Najsłynniejsza działka w Polsce odzyskana. O co chodziło w aferze CPK? Przypominamy
W piątek słynna działka w Zabłotni wróciła w ręce pierwotnego właściciela - Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Pod koniec października sprawa nieruchomości pod Centralny Port Komunikacyjny sprzedanej znanemu producentowi przetworów Dawtona rozpętała polityczną burzę. Przypomnijmy, od czego właściwie zaczęła się cała afera z działką pod CPK.
- KOWR odkupił za cenę nabycia sporną, strategiczną dla CPK działkę w Zabłotni, co formalnie zamyka proces jej odzyskiwania;
- Afera wybuchła po ujawnieniu, że w 2023 r. działkę sprzedano wiceprezesowi Dawtony mimo sprzeciwu CPK;
- Okoliczności transakcji bada prokuratura.
Przedstawiciele Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa podpisali w piątek (12 grudnia) akt notarialny ws. odkupu działki w miejscowości Zabłotnia (woj. mazowieckie) od jej właściciela Piotra Wielgomasa po cenie nabycia - podał w piątek KOWR. "Dziś doszło do odzyskania działki za cenę jej zakupu, tj. za kwotę 22 760 000,00 złotych. Podpisanie aktu notarialnego kończy proces odkupu nieruchomości i umożliwia ponowne włączenie jej do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa – bez dopłat, zamiany i żadnych innych zobowiązań" - przekazał w komunikacie KOWR.
Afera z działką pod CPK - od czego wszystko się zaczęło?
Podpisanie dokumentu wydaje się być domknięciem sprawy działki pod budowę CPK, która zaczęła się 27 października od tekstu Szymon Jadczaka z Wirtualnej Polski. Jak ujawnił autor artykułu pt.
"Państwo straciło strategiczną dla CPK działkę. Zgodzili się na to politycy PiS", w 2023 roku, czyli na niedługo przed utratą władzy przez Prawo i Sprawiedliwość, Ministerstwo Rolnictwa wydało zgodę na sprzedaż wiceprezesowi prywatnej firmy Dawtona działki o powierzchni 160 ha w Zabłotni, przez którą ma przebiegać linia kolei dużej prędkości z Warszawy do lotniska Centralny Port Komunikacyjny. Działka należała wówczas do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR).
Co więcej, w tym samym czasie Wody Polskie zmieniły kwalifikację cieku wodnego na działce z naturalnego na rów melioracyjny, co umożliwiło sprzedaż, mimo że według rejestrów hydrologicznych działka nadal zawierała naturalny dopływ spod Zabłotni. Dokument Wód Polskich wydano 18 sierpnia 2023 r., czyli dwa dni po wizycie ówczesnego ministra rolnictwa Roberta Telusa w zakładach Dawtony. Transakcja sprzedaży została przeprowadzona wbrew sprzeciwowi władz CPK i opiewała na 22,8 mln zł, choć - według szacunków podanych na łamach WP - wartość po zmianie przeznaczenia mogła sięgnąć nawet 400 mln zł.
Pokłosie afery z działką w Zabłotni. W PiS i KOWR poleciały głowy
Wyjście na jaw tych ustaleń było dotkliwym ciosem dla Prawa i Sprawiedliwości, dla którego projekt CPK od początku było politycznym oczkiem w głowie. Prezes PiS Jarosław Kaczyński zawiesił w prawach członków partii aż trzy osoby - Roberta Telusa, który od 6 kwietnia do 27 listopada 2023 pełnił funkcję ministra rolnictwa, jego zastępcę Rafała Romanowskiego, a także byłego dyrektora Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Waldemara Humięckiego.
30 października 2025 r. odwołano także dwie osoby z kierownictwa Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa: zastępcę dyrektora Departamentu Gospodarowania Zasobem oraz kierownika Wydziału Organizacyjnego w OT KOWR w Warszawie; decyzje te podjęto w związku z opieszałością w odzyskaniu działki. Obecny dyrektor KOWR Henryk Smolarz dostał jedynie "żółtą kartkę" za opieszałość od ministra rolnictwa Stefana Krajewskiego.
Głos w sprawie zabrał nabywca feralnej działki - Piotr Wielgomas, wiceprezes firmy Dawtona, która zajmuję się produkcją przetworów warzywnych i owocowych. "Jako wieloletni dzierżawca gruntów rolnych w Zabłotni, od 2008 roku, wystąpiłem do KOWR z wnioskiem o wykup nieruchomości. Stosowne dokumenty złożyłem w 2018 roku. Działkę nabyłem jako rolnik, legalnie korzystając z przysługującego mi prawa pierwokupu" - można przeczytać w jego oświadczeniu przesłanym Polskiej Agencji Prasowej. Jak zaznaczył, w momencie transakcji nie miał pojęcia o tym, że nieruchomość znajdzie się w planach inwestycyjnych CPK i ujawnił, że KOWR nałożył na niego liczne ograniczenia w użytkowaniu działki - w tym 15-letni zakaz sprzedaży nieruchomości oraz obowiązek osobistego prowadzenia działalności rolniczej na jej terenie.
Stanowisko Wielgomasa stoi w sprzeczności z wydanym wcześniej komentarzem Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Ośrodek podkreślił, że sprzedaż nieruchomości została zawarta przez poprzednie kierownictwo KOWR za zgodą Ministra Rolnictwa z 1 grudnia 2023 r., ale - jak wskazano - nie ma obecnie przesłanek do skorzystania z prawa odkupu. Według KOWR, w sierpniu 2025 r. instytucja zwróciła się do nabywcy z prośbą o dobrowolną odsprzedaż działki, by przekazać ją do zasobu CPK. Wielgomas jednak nie wyraził zgody.
Jak okazało się później, współpraca pomiędzy firmą Dawtona a resortem rolnictwa w czasach rządów PiS nie ograniczyła się do sprzedaży działki. 31 października WP ujawniła, że firma Dawtona przygotowała serię musów owocowych dla polityków PiS, w tym dla byłego ministra rolnictwa Roberta Telusa, które były używane w kampanii wyborczej. Ale to już inna historia.
Działka wróciła do KOWR, ale śledztwo trwa
Okoliczności sprzedaży Dawtonie działki w Zabłotni obecnie znajduje się pod lupą prokuratury. - Podjęliśmy decyzję, że najbardziej miarodajna na tym etapie jest kwalifikacja o przekroczeniu uprawnień urzędniczych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez pracowników Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w związku działaniami od stycznia do grudnia 2023 r. i przekroczeniem przepisów dwóch ustaw: o CPK i zarządzaniu mieniem państwowym - powiedział 27 października TVN24 rzecznik Prokuratury Okręgowej w Warszawie prok. Piotr Antoni Skiba w rozmowie z TVN24.
6 listopada minister rolnictwa Stefan Krajewski skierował do prokuratury dwa kolejne zawiadomienia dotyczące możliwych nieprawidłowości w zarządzaniu państwowym majątkiem rolnym. Pierwsze dotyczy ówczesnego wiceministra rolnictwa Rafała Romanowskiego, który - jak wskazują wyniki kontroli - przekroczył uprawnienia bądź nie dopełnił obowiązków oraz ingerował w działanie urzędników i w działania departamentów. Drugi koncentruje się na zarządzaniu Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa.
Posłuchaj:
Źródło: Wirtualna Polska, PAP, TVN24, Business Insider
