Kontrowersyjny pomnik w Rzeszowie znów w centrum uwagi. Będzie zwrot akcji?
Pomnik Czynu Rewolucyjnego w Rzeszowie znów w centrum uwagi. Jedna z fundacji postanowiła zaprosić mieszkańców do rozmowy, co zrobić z jednym z najbardziej rozpoznawalnych, a zarazem kontrowersyjnych symboli miasta.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego Pomnik Czynu Rewolucyjnego w Rzeszowie wywołuje takie kontrowersje?
- Na czym stanął spór o jeden z najpopularniejszych monumentów w mieście?
- Co, kiedy i gdzie będzie się działo w ramach wydarzenia "Wielka Mandorla Superstar"?
Pomnik Czynu Rewolucyjnego będzie głównym bohaterem wydarzenia organizowanego pod hasłem "Wielka Mandorla Superstar". Odpowiada za nie Fundacja Rzeszowska. Zakłada on m.in. premierę spektaklu Dagny Mikoś, a także otwarcie plenerowej wystawy fotograficznej i panel dyskusyjny.
Dagna Mikoś podkreśla, że chce w atrakcyjny sposób zwrócić uwagę opinii publicznej na temat, który "dziś w Rzeszowie jest bardzo istotny, a przy tym budzi ogromne emocje".
Obok premiery spektaklu odbędzie się plenerowa wystawa fotograficzna poświęcona dorobkowi artystycznemu Mariana Koniecznego, autora Pomnika Czynu Rewolucyjnego. Będzie też panel dyskusyjny, w którym wezmą udział - oprócz Filipa Koniecznego - prof. Jan Tutaj (dziekan ASP w Krakowie), Beata Kuman (Muzeum Okręgowe w Rzeszowie) i aktywista Sławomir Nosal.
Co z Pomnikiem Czynu Rewolucyjnego?
Pomnik stoi w centrum Rzeszowa od 1974 roku i przez dekady przeszedł wiele przemian społecznych. Zaprojektowany przez Mariana Koniecznego jako symbol PRL-owskiego celebrowania "czynu rewolucyjnego", dziś budzi skrajne emocje - jedni widzą w nim ważny element miejskiej tożsamości, inni - relikt systemów totalitarnych. Właścicielem monumentu od 2006 roku byli ojcowie bernardyni, którym został przekazany od miasta za symboliczną kwotę .
Jednak z czasem stan techniczny obiektu uległ znacznemu pogorszeniu. W styczniu 2023 roku Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego wydał zakaz i nakaz zdemontowania odspojonych płyt cokołu oraz ogrodzenie terenu - dla bezpieczeństwa przechodniów.
Bernardyni nie wyremontowali pomnika na czas i w efekcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (w listopadzie 2023 roku) oddalił ich skargę, podtrzymując obowiązek natychmiastowego usunięcia nieprawidłowości.
W czerwcu 2024 roku zakon poinformował, że zrezygnuje z dalszego angażowania się w spór, bo nie ma środków ani woli, by remontować czy wyburzać monument. Podał, że nieodpłatnie przekazuje go Stowarzyszeniu Rodzin Żołnierzy Niezłomnych Podkarpacia, który od lat domagał się usunięcia monumentu.
Władze Rzeszowa chciały jednak przejąć pomnik i podjąć prace restauracyjne. Miasto starało się także o wpisanie monumentu do rejestru zabytków, co było jednym z pierwszych kroków ochronnych.
Równolegle władze miasta przygotowały miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla działki z pomnikiem, by zagwarantować mu status elementu stałego przestrzeni miejskiej i ograniczyć możliwość jego likwidacji. Do lipca 2025 roku oczekiwano również na decyzję Ministerstwa Kultury ws. przyszłości monumentu, ale sprawa wciąż pozostaje nierozstrzygnięta.
"Wielka Mandorla Superstar". Szansa na nowy dialog?
Fundacja Rzeszowska podkreśla, że celem wydarzenia jest edukacja i dialog ponad podziałami. - Chcemy stworzyć przestrzeń do rozmowy. Kontynuujemy kampanię edukacyjną na temat największego, rzeszowskiego monumentu, która wyjaśnia faktograficznie idee i założenia artystyczne, a także opisuje jego wpływ na kulturę i społeczeństwo" - piszą na stronie wydarzenia organizatorzy. "Wielka Mandorla Superstar" odbędzie się 10 października w Rzeszowskich Piwnicach.
