"Bardziej radykalny od swojego ojca". Kim jest nowy przywódca Iranu?
56-letni Mojtaba Chamenei jest uważany za jedną z najbardziej wpływowych, a zarazem tajemniczych postaci w irańskiej polityce. Kim jest człowiek, który - według opozycyjnych mediów - został nowym najwyższym przywódcą Iranu?
Z tego artykułu dowiesz się:
- jakie nazwiska pojawiały się kontekście nowego najwyższego przywódcy Iranu;
- kim jest Mojtaba Chamenei;
- jaką nieformalną rolę odgrywał Mojtaba Chamenei w irańskiej polityce ostatnich dekad.
W sobotę w Iranie rozpoczęła się skoordynowana izraelsko-amerykańska operacja "Roaring Lion" i "Epic Fury". W pierwszej serii nalotów zginął 87-letni najwyższy przywódca Iranu ajatollah Ali Chamenei, który stał na czele państwa od 1989 roku. W ataku zginęli także jego współpracownicy oraz żona, córka, zięć, wnuk i synowa. Następnego dnia władze Iranu potwierdziły doniesienia o śmierci Chameneiego i ogłosiły 40-dniową żałobę narodową. W środę wieczorem ruszą uroczystości pogrzebowe, które mają trwać trzy dni.
Po śmierci Ali Chameneiego ruszyła giełda nazwisk jego potencjalnych następców. Mówiło się, że na czele irańskiego reżimu może stanąć Alireza Arafi, jeden z trzech członków Rady Przywódczej, która ma sprawować władzę do momentu wyłonienia nowego przywódcy. Ponadto gotowość do przejęcia władzy wyraził Reza Pahlawi - jeden z czołowych opozycjonistów i syn ostatniego, obalonego w 1979 roku, szacha Iranu Mohammada Rezy Pahlawiego.
Tymczasem serwis Iran International i irańskie media opozycyjne przekazały nieoficjalnie, że irańskie Zgromadzenie Ekspertów zdecydowało, że najwyższym przywódcą ma zostać 56-letni Mojtaba Chamenei. Co o nim wiemy?
Kim jest Mojtaba Chamenei?
Mojtaba Chamenei urodził się 8 września 1969 roku w Meszhedzie jako drugi syn nieżyjącego już Alego Chameneiego. Pierwsze siedem lat życia spędził w miastach Sardasht i Mahabad w północno-zachodnim Iranie, gdzie rozpoczął edukację szkolną. Dorastał w atmosferze rewolucji islamskiej 1979 roku, gdy jego ojciec aktywnie sprzeciwiał się szachowi.
Po rewolucji Ali Chamenei z wyjętego spod prawa rewolucjonisty stał się jednym z najważniejszych ludzi w państwie. Wraz z rodziną osiedlił się w Teheranie. W 1987 roku Mojtaba ukończył elitarne liceum Alavi, słynące z kształcenia przyszłych elit reżimu. Służył pod koniec wojny iracko-irańskiej (1980-1988), co umożliwiło mu nawiązanie kontaktów z późniejszymi czołowymi członkami irańskich służb bezpieczeństwa - Hosseinem Taebem, przyszłym szefem Organizacji Wywiadowczej Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) czy Hosseinem Nejatem, dowódcą Kwatery Głównej Sarallah IRGC, która zarządza bezpieczeństwem w Teheranie.
W latach 90. i 2000. doradzał w sprawach bezpieczeństwa, kontrolując dostęp do Alego Chameneiego i kształtując politykę wewnętrzną. W 1999 roku wyjechał do Kom, by kontynuować kształcenie i przygotowywać się do stanu duchownego. Tam pobierał nauki u takich uczonych jak Mohammad-Taqi Mesbah-Yazdi, ajatollah Lotfollah Safi Golpaygani oraz Mohammad Bagher Kharazi. Mesbah-Yazdi był znany ze swoich radykalnych poglądów - głosił m.in. że Iran ma prawo do nabycia "specjalnej broni" - szeroko interpretowanej jako broń jądrowa.
Od 2005 roku Mojtaba Chamenei odgrywał istotną, choć nieformalną rolę w irańskiej polityce. Według oskarżeń m.in. ze strony Mehdiego Karroubiego, który po 2009 roku został jednym z głównych działaczy opozycyjnego Ruchu Zielonych, w 2005 roku Mojtaba miał wspierać (z sukcesem) kandydata na burmistrza Teheranu Mohammada Baghera Ghalibafa, a następnie odegrać kluczową rolę w sukcesie w wyborach na prezydenta Iranu Mahmouda Ahmadinejada.
Podczas wyborów w 2009 roku przypisywano mu dalsze wsparcie dla Ahmadinejada oraz współodpowiedzialność za brutalne tłumienie protestów Ruchu Zielonych, m.in. poprzez współpracę z aparatem bezpieczeństwa i formacją paramilitarną Basidż (która jest częścią Korpusu Strażników Rewolucji Islamskie). Amerykański Departament Skarbu w 2019 roku objął Mojtabę Chameneiego sankcjami, wskazując, że mimo braku formalnego stanowiska reprezentował najwyższego przywódcę i przejął część jego kompetencji, współpracując blisko z dowództwem IRGC.
Mojtaba Chamenei nie miał zostać najwyższym przywódcą. "Pomogły warunki wojenne"
Prof. Przemysław Osiewicz z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, komentując doniesienia o wyborze Mojtaby Chameneiego na najwyższego dowódcę Iranu, przypomniał słowa jego ojca, który przed śmiercią 28 lutego wielokrotnie mówił, że przejęcie władzy przez Mojtabę nie jest jego planem.
- Jak widać, pomogły warunki wojenne. Mojtaba jest bardzo mocno powiązany z Korpusem Strażników Rewolucji. Jeżeli premier Benjamin Netanjahu, prezydent Donald Trump czy sekretarz Marco Rubio, chcieli mieć po irańskiej stronie kogoś bardziej spolegliwego i elastycznego, to mam złą wiadomość: Mojtaba jest bardziej radykalny od swojego ojca - stwierdził gość TOK FM.
Posłuchaj:
W rozmowie z dr Patrycją Sasnal, profesorką Kolegium Europy w Natolinie i Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles, analityczką PISM skupiliśmy się w TOK FM na potencjalnym wpływie wojny w Iranie na region, o wydźwięku operacji w Stanach Zjednoczonych i reakcjach państw europejskich.
Iran w dwunastodniowej wojnie z Izraelem stracił kwiat swojej armii i elit politycznych. Teraz następuje rzezi ciąg dalszy, na czele z zabójstwem najwyższego przywódcy. Ale to nie oznacza jeszcze kresu wojny i końca przelewu krwi. Przeciwnie.
Źródło: britannica.com, Wikipeda, unitedagainstnucleariran.com, tokfm.pl
