USA i Iran podpisały porozumienie. Co zawiera 14-punktowa umowa? [WYJAŚNIAMY]

Wstępne porozumienie USA-Iran. Gdzie i kiedy?

Prezydent USA Donald Trump podpisał wstępne porozumienie z Iranem w nocy ze środy na czwartek (17/18 czerwca 2026 roku), podczas kolacji w Wersalu we Francji. Informację tę przekazał sam amerykański przywódca, wychodząc ze spotkania z prezydentem Francji Emmanuelem Macronem.

- Podpisane. Podpisane w Wersalu, właśnie to podpisałem - powiedział Trump dziennikarzom około godziny 1 w nocy.

Dokument (sporządzony w językach angielskim i perskim) został podpisany przez stronę amerykańską fizycznie, natomiast prezydent Iranu Masud Pezeszkian złożył swój podpis w formie elektronicznej. Rzecznik irańskiego MSZ Esmail Baghaei podkreślił, że memorandum zostało już sfinalizowane.

Rzecznik MSZ Iranu poinformował również, że wobec tego ceremonia podpisania dokumentu, planowana na piątek (19 czerwca) w Szwajcarii, ostatecznie się nie odbędzie. Zapowiedział jednak, że zespoły negocjacyjne obu stron będą obecne w tym kraju. Biały Dom nie skomentował planów dotyczących piątkowej ceremonii.

Dlaczego USA zaatakowały Iran?

W kontekście doniesień dotyczących zawarcia porozumienia warto przypomnieć, jakie cele przyświecały USA, gdy 28 lutego wraz z Izraelem zaatakowały Iran.

Najważniejsze cele strategiczne USA obejmowały:

• powstrzymanie rozwoju programu jądrowego Iranu - przeprowadzenie ataków na kluczowe obiekty nuklearne w celu uniemożliwienia produkcji uranu wzbogaconego do poziomu umożliwiającego budowę broni atomowej.
• ograniczenie zdolności rakietowych Iranu - niszczenie wyrzutni oraz zakładów odpowiedzialnych za wytwarzanie pocisków balistycznych i bezzałogowych statków powietrznych.
• zapewnienie bezpieczeństwa szlaków morskich i stabilności regionu - działania wymierzone w irańskie siły morskie, w tym okręty podwodne i jednostki mogące zakłócać żeglugę poprzez stawianie min na strategicznych akwenach Bliskiego Wschodu.
• zmniejszenie wpływów organizacji wspieranych przez Iran - osłabienie potencjału wojskowego i źródeł finansowania ugrupowań zbrojnych, takich jak Hezbollah, uznawanych za zagrożenie dla bezpieczeństwa regionalnego.

Redakcja poleca

Dlaczego coraz mniej Ukraińców chce Zełenskiego? "To łamie ducha"

Co zawiera porozumienie USA z Iranem? 14 punktów

Telewizja CNN opublikowała pełny tekst 14-punktowego memorandum. Dokument ma charakter ogólny i - jak wskazują amerykańscy urzędnicy - może nie odzwierciedlać wszystkich niejawnych ustaleń.

Poniżej pełna treść porozumienia:

1. Islamska Republika Iranu i Stany Zjednoczone, wraz ze swoimi sojusznikami w trwającej wojnie, deklarują wraz z podpisaniem niniejszego Porozumienia ("Memorandum of understanding" - PAP) natychmiastowe i trwałe zakończenie wojny na wszystkich frontach, w tym w Libanie i zobowiązują się, że odtąd nie podejmą żadnych wrogich działań przeciwko sobie nawzajem oraz powstrzymają się od gróźb lub użycia siły przeciwko sobie. Porozumienie ostateczne potwierdzi postanowienia niniejszego artykułu i pozostałych artykułów.
2. Islamska Republika Iranu i Stany Zjednoczone zobowiązują się do poszanowania wzajemnej suwerenności i integralności terytorialnej oraz do powstrzymania się od ingerencji w sprawy wewnętrzne drugiej strony.
3. Islamska Republika Iranu i Stany Zjednoczone zobowiązują się do negocjacji i osiągnięcia porozumienia ostatecznego w terminie maksymalnie 60 dni, z możliwością przedłużenia za obopólną zgodą.
4. Niezwłocznie po podpisaniu niniejszego Porozumienia, Stany Zjednoczone zniosą blokadę morską i zapobiegną wszelkim ingerencjom lub utrudnieniom w ruchu Islamskiej Republiki Iranu, a także przywrócą pełną przepustowość ruchu w ciągu maksymalnie 30 dni; ruch statków ze strony Islamskiej Republiki Iranu będzie proporcjonalny do natężenia ruchu sprzed wojny. Stany Zjednoczone zobowiązują się również do wycofania swoich sił z otaczających obszarów w ciągu 30 dni od zawarcia ostatecznego porozumienia.
5. Po podpisaniu niniejszego Porozumienia Islamska Republika Iranu niezwłocznie podejmie kroki w celu zapewnienia, że ruch statków handlowych z Zatoki Perskiej do Morza Omańskiego i vice versa zostanie wznowiony w ciągu 30 dni do natężenia ruchu sprzed wojny, uwzględniając potrzebę usunięcia przeszkód technicznych i neutralizacji min przez Iran.
6. Stany Zjednoczone zobowiązują się, wraz ze swoimi partnerami regionalnymi, do opracowania kompleksowego planu, uzgodnionego przez obie strony, na rzecz odbudowy i rozwoju gospodarczego Islamskiej Republiki Iranu, zapewniając jednocześnie finansowanie w wysokości co najmniej 300 mld dolarów. Mechanizm wdrażania tego planu, jako części porozumienia końcowego, zostanie opracowany w ciągu 60 dni.
7. Stany Zjednoczone zobowiązują się do zniesienia, zgodnie z harmonogramem uzgodnionym w ramach porozumienia końcowego, wszelkich rodzajów sankcji nałożonych obecnie na Islamską Republikę Iranu, w tym rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ i Rady Gubernatorów Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA), a także wszystkich jednostronnych sankcji USA, zarówno pierwotnych, jak i wtórnych.
8. Islamska Republika Iranu potwierdza, że nigdy nie będzie produkować broni jądrowej. Islamska Republika Iranu i Stany Zjednoczone uzgodniły, że los wzbogaconego materiału nuklearnego oraz los wszystkich innych wzajemnie uzgodnionych kwestii związanych z energią jądrową, w tym potrzeb jądrowych Iranu, zostaną odpowiednio uregulowane w porozumieniu końcowym; porozumienie końcowe potwierdzi postanowienia niniejszego artykułu.
9. Islamska Republika Iranu i Stany Zjednoczone zgadzają się, że do czasu osiągnięcia ostatecznego porozumienia utrzymają status quo: Iran utrzyma status quo w swoim programie nuklearnym, a Stany Zjednoczone nie nałożą na Iran nowych sankcji ani nie wzmocnią swoich sił zbrojnych w regionie.
10. Stany Zjednoczone zobowiązują się, że niezwłocznie po podpisaniu niniejszego Porozumienia i do dnia zniesienia sankcji, Departament Skarbu (Ministerstwo Finansów - PAP) Stanów Zjednoczonych wyda zwolnienia z eksportu irańskiej ropy naftowej, produktów petrochemicznych i ich pochodnych, a także wszelkich powiązanych usług, w tym bankowych, ubezpieczeniowych, transportowych i tym podobnych.
11. Stany Zjednoczone zobowiązują się, że w świetle postępów negocjacji w sprawie ostatecznego porozumienia, zamrożone lub objęte restrykcjami fundusze i aktywa Islamskiej Republiki Iranu zostaną zwolnione i w pełni udostępnione. Fundusze te, niezależnie od tego, czy są przechowywane na rachunku głównym, czy też przelane, zostaną wykorzystane na wszelkie płatności na rzecz beneficjenta końcowego określone przez Bank Centralny Islamskiej Republiki Iranu i będą w pełni dostępne do wykorzystania. Stany Zjednoczone zobowiązują się do wydania na tej podstawie wszystkich niezbędnych zezwoleń i licencji.
12. Islamska Republika Iranu i Stany Zjednoczone zgadzają się, że zostanie ustanowiony mechanizm wdrożeniowy w celu nadzorowania pomyślnego wdrożenia Porozumienia Ostatecznego i przyszłych zobowiązań wynikających z tego Porozumienia.
13. Po podpisaniu niniejszego Porozumienia (Memorandum - PAP) o Porozumieniu i otrzymaniu zapewnień dotyczących rozpoczęcia wdrażania Artykułów 4, 5, 10 i 11 niniejszego Porozumienia o Porozumieniu oraz kontynuacji wdrażania tych działań, Islamska Republika Iranu i Stany Zjednoczone rozpoczną negocjacje w sprawie Porozumienia Ostatecznego wyłącznie w odniesieniu do pozostałych Artykułów.
14. Porozumienie ostateczne zostanie zatwierdzone w drodze wiążącej rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ.

Kto zyskał, a kto stracił na wojnie na Bliskim Wschodzie?

Jak zwrócił dziennikarz TOK FM Thoms Orchowski, Amerykanie na wywołaniu wojny na Bliskim Wschodzie więcej stracili, niż zyskali. - USA wydały na wojnę ponad 130 mld dolarów, celu nie osiągnęły. Wracamy do stanu sprzed konfliktu. Gorzej, bo umowa - jak zauważa BBC - nie wyklucza wprowadzania przez Iran opłat za przeprawę przez Cieśninę Ormuz w przyszłości - podkreślił.

Rachunkowi zysków i strat w wojnie na Bliskim Wschodzie w audycji "OFF Czarek" przyglądał się także prof. Przemysław Osiewicz z Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. - Z amerykańskiego punktu widzenia pytanie brzmi: co takiego uzyskały Stany Zjednoczone dzięki tej wojnie, czego nie można było wynegocjować na drodze pokojowej w Genewie w lutym. Natomiast z irańskiego punktu widzenia (...) ta wojna się opłaciła, bo faktycznie przejął kontrolę nad jej eskalacją. Przejął karty, których przedtem nie miał. (...) Izrael i Stany Zjednoczone wygrały te wojny na poziomie operacyjnym, wojskowym, ale przegrały ją politycznie - ocenił rozmówca Cezarego Łasiczki.

Według prof. Osiewicza największym przegranym wojny USA-Iran jest właśnie Izrael, który nie zamierzał odpuścić dalszych ataków na Liban. - W Izraelu bardzo rozczarowane są osoby związane z opozycją, co oczywiste, ale też osób z gabinetu koalicyjnego Benjamina Netanjahu. Rozczarowanie jest olbrzymie. Jest złość na Amerykanów, której premier Netanjahu jeszcze wprost nie wyraża i złość na prezydenta Trumpa - mówił.

Papież Leon XIV reaguje na porozumienie USA-Iran

Ze wstępnego porozumienia cieszy się za to papież Leon XIV, który - przypomnijmy - krytykował wojnę na Bliskim Wschodzie, co było źródłem jego konfliktu z amerykańską administracją. - Bogu dzięki jest przynajmniej to memorandum (...). Mówią, że są jeszcze różne punkty do ustalenia, ale zawsze lepiej uczynić to przez dialog, negocjacje, nie wracając do wojny.(...) A zatem mam nadzieję, że to będzie prawdziwe rozwiązanie dla tej wojny, że ta wojna naprawdę się skończy - skomentował pierwszy w historii Amerykanin na Tronie Piotrowym.

Papież podkreślił również znaczenie rozbrojenia nuklearnego oraz konieczność rozwiązania skutków konfliktu w wymiarze gospodarczym i społecznym.

Jak rynek ropy zareagował na porozumienie USA z Iranem?

Rynki surowcowe zareagowały na porozumienie USA-Iran wyraźnymi spadkami cen ropy. Inwestorzy uznali, że umowa zwiększa szanse na stabilizację dostaw przez cieśninę Ormuz, kluczowy szlak transportowy dla globalnego rynku energii.

Ropa WTI na NYMEX spadła do 74,87 USD za baryłkę (minus 2,50 proc.), A ropa Brent na ICE spadła do 77,84 USD za baryłkę (minus 2,15 proc.).

Analitycy wskazują, że surowiec stracił niemal wszystkie wzrosty osiągnięte od początku konfliktu pod koniec lutego. Jednocześnie pojawiają się zastrzeżenia co do trwałości stabilizacji – część ekspertów ocenia, że przepływy ropy mogą wrócić jedynie do około 70 proc. poziomu sprzed wojny.

Źródło: TOK FM, PAP