,
Obserwuj
Świat

Miała być "nowa Jałta". Trójka z Shenzhen "nie ma takiej sprawczości"

3 min. czytania
19.11.2026 16:34

Bezprecedensowe spotkanie przywódców USA, Rosji i Chin w Shenzhen miało być "nową Jałtą". A jak wyszło? -  Ten szczyt nie jest w żaden sposób historyczny - oceniła w TOK FM pof. Monika Sus, politolożka z Instytutu Studiów Politycznych PAN, profesor wizytująca w Europejskim Instytucie Uniwersyteckim w Florencji oraz ekspertka Team Europe Direct.

Władimir Putin, Xi Jinping i Donald Trump podczas rozmów trójstronnych w Shenzhen
Władimir Putin, Xi Jinping i Donald Trump podczas rozmów trójstronnych w Shenzhen
fot. Yan Yan / Xinhua News Agency / Forum

Z tego artykułu dowiesz się:

  • co znalazło się w deklaracji przyjętej przez USA, Rosję i Chiny po rozmowach w Shenzhen;
  • jakie - według politolożki ptod. Moniki Sus - będą skutki tych rozmów;
  • czy - jej zdaniem - uprawnione było porównywanie spotkania w Shenzhen do rozmów w Jałcie;
  • dlaczego spotkanie w Chinach jest korzystne dla Władimira Putina.

Zakończyły się pierwsze w historii trójstronne rozmowy przywódców USA, Rosji i Chin na marginesie szczytu APEC w Shenzhen. Wynikiem trwającego około 90 minut spotkania było przyjęcie wspólnej deklaracji, w której Donald Trump, Władimir Putin i Xi Jinping zobowiązali się do prowadzenia dialogu na rzecz ograniczenia ryzyka nuklearnego, zapobiegania rozprzestrzeniania broni jądrowej, zwiększenia produkcji i dostawy produktów ropopochodnych oraz utrzymania stabilności strategicznej i bezpieczeństwa międzynarodowego.

Czym skończyły się rozmowy Shenzhen? "Deklaracje w sferze symboli"

Przed spotkaniem Agencja Associated Press komentowała, że okaże się ono wydarzeniem, które zmieni losy świata albo nieistotną sesją zdjęciową, o której wszyscy zaraz zapomną. Zdaniem prof. Moniki Sus, mamy do czynienia z tym drugim scenariuszem.

- Ten szczyt nie jest w żaden sposób historyczny. No i też trudno było chyba oczekiwać, żeby taki był. To spotkanie nie przyniesie żadnych dużych zmian - ani dla spraw istotnych na poziomie globalnym, czyli np. walki z terroryzmem, zakończenia wojny w Iranie, czy też dla spraw bliższych w Polsce, jak zakończenie wojny w Ukrainie. Na żadnym z tych pól nie spodziewam się postępu - oceniła w "TOK360" politolożka z Instytutu Studiów Politycznych PAN, profesor wizytująca w Europejskim Instytucie Uniwersyteckim w Florencji oraz ekspertka Team Europe Direct.

Główną agendą spotkania było ograniczenie zbrojeń nuklearnych, ale i tu gościni TOK FM nie liczy na przełom.

- Sam Donald Trump powiedział, że będzie bardzo trudno cokolwiek uzgodnić. I jeżeli popatrzymy na zasoby nuklearne tych trzech państw, to Chiny wypadają zdecydowanie najgorzej. Nie spodziewam się żadnego kroku dotyczącego ograniczenia dalszych zbrojeń nuklearnych z ich strony, bo z perspektywy Chin jest to po prostu niezgodne z ich interesem. Więc ten szczyt i te wszystkie deklaracje postrzegam jedynie w sferze symboli. Te symbole nie są nieistotne, ale czy przełożoną się one na działania? Jestem sceptyczna - powiedziała prof. Monika Sus w rozmowie z Filipem Kekuszem.

Miała być "nowa Jałta". Trójka z Shenzhen "nie ma takiej sprawczości"

Gdy pojawiły się pierwsze informacje o planowanym spotkaniu w Shenzen, w mediach natychmiast pojawiły się porównania do konferencji jałtańskiej z 1945 roku, gdzie przywódcy Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Związku Radzieckiego w swoim gronie ustali powojenny porządek w Europie. - Czy byliśmy zbyt podekscytowani tym, że coś takiego może się wydarzyć? Czy może jeszcze tydzień, miesiąc temu ten świat wyglądał nieco inaczej? - zastanawiał się prowadzący audycję.

Gościni TOK FM zwróciła uwagę na źródło słynnego porównania do Jałty i wyjaśniła, dlaczego jest ono nieadekwatne.

- To narracja, która wyszła ze strony Federacji Rosyjskiej i część komentatorów na świecie, też w Polsce, gdzieś tam ją promowało, może nawet nie zdając sobie z tego sprawy, skąd ona pochodzi. Mamy fotografię trzech przywódców, którą można porównać z fotografią trzech przywódców w Jałcie. Natomiast to zupełnie inni przywódcy, a i sytuacja historyczna czy gospodarcza tych krajów jest zupełnie inna. W Jałcie został ustalony porządek światowy. Trzech przywódców w Shenzhen nie ma sprawczości, żeby podjąć takie decyzje. Nie tylko dlatego, że każdy z nich boryka się z jakimś problemem - USA i Rosja same rozpoczęły wojnę, a Chiny mają inne problemy. Natomiast przede wszystkim jest jeszcze bardzo dużo innych krajów, które mają nieporównywalnie większą wagę dziś niż pod koniec II wojny światowej, więc te tzw. średnie mocarstwa nie zgodzą się na to, by jakiekolwiek decyzje zostały podjęte bez nich - tłumaczyła politolożka.

Redakcja poleca

Jedno jest, zdaniem ekspertki, pewne. Władimir Putin, witany wylewnie przez Donalda Trumpa, wrócił na salony na dobre. - Pamiętam, gdy pierwszy raz Donald Trump zaprosił Władmira Putina, to było spotkanie na Alasce. Już wtedy izolacja Rosji na scenie międzynarodowej była tak naprawdę zakończona. Ale dzisiejszy szczyt absolutnie przekreślił jakąkolwiek izolację Federacji Rosyjskiej na szczeblu międzynarodowym. Bo trudno wyobrazić sobie spotkanie na wyższym szczeblu, prawda? - stwierdziła prof. Monika Sus w TOK FM.

Źródło: TOK FM, PAP