Kto z kim walczy na Bliskim Wschodzie? Sojusznicy i wrogowie [WYJAŚNIAMY]

Trwa piąty dzień operacji wojskowej Izraela i USA przeciwko Iranowi. W sobotę (28 lutego) rano Izrael i USA rozpoczęły skoordynowaną operację "Roaring Lion" i "Epic Fury" - ok. 200 myśliwców zaatakowało ponad 500 celów, m.in. w Teheranie, Isfahanie i Tebrizie, niszcząc obiekty wojskowe i rakietowe. W nalotach zginął m.in. najwyższy przywódca Iranu Ali Chamenei. Teheran - w odpowiedzi - zaatakował przede wszystkim kraje Zatoki Perskiej, gdzie stacjonują amerykańskie siły: Bahrajn, Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Kuwejt, Irak oraz Arabię Saudyjską.

Atak na Iran i rola Izraela

Dlaczego Izrael zaatakował Iran? Przypomnijmy - w nocy z 12 na 13 czerwca 2025 roku doszło do najpoważniejszej od wielu lat eskalacji militarnej między Iranem a Izraelem. W ramach 12-dniowej operacji "Rising Lion" izraelskie siły zbrojne - jak poinformowało ministerstwo obrony - użyły ponad 200 samolotów bojowych w celu osłabienia irańskiego programu nuklearnego oraz systemów rakietowych. Teheran odpowiedział atakami rakietowymi, które spowodowały dziesiątki ofiar cywilnych i zniszczenia w Tel Awiwie. Odwet Iranu na Izrael spotkał się z reakcją USA, które w nocy z 21 na 22 czerwca 2025 zbombardowały irańskie obiekty nuklearne w Natanz, Fordow i Arak.

Udział w ataku z 28 lutego 2026 roku Izrael tłumaczył koniecznością neutralizacji zagrożenia ze strony Iranu w postaci programu nuklearnego i rakiet balistycznych. "Państwo Izrael rozpoczęło prewencyjny atak na Iran, aby usunąć zagrożenia dla Państwa Izrael" - przekazał minister obrony Izraela Israel Katz.

Premier Izraela Benjamin Netanjahu podkreślał natomiast, że reżim irański przez dekady wzywał do "śmierci Izraelowi i "śmierci Ameryce". "Przelał naszą krew, zamordował wielu Amerykanów i wymordował własny naród. Nie można pozwolić, aby ten morderczy reżim terrorystyczny uzbroił się w broń jądrową, która umożliwiłaby mu zagrożenie całej ludzkości" - przekonywał Netanjahu.

Redakcja poleca

Wojna na Bliskim Wschodzie. O co chodzi w konflikcie USA z Iranem? [WYJAŚNIAMY]

Jak powód dołączenia do ataku na Iran tłumaczą Stany Zjednoczone? O tym mówił Thomas Orchowski z redakcji zagranicznej TOK FM. - Marco Rubio przedstawił ciekawą teorię na temat tego, co się stało. (…) Powiedział, że Stany Zjednoczone musiały uderzyć w Iran, bo Izrael planował uderzenie na Iran i jakby tak się stało, to Iran by uderzył z większą mocą niż w momencie, kiedy Amerykanie zrobili ten krok wyprzedzający - wyjaśnił Orchowski.

Serwis Axios podał, że Netanjahu zadzwonił do Trumpa już tydzień przed atakiem i powiedział, że właśnie 28 lutego Ali Chamenei spotka się w Teheranie z doradcami. Izraelski premier miał powiedzieć, że wszyscy mogliby zostać zabici w jednym nalocie.

Rola i powody udziału Libanu

Liban został wciągnięty w wojnę z Iranem głównie za sprawą Hezbollahu - powstałej w 1982 roku libańskiej partii politycznej radykalnych szyitów, od dekad finansowanej i zbrojonej przez Teheran.

2 marca 2026 r. (poniedziałek) Hezbollah, wykonując rozkazy irańskiego Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC), wystrzelił setki rakiet i dronów na północny Izrael, w tym na Hajfę i Galileę, deklarując "otwarcie drugiego frontu" w solidarności z Iranem. Atak spowodował 12 ofiar cywilnych, liczne pożary oraz przerwy w dostawach prądu.

Izrael odpowiedział natychmiastowymi nalotami na południowy Liban, niszcząc składy rakietowe Hezbollahu w Bekaa i Bejrutcie oraz dowództwo w Dahijeh. 3 marca (wtorek) Siły Zbrojne Izraela (IDF) rozpoczęły ograniczoną inwazję lądową na południe Libanu (do rzeki Litani), by zneutralizować ok. 150 tys. rakiet Hezbollahu skierowanych na Izrael.

Islamska Republika Iranu od lat jest liderem sojuszu określanego jako Axis of Resistance (Oś Oporu). To nieformalna koalicja militarna i polityczna na Bliskim Wschodzie działająca przeciwko wpływom Stanów Zjednoczonych, Izraela oraz ich sojuszników (takich jak Arabia Saudyjska) w regionie. Oprócz IRGC (Iran) należą do niej Hezbollah (Liban), Hamas (Gaza), Huti (Jemen) oraz Kata'ib Hezbollah (Irak).

Należy też pamiętać o trzech państwach Europy - Wielka Brytania, Francja i Niemcy - które umożliwiają użycie swoich baz i okrętów do obrony przed irańskimi atakami rakietowymi. W nocy z 28 lutego na 1 marca 2026 r. Iran zaatakował dronami bazę RAF Akrotiri (Akrotiri Sovereign Base Area) na południu Cypru - kluczową brytyjską placówkę lotniczą używaną do operacji przez USA i Izrael. Atak spowodował minimalne szkody, nikt nie ucierpiał.

Redakcja poleca

Pierwsi turyści z ZEA już w Polsce. Ceny biletów? Nawet do 20 tys. złotych

Sojusznicy USA i Izraela

• Wielka Brytania
• Francja
• Niemcy
• Kraje należące do Rady Krajów Zatoki Perskiej - Arabia Saudyjska, ZEA, Bahrajn, Kuwejt, Katar, Oman

Sojusznicy Iranu

• Hezbollah (Liban)
• Hamas i Islamski Dżihad (Gaza)
• Huti (Jemen)
• Irackie milicje szyickie
• Milisje syryjskie
• Rosja i Chiny (wspierają Iran jedynie dyplomatycznie, nie angażując się w walki)

Posłuchaj:

Od pięciu dni jesteśmy zalewani informacjami na temat różnych pojedynczych incydentów, sytuacji i procesów. Na co powinniśmy zwrócić uwagę, by zrozumieć, co się dzieje na Bliskim Wschodze? Na to pytanie odpowiedział w "Pierwszym programie" w TOK FM prof. Przemysław Osiewicz z Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

"Amerykańskie i izraelskie naloty uderzają w kierownictwo polityczne i religijne Iranu oraz organy zapewniające ciągłość działania państwa w celu wywołania i utrzymania chaosu" - mówi Jarosław Kociszewski, redaktor naczelny magazynu new.org.pl, Fundacja Bezpieczeństwa i Rozwoju Stratpoints.

Źródło: BBC, tokfm.pl, Wikipedia, PAP, Onet, Axios