"Idę w górę, a mam wrażenie, że stoję w miejscu. Błędnik wariuje". Górscy ratownicy konta żywioł

Nikt się jej tutaj nie spodziewał. Niby były zapowiedzi, padało, ale nie myślano, że tej wody będzie aż tyle. Przyszła i zniszczyła wszystko, co stanęło jej na drodze. Dla wielu mieszkańców Kotliny Kłodzkiej była to pierwsza w życiu tak wielka woda, z którą musieli się zmierzyć. W walce z żywiołem pomagali im strażacy, żołnierze i policjanci. Pomoc nieśli także ratownicy Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, przeszkoleni do akcji na rwących, górskich rzekach. Byli wśród nich Mariusz Grudzień, naczelnik sudeckiej grupy GOPR oraz Jan Puzanowski, ratownik ochotnik. Dziś mówią nam o tym, jak walka z żywiołem wyglądała z bliska, dzień po dniu. I jak na swoje działania patrzą teraz, gdy woda już opadła.

Piątek 13.09.2024

Naczelnik: Pada. Mocno. Mieszkam nad małą rzeczką - Pławniczanką. Niedaleko stoi dom moich teściów, który podczas powodzi w 1997 roku został zalany. Oczywiście, że czuję niepokój, chociaż pierwsze rozmowy ze sztabem kryzysowym nie zapowiadają nadchodzącego kataklizmu. Wiadomo, że będą podtopienia, że trzeba być przygotowanym. Zostaliśmy postawieni w stan gotowości. Czekamy i monitorujemy sytuację.

Sobota 14.09.2024

Naczelnik: Wezwano mnie do sztabu kryzysowego do Kłodzka. W Sudety wracają opady. Zdaniem IMGW najwięcej deszczu ma spaść w Głuchołazach, ale u nas też nie będzie dobrze. Od żony dowiaduję się, że mamy już zalane podwórko. Pławniczanka zalała też łąki. Z Lądka Zdroju dzwoni kolega. Dolna część jego domu stoi w wodzie.

Jan: Jestem ratownikiem ochotnikiem. Na co dzień mieszkam we Wrocławiu. W sobotę zaczynałem dyżur. Gdy byłem w drodze, zadzwonił do mnie jeden z kolegów z pytaniem czy na pewno dojadę, bo on już walczy z powodzią u siebie w domu. Przed weekendem śledziłem komunikaty. Ale dopiero po tej rozmowie dotarło do mnie, jak poważna jest sytuacja. Planów nie zmieniłem. Na dyżur do Międzygórza pojechałem. Potok Wilczka, który przepływa niedaleko naszej dyżurki, jest jeszcze w korycie. Nurt jest większy, słychać przesuwające się kamienie, ale nie słychać jeszcze zbliżającego się kataklizmu. Do głowy nawet mi nie przyszyło, że będzie to taki armagedon.

Naczelnik: Czekamy. Musimy. W tej pierwszej fazie powodzi woda jest rwąca, jest niebezpiecznie. Nie mogę puścić ratowników w teren, bo to zagraża ich życiu. Jedynie śmigłowce mogą sobie poradzić, mogą ewakuować ludzi z miejsc podtopionych. Przy tak rwących górskich rzekach, nikt nie będzie ryzykował wejścia do wody, czy to z pontonem czy sprzętem wodnym. Cały czas jestem na łączach z naczelnikiem głównym GOPR w Zakopanem. Zapada decyzja o ściągnięciu wszystkich grup z Polski, z pontonami, quadami, samochodami terenowymi. Wiemy już, że będą ewakuacje. Nikt jeszcze nie przypuszcza na jaką skalę i co będzie się działo dalej.

Niedziela 15.09.2024

Naczelnik: O świcie znów przeszedł potężny deszcz. Woda się podniosła. Zalała dom teściów. Moi ratownicy w gotowości. Zaczynają się zjeżdżać grupy GOPR z całej Polski. Czekam na dyspozycje sztabu kryzysowego. Gdzieś po dwunastej, nie pamiętam dokładnie, dostaję informację, że zapora w Stroniu Śląskim została przerwana. Potężna fala idzie przez Stronie Śląskie, Lądek-Zdrój, Trzebieszowice, Ołdrzychowice. Zniszczenia będą potężne.

Jan: To jest kataklizm. Spływają całe zbocza. Idę asfaltem w górę, a mam wrażenie, że stoję w miejscu. Błędnik wariuje. W Międzygórzu od rana trwa mobilizacja. Każdy stara się pomóc. Układamy z kolegą worki z piaskiem. Trwa zabezpieczanie miasta. Po dwunastej wyłączyli prąd. Uszkodzony jest światłowód. Telefony przestają działać. Chodzę po Międzygórzu. Chcę, żeby mieszkańcy wiedzieli, że jesteśmy z nimi. Gotowi w każdej chwili nieść pomoc. Na razie jest spokojnie, nic niepokojącego się nie dzieje. Słyszę się tylko ze stacją w Zieleńcu. Przekazuję informacje do Zieleńca, a Zieleniec dalej. To nasze jedyne okienko na świat. W nocy przyjechało wsparcie. Zostaliśmy przydzieleni do pomocy w Stroniu Śląskim.

Poniedziałek 16.09.2024

Naczelnik: Na początek ewakuacja ludzi i zwierząt, przeszukiwania zniszczonych, zalanych domów, szukanie osób żywych i martwych. Sprawdzanie co, gdzie i komu potrzeba. Kogo ewakuować śmigłowcem, a do kogo możemy dotrzeć i przewieźć samochodem lub quadem.

Jan: Do Stronia Śląskiego przyjeżdżamy w dwa zespoły. Jeden z Międzygórza, drugi z Zieleńca. Akcją koordynują strażacy. Jeden z kolegów zostaje w sztabie. Jest głosem GOPR-u. Mamy sprzęt, doświadczenie, znamy teren. Jeśli trzeba pomóc - to jesteśmy. Są wioski, z którymi nie ma kontaktu. Nie można do nich dotrzeć. Drogi zalane. Koledzy odpalają quady. Próbują znaleźć nowe ścieżki dotarcia do odciętych od świata mieszkańców. Jeden jedzie do Lądka Zdroju. Rozmawia z mieszkańcami. Rozdał im kartki, dał długopis. Prosi, by zrobili listę potrzebnych im rzeczy. Zbiera kartki i wraca do Stronia Śląskiego. Listę zostawia w sztabie kryzysowym. Na liście głównie jedzenie i artykuły higieniczne. Pojawia się informacja, że w zalanym z każdej strony domu, przebywa starsze małżeństwo i nie ma z nim kontaktu. Ratownicy ruszają z pomocą. Jest już po dziewiętnastej. Zapada zmrok. Muszą wracać. Jeśli nie ma zagrożenia życia, to po dziewiętnastej nie prowadzi się akcji ewakuacyjnych. Taka jest decyzja sztabu kryzysowego. Ja to rozumiem. Akcje trzeba prowadzić na spokojnie, czujnie i z rozwagą. Do małżeństwa ratownicy docierają we wtorek rano. Ja wracam do Wrocławia.

Naczelnik: W górach w tym czasie też lało. Byłem w kontakcie z dzierżawcą schroniska na Śnieżniku. Schronisko wytrzymało. Ma już prawie 150 lat. Da sobie radę z każdą pogodą Duże szkody są na drogach leśnych, ale w górach nikomu nic się nie stało. Żaden turysta nie został poszkodowany.

Dwa tygodnie później...

Naczelnik: Już ponad 20 lat jestem ratownikiem zawodowym. Odpornym na stres, gotowym brać odpowiedzialność za akcje ratownicze. Ale ogrom tej powodzi przeraża. To były ciężkie dni. Gdy przebywałem w sztabie kryzysowym zalewało mi dom. Z jednej strony akcja i pomoc, z drugiej myśli o bliskich.

Jan: Ciężko sobie wyobrazić ten kataklizm i całą trudność związaną z pomocą poszkodowanym mieszkańcom. Zawiodły rzeczy, do których jesteśmy przyzwyczajeni, które są naszą codziennością. Np. telefony. Znów musieliśmy przekazywać informacje za pomocą kartki papieru i długopisu. Innej możliwości nie było.

Naczelnik: Ratownicy to twardzi ludzie. Twardzi ludzie, ale - jak mawia mój kolega - o miękkich sercach. Są wyszkoleni do tego typu akcji. Woda to żywioł. W czasie powodzi płynie z bardzo dużą siłą, ciągnąc ze sobą korzenie, kamienie, części domów czy samochodów. Do takiej wody się nie wchodzi. To ostateczność. Bezpieczeństwo jest na pierwszym miejscu. Większość moich ratowników to ludzie doświadczeni. Poradzili sobie bardzo dobrze. Daliśmy z siebie wszystko.

Jan: Było to moje pierwsze zetknięcie się z tak wielką wodą. Inaczej wyobrażałem sobie powódź w górach. Okazało się, że to potężna siła, która niszczy wszystko, co napotka na swojej drodze. Zdjęcia, które możemy teraz oglądać, tego nie oddają. Widziałem ludzi, stojących przed swoim domem i zastanawiających się czy tu jeszcze wrócą. To obrazki, które rozrywają serce.

Naczelnik: Posesja teściów została zalana. Zniszczona została droga, most dojazdowy, ogród, sad. Na szczęście nie było ich wtedy w domu. Po trzydziestu latach postanowili wybrać się na pierwsze wakacje. Powodzi nie widzieli. Wiadomo, że ich to boli. Ale dom się osuszy, drzewa odrosną, most się odbuduje. Mojemu koledze - Darkowi Bałysowi woda zabrała wszystko. Zostały mu ubrania służbowe, które miał na sobie, samochód i kilka odzyskanych rzeczy. Można pomóc ( link do zbiórki).