Koniec starych zasad pochówku? Rząd szykuje rewolucje na cmentarzach
Ministerstwo Rozwoju i Technologii planuje znowelizować przepisy dotyczące cmentarzy i chowania zmarłych. Chodzi m.in. o dopuszczenie rozsypywania prochów na tzw. polach pamięci na cmentarzach oraz na morzu oraz rozpowszechnienie pochówków w biodegradowalnych urnach z sadzonkami roślin lub drzew. Potrzebę zmiany prawa podkreślała jeszcze w październiku w audycji "TOK360" prof. Agnieszka Piskorz-Ryń z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, członkini inicjatywy "(Nie)zapomniane Cmentarze".
Z tego artykułu dowiesz się:
- jakie nowe formy pochówku chce dopuścić Ministerstwo Rozwoju i Technologii;
- dlaczego - zdaniem gościni TOK FM prof. Agnieszki Piskorz-Ryń obowiązujące w Polsce przepisy dotyczące pochówków wymagają zmian;
- gdzie będzie można rozsypywać prochy zmarłych;
- jak zmienią się zasady dotyczące cmentarzy i stref sanitarnych;
- kiedy projekt nowelizacji może zostać przyjęty przez rząd.
Wśród proponowanych zmian są m.in. możliwość rozsypywania prochów do morza oraz poza terenem cmentarzy, a także pochówki w biodegradowalnych urnach z sadzonką drzewa lub rośliny. Projekt nowelizacji ustawy z 1959 roku został wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów.
- Zmiana prawa jest jak najbardziej potrzebna. Za moment zacznie brakować miejsc na cmentarzach, zwłaszcza jeżeli chodzi o duże miasta - mówiła w TOK FM prof. Agnieszka Piskorz-Ryń z Wydziału Prawa i Administracji UKSW w Warszawie.
Gościni Filipa Kekusza wraz z Unią Metropolii Polskich przygotowała raport dotyczący miejskich nekropolii. Wynika z niego, że brak miejsca na cmentarzach jest realnym problemem największych polskich miast. Jednocześnie badanie opinii publicznej pokazało, że duża część Polaków chce wprowadzenia nowych form pochówku.
Obecne prawo obowiązuje od blisko 70 lat. "Na tle innych państw UE są skostniałe"
Jak zostało wspomniane wyżej, obowiązująca ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych pochodzi z 1959 roku, jednak - jak wskazała prof. Piskorz-Ryń, ponad 70 proc. jej przepisów jest jeszcze starszych, po pochodzą z 1932 roku. - Na tle innych państw Unii Europejskiej polskie przepisy są skostniałe - powiedziała ekspertka.
Jednym z problemów jest sposób wyznaczania stref sanitarnych wokół cmentarzy. - Najczęściej przed cmentarzem jest wolny pas, który jest niezagospodarowany, bo tego wymaga prawo. Można by było wykorzystać tę przestrzeń wewnątrz cmentarza np. pochowanie prochów, które są neutralne biologicznie - tłumaczyła prof. Agnieszka Piskorz-Ryń. Jak dodała, ciało człowieka po śmierci jest zagrożeniem dla żywych - stąd też pasy izolacyjne, na których np. nie można budować domów.
MRiT chce zmienić sposób liczenia stref sanitarnych. Dotychczasowe odległości od zabudowy mają zostać utrzymane, ale będą liczone od powierzchni grzebalnej, a nie od zewnętrznej granicy całego cmentarza. Do powierzchni grzebalnej nie będą zaliczane m.in. pola pamięci, czyli specjalne miejsca przeznaczone do rozsypywania prochów.
MRiT pracuje nad nowymi przepisami. Gdzie będzie można rozsypać prochy?
Tzw. pola pamięci, czyli właśnie wyznaczone strefy na cmentarzu, na których można rozsypywać prochy, jest jedną z najważniejszych propozycji resortu. Projekt zakłada jednocześnie zapewnienie możliwości trwałego i godnego upamiętnienia pochowanych w ten sposób osób, na przykład za pomocą tabliczki z imieniem i nazwiskiem.
Prochy będzie można również rozsypywać na morzu, np. z pokładu statku lub łodzi, z dala od brzegu, portów i kąpielisk. Taką możliwość mają dawać także inne miejsca specjalnie wyznaczone przez gminę. Rozwiązanie ma pozwolić na realizację woli osób, które za życia wyraziły życzenie takiej formy pochówku.
Jak mówiła w TOK FM prof. Piskorz-Ryń, możliwość rozsypywania prochów poza cmentarzami istnieje już w Niemczech, Austrii, Włoszech, Francji, na Węgrzech, w Hiszpanii i Niderlandach. - Najbardziej popularnym rozwiązaniem jest wskazanie miejsc, w których nie można rozsypywać prochów. Tutaj chodzi o to, by z jednej strony szanować godność zmarłego, a z drugiej strony, by te ceremonie nie zakłócały dobrostanu żywych, np. nie rozsypywać prochów przy linii brzegowej rzek czy morza - wyjaśniła gościni TOK FM. Dodała, że nie wszystkie kraje regulują te kwestie. Wyjątkiem są np. Hiszpania i Niderlandy.
Wśród propozycji MRiT znalazło się również dopuszczenie pochówków w biodegradowalnych urnach z sadzonką drzewa lub rośliny. Miejsce takiego nasadzenia nie będzie traktowane jako grób, a właściciel nieruchomości nie utraci prawa do jej użytkowania.
Takie rozwiązanie jest już w Polsce dostępne, ale w nielicznych lokalizacjach. Od 1 września tego roku istnieje możliwość pochówku w biodegradowalnej urnie pod drzewem m.in. w Ogrodzie Pamięci na Cmentarzu Komunalnym Południowym w Antoninowie pod Warszawą. W Szczecinie na Cmentarzu Centralnym od kilku lat działa natomiast Ogród Pamięci, w którym można rozsypywać prochy zmarłych. Na ścianach obok ogrodu zamontowano tabliczki z nazwiskami.
Projekt MRiT przewiduje także możliwość umieszczania urn w istniejących już grobach rodzinnych, również na cmentarzach zamkniętych lub przeznaczonych do likwidacji. Obowiązujące przepisy nie są w tej kwestii precyzyjne.
Resort planuje również doprecyzować przepisy dotyczące zmiany przeznaczenia zlikwidowanych nekropolii oraz zasad postępowania ze szczątkami wydobytymi podczas likwidacji cmentarzy.
Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to drugi kwartał przyszłego roku.
Źródło: TOK FM, PAP