne, bo w ostatnich latach w Polsce obserwuje się duży wzrost liczby odmów szczepień. Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny (NIZP-PZH), liczba ta wzrosła z około 40 tysięcy w 2018 roku do ponad 87 tysięcy w 2023 roku. W Kujawsko-Pomorskiem w 2023 roku odnotowano 2 480 przypadków odmów szczepień obowiązkowych, co skutkowało niezaszczepieniem 2 177 dzieci.

Doradzają sobie, jak unikać szczepień

Eksperci przyznają, że problem jest coraz większy. Niemały wpływ na tę sytuację ma internet. - Na grupach w mediach społecznościowych rodzice uczą się, jak uniknąć szczepienia. Wymiana informacji uzbraja te osoby w narzędzia, jak unikać kontroli. Rodzice podają fałszywe adresy, fałszywe dane kontaktowe i przychodzą do lekarza z całą listą pytań oraz badań, chcąc sparaliżować pracę punktu szczepień - mówi nam kujawsko-pomorski konsultant w dziedzinie medycyny rodzinnej dr Waldemar Gadziński. - Te osoby są coraz lepiej przygotowane do konfrontacji z lekarzem czy pielęgniarkami - dodaje.

Dlaczego rodzice nie chcą szczepić dzieci?

Zdaniem naszego rozmówcy przyczyny wzrostu liczby odmów szczepień wynikają z lęku i obaw rodziców, a także z niewiedzy. - Głównie chodzi o objawy niepożądane czy - rzekomo niebezpieczny - skład szczepionek.

Co ciekawe, często rodzice na początku szczepią dzieci, ale po dwóch-trzech latach się wycofują i już tego nie kontynuują - opowiada dr Gadziński. - Niektórzy rodzice są przekonani na przykład, że szczepionka przeciwko wirusowi HPV hamuje rozwój piersi albo przyspiesza poczęcie pierwszego dziecka. To są zupełnie oderwane od rzeczywistości argumenty - rozkłada ręce.

Rządowy program to pułapka? 'Wpuszczanie młodych w maliny'

Co zmieni Elektroniczna Karta Szczepień?

Elektroniczna Karta Szczepień ma umożliwić szybsze i bardziej precyzyjne identyfikowanie dzieci, które nie zostały zaszczepione zgodnie z harmonogramem. Ponadto ma być ułatwieniem dla lekarzy POZ, szpitali czy SOR-ów, bo wszystkie informacje znajdą się w jednym miejscu. - Pacjenci zmieniają miejsce zamieszkania, szczepią się w różnych placówkach. Część tej dokumentacji jest bardzo trudna do odtworzenia - tłumaczy Gadziński.

- Przykładowo - jeśli zgłasza się do nas osoba po zranieniu, a ma powyżej 20 lat, to trudno nam sprawdzić w danej chwili, kiedy była szczepiona na tężec. Elektroniczny system bardzo by to ułatwił - uważa nasz rozmówca. Ponadto - dzięki elektronicznemu systemowi - także lekarz w prywatnym gabinecie będzie mógł sprawdzić, czy dany pacjent jest zaszczepiony.

Kto nie szczepi dzieci? W lutym ruszą kontrole

W lutym - w całym kraju - mają ruszyć kontrole wszystkich papierowych kart szczepień. - Liczymy na bardzo duże wsparcie tej kontroli przez pracowników punktów szczepień. To nie jest kontrola w rozumieniu szukania jakiś błędów czy nieprawidłowości - podkreśla Główny Inspektor Sanitarny Paweł Grzesiowski. - Chcemy zrobić katalog zaszczepionych dzieci, chyba pierwszy raz od czasów powojennych, od kiedy weszły powszechne szczepienia. Wyniki będą bazą pod stworzenie Elektronicznej Karty Szczepień - dodaje.

W Polsce obowiązek szczepień ochronnych jest regulowany prawnie, a jego nieprzestrzeganie może prowadzić do nałożenia kar finansowych. Wojewoda - na wniosek inspektorów sanitarnych - może nałożyć jednorazową grzywnę do 10 tys. zł. Łączna suma grzywien nałożonych na jedną osobę nie może przekroczyć 50 tys. zł.

Zdradliwa choroba i kaszel, który może poła­mać żebra. 'Robiło mi się ciemno przed oczami'

Wracają poważne choroby

Najwyższa Izba Kontroli (NIK) - w swoim raporcie z listopada 2024 roku - zwróciła uwagę na brak dokładnych danych dotyczących liczby osób, które powinny być zaszczepione, liczby wykonanych szczepień oraz liczby odmów. To z kolei budzi obawy o możliwość powrotu chorób zakaźnych, które wcześniej były pod kontrolą - dzięki powszechnym szczepieniom.

Pierwsze niepokojące dane już są - w ubiegłym roku aż 30-krotnie wzrosła w naszym kraju liczba zachorowań na krztusiec, a przecież szczepionka na tę chorobę jest w schemacie szczepień obowiązkowych. W 2024 roku odnotowano w Polsce 32 430 przypadków krztuśca, podczas gdy w 2023 roku - 922.

Według danych Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Bydgoszczy - w 2023 roku w województwie kujawsko-pomorskim odnotowano 36 przypadków zachorowań na krztusiec, a w 2024 gwałtowny wzrost - od 1 stycznia do 15 listopada 2024 roku zarejestrowano 521 przypadków tej choroby.