Szerszeń żółtonogi grasuje po Polsce. "Cieszę się, że wybuchła ta panika"

Szerszeń żółtonogi, powszechnie nazywany szerszeniem azjatyckim, staje się coraz większym wyzwaniem dla rodzimej przyrody oraz pszczelarstwa. Jego obecność odnotowano już w kilku miejscach w Polsce, a w mediach wrze na temat każdego odkrytego gniazda. - Ja się cieszę, że wybuchła ta panika. Żałować wypada tylko tego, że nie wszystkie gatunki doczekują się takiego zainteresowania - komentował w audycji "OFF Czarek" dr Jacek Wendzonka z Wydziału Biologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jak wyjaśnił gość Cezarego Łasiczki, każdy gatunek inwazyjny jest zagrożeniem - a szerszeń żółtonogi zagraża głównie pszczole miodnej.

Czy szerszeń żółtonogi stanowi niebezpieczeństwo dla ludzi? - Jego jad jest podobny do jadu szerszenia czy innych os, może być potencjalnie groźny dla zdrowia - mówił dr Wendzonka. Ekspert zwrócił uwagę na ewentualne straty gospodarcze: to gatunek, który wyłapuje pszczoły miodne.

Skąd się wzięły szerszenie żółtonogie w Polsce?

Za obecność szerszeni żółtonogich w Europie odpowiada transport, który przypłynął z Chin. - Prawdopodobnie transport dotyczył glinianych donic jednej z firm we francuskim Bordeaux. To nie jest pierwszy przypadek, w związku z czym to nie jest żadne zaskoczenie. Ten gatunek powoli opanowuje Europę - stwierdził naukowiec.

Ile obecnie mamy potwierdzonych informacji o obecności tego inwazyjnego szerszenia w Polsce? - Dziś mamy trzy stanowiska, głównie w okolicach Krakowa. W tym jedno znalezione gniazdo, co potwierdza, że to nie jest tylko przywieziony osobnik, który gdzieś uciekł i został zauważony - mówił gość Cezarego Łasiczki, wskazując, że stanowiska szerszeni odnaleziono m.in. na wyspie Uznam po stronie niemieckiej, koło Cedyni, w kilku miejscach tuż za Odrą. - W związku z tym myślę, że on też już jest w zachodniej Polsce, tylko jeszcze nie został zauważony - skomentował ekspert.

Jak dodał, choć gniazdo może mieć wymiary 0,5 m x 0,5 m, to trudno je wypatrzeć w koronie drzew. - Naukowcy liczą na pszczelarzy, że będą obserwować polowania szerszeni żółtonogich przy ulach - wyjaśnił dr Wendzonka, tłumacząc, że to gatunek, który "subtelnie" wchodzi w środowisko.

Inwazja szerszeni na wiosnę

Czy jest się czym martwić? Na wiosnę młode królowe wylatują z gniazd, w których zimowały, i zakładają nowe. Może ich być kilkadziesiąt. Jak wyjaśnił specjalista z UAM-u, każda królowa może kopulować z kilkoma samcami z różnych gniazd, nie będzie więc możliwości, że z powodu materiału wsobnego populacja sama się wykończy. - Ten gatunek się rozprzestrzenia po całej Europie. Nigdzie sobie z tym nie poradzono. Możemy tylko obserwować, reagować i ograniczać sytuację - stwierdził dr Wendzonka.

Steki z pszczół dla przysmakiem szerszeni

Konsekwencje obecności szerszeni odczują głównie pszczoły miodne, a za nimi - pszczelarze. Dr Wendzonka wskazał na różnicę w sposobie polowania pomiędzy szerszeniem europejskim a żółtonogim. - Nasz rodzimy szerszeń raczej nie poluje w obrębie ula, ale robi to na kwiatach, z których zdejmuje pojedyncze robotnice. Natomiast tutaj mamy zorganizowaną akcję: wiele osobników może zasadzić się przy wlocie do ula i wyłapują wszystko, co do tego ula dolatuje - tłumaczył gość "OFF Czarka".

Zaledwie 30 osobników szerszenia żółtonogiego potrafi w kilka godzin wybić 30 tys. pszczół miodnych. - To są bardzo skuteczni likwidatorzy. Pszczoły wykształciły specyficzny mechanizm obronny: otaczają szerszenia grupowo w kilkadziesiąt osobników, podnoszą temperaturę swoich ciał do granic krytycznych i po prostu zagrzewają go na śmierć. Także nie są bez szans, ale te szanse nie są duże - ocenił specjalista. I dodał, że szerszenie po złowieniu pszczoły odgryzają jej głowę i odwłok, czyli nieprzydatne części. - Interesuje je tylko tułów, w którym praktycznie znajdują się wyłącznie mięśnie służące do napędzania skrzydeł i nóg. Biorą tylko to, co ma najwięcej mięsa w mięsie - stwierdził dr Wendzonka. Cezary Łasiczka dodał, że to "steki pszczele".

Redakcja poleca

Czas pożegnać sztuczny miód. Co zmienia nowa dyrektywa śniadaniowa?

Co robić, gdy użądli nas pszczoła lub osa? "Nie wyciągajmy żądła palcami"

Miejskie pasieki szkodliwe dla pszczół? Biolog wyjaśnia, jak lepiej chronić dzikich zapylaczy

Jak odróżnić szerszenia żółtonogiego (azjatyckiego) od europejskiego?

- Nasz szerszeń jest bardziej kontrastowo ubarwiony. Ma dużo żółtego koloru, sporo czerwonego na głowie i na tułowiu. Czerwono-brązowe, ciemne nogi - wyjaśnił dr Jacek Wendzonka. I wskazał, że popularna nazwa szerszenia azjatyckiego nic nie mówi o jego wyglądzie. Z kolei proponowana nazwa szerszeń czarny może wprowadzać w błąd, bo czarny jest jedynie tułów. - Żółtonogi to powinna być właściwa nazwa - ocenił gość TOK FM.

- Bez trudu możemy sobie go znaleźć w internecie i zobaczyć, jak on naprawdę wygląda. To jest coś niespotykanego. Jeżeli zobaczymy raz, będziemy wiedzieli, że to jest to - stwierdził dr Wendzonka.

Inwazja szerszeni. Co możemy zrobić?

Według eksperta z Wydziału Biologii wszelkie np. siatki wokół uli niewiele pomogą, bo szerszenie wyłapują pszczoły przed ulami. Zostaje więc zwalczanie ich gniazd. W ustawie o gatunkach obcych z 2021 r. jest pokazana droga postępowania, co robić, gdy zobaczy się takiego osobnika. - Zgłaszamy to do burmistrza, prezydenta miasta, wójta, czyli do najbliższych nam jednostek, które zajmują się ochroną przyrody. Dalej informacja idzie do RDOŚ-u czy do instytucji, które będą wiedziały, kto jest właścicielem terenu i przerzucą odpowiedzialność do zwalczania - wyjaśnił dr Jacek Wendzonka.

- Samodzielnego zwalczania nie polecam. To jest gatunek, który ma jad, bywa liczny, bo nawet do tysiąca osobników jest w gnieździe. Może to się źle skończyć, jeżeli ktoś jest uczulony - dodał gość "OFF Czarka".

Źródło: TOK FM