Prawa ręka prezydenta Ukrainy na celowniku służb antykorupcyjnych. Kim jest Andrij Jermak? [SYLWETKA]
Andrij Jermak, szef biura prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, jest objęty dochodzeniem Narodowego Biura Antykorupcyjnego Ukrainy (NABU) w związku ze śledztwem w sprawie korupcji pod kryptonimem Midas. NABU i SAP (Specjalna Prokuratura Antykorupcyjna) przeprowadziły w piątek przeszukanie w mieszkaniu Jermaka.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Prawa ręka prezydenta Ukrainy, Andrij Jermak, znalazł się na celowniku służb antykorupcyjnych
- Ma opinię osoby kontrowersyjnej i niepopularnej wśród ukraińskich polityków - także w partii Sługa Narodu, formacji będącej zapleczem politycznym urzędującego prezydenta;
- Jak wyglądała jego kariera? Kim jest?
Informacje o działaniach służb antykorupcyjnych pojawiły się w piątek rano na portalu Ukrainska Prawda. Fakt przeszukania potwierdził również sam Jermak, deklarując przy tym pełną współpracę ze śledczymi. Wiadomo, że Jermak (pod pseudonimem Ali Baba) pojawia się w śledztwie Midas, realizowanym przez NABU w związku z korupcją w państwowej spółce Enerhoatom. Nie ma jednak informacji o tym, aby miały być mu postawione jakiekolwiek zarzuty.
Ze względu na styl i sposób sprawowania obecnej funkcji, szefa Biura Prezydenta Ukrainy, Jermak ma opinię osoby kontrowersyjnej i niepopularnej wśród ukraińskich polityków - także w partii Sługa Narodu, formacji będącej zapleczem politycznym urzędującego prezydenta i posiadającej większość w parlamencie. Szef frakcji tego ugrupowania w Radzie Najwyższej (parlamencie), Dawyd Arachamija, miał, podobnie jak innych polityków, apelować do prezydenta o zdymisjonowanie Jermaka. Mimo tych nacisków Zełenski zdecydował o wyznaczeniu go na szefa delegacji, która prowadzi rozmowy ws. zaproponowanego przez USA planu pokojowego, który ma doprowadzić do zakończenia wojny z Rosją. 21 listopada Ukrainska Prawda podała, powołując się na swoje źródła w otoczeniu Zełenskiego, że prezydent nie planuje dymisji Jermaka.
Quiz: Myślisz, że jesteś na bieżąco? Sprawdź się w quizie o najważniejszych wydarzeniach ostatniego tygodnia!
Według Ukrainskiej Prawdy Jermak odpowiadał za działania, które miały ograniczyć autonomię ukraińskich służb antykorupcyjnych. Ustawa w tej sprawie, podporządkowująca NABU i SAP ukraińskiej Prokuraturze Generalnej, została przyjęta przez parlament i podpisana przez prezydenta pod koniec lipca 2025 r. Protesty obywatelskie, które rozpoczęły się w reakcji na te działania, doprowadziły do zmiany tych uregulowań po kilku dniach: parlament przyjął drugą ustawę, zabezpieczającą autonomię służb walczących z korupcją. Na tym jednak działania szefa Biura Prezydenta miały się nie zakończyć. Kierownik SAP (Ołeksandr Kłymenko - PAP) powiedział na jednej z konferencji prasowych, że Ali Baba przeprowadza narady i nakazuje organom ścigania, aby prześladowały detektywów NABU oraz prokuratorów SAP - donosił portal Ukrainska Prawda, powołując się na własne źródła i nieoficjalne rozmowy z przedstawicielami administracji i organów antykorupcyjnych.
Andrij Jermak - kim jest i jak wyglądała jego kariera?
Andrij Jermak (ur. 1971) jest z wykształcenia prawnikiem, a także biznesmenem i producentem filmowym. W 1997 r. założył firmę prawniczą, która zajmowała się obsługą i reprezentowaniem interesów zachodnich firm medialnych na Ukrainie, w tym m.in. Disney, Pixar i Universal, a także ukraińskiej telewizji Inter, gdzie, jak poinformował portal RBK-Ukraina, miał okazję poznać przyszłego prezydenta, Wołodymyra Zełenskiego. W 2019 r., w czasie kampanii przed wyborami prezydenckimi, został członkiem jego sztabu wyborczego, a po wyborze Zełenskiego na urząd głowy państwa objął funkcję doradcy prezydenta ds. zagranicznych. Na tym stanowisku zajmował się kwestiami międzynarodowymi, w tym relacjami z USA, Rosją oraz rozmowami w ramach formatu normandzkiego (dyskutowano tam kwestie związane z uregulowaniem konfliktu w Donbasie z udziałem przedstawicieli Ukrainy, Rosji, Francji i Niemiec, a także wymianę jeńców).
Funkcję szefa Biura Prezydenta Ukrainy Jermak sprawuje od 2020 r. - i jest osobą najdłużej pozostająca na tym stanowisku (drugi w kolejności, Serhij Lowoczkin, szef administracji prezydenta Ukrainy, pełnił tę funkcję przez blisko cztery lata, w okresie 2010-14).
Według części mediów, w tym m.in. portalu Bellingcat, Jermak miał być inicjatorem zmiany terminu operacji ukraińskich służb specjalnych w lecie 2021 r., celem której było aresztowanie grupy członków rosyjskiej prywatnej firmy wojskowej Grupa Wagnera. Ostatecznie operacja została odwołana, co wywołało falę krytyki wobec prezydenta Ukrainy.
Po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej wojny w lutym 2002 r. Jermak pozostał w Kijowie, podobnie jak Zełenski i grupa jego najbliższych współpracowników. Stanął na czele sztabu koordynacyjnego ds. humanitarnych, zadaniem którego miała być pomoc osobom poszkodowanym w działaniach wojennych. W czasie wojny towarzyszył Zełenskiemu podczas prawie wszystkich zagranicznych wizyt i spotkań międzynarodowych, jakie odbyły się w ciągu ostatnich ponad trzech lat.
Jak zaznaczają ukraińskie media, Jermak znacząco wzmocnił swoją pozycję w administracji prezydenckiej w czasie wojny z Rosją, stając się "prawą ręką" prezydenta - co, z drugiej strony, spowodowało liczne oskarżenia o nadmierną koncentrację władzy, realizowaną (zdaniem części mediów) w sposób niedemokratyczny. Powierzenie mu funkcji szefa grupy negocjującej warunki porozumienia pokojowego z Rosją jest świadectwem wysokiego poziomu zaufania, jak również dalszego umocnienia jego pozycji – mimo nacisków ze strony własnego zaplecza politycznego.
W 2024 r. amerykański tygodnik "Time" umieścił go na liście 100 najbardziej wpływowych ludzi na świecie.
Źródło: PAP/Adam Burakowski/East News
