,
Obserwuj
Kultura

123 to tylko ładna liczba. Ile trwały zabory Polski na serio?

Kajetan Gołębiewski
1 min. czytania
07.05.2026 12:00

Na wszystkich etapach powszechnej edukacji wbija się nam do głów, że Polska była pod zaborami przez 123 lata. W najnowszym odcinku Prawdziwej Historii Polski Adam Balcer i Paweł Sulik sprawdzają, czy to stuprocentowa prawda.

Prawdziwa Historia Polski. Ile trwały zabory na serio?
Prawdziwa Historia Polski. Ile trwały zabory na serio?
fot. Domena Publiczna

Czy brak pełnej suwerenności możemy utożsamiać z zupełnym wymazaniem polskiej państwowości? Przyglądając się historii XVIII i XIX wieku da się łatwo policzyć, że po 1795 roku Polski na mapach nie było raptem 12 lat. W sumie, przez cały okres zaborów nie było jej lat 66. W najnowszym odcinku Prawdziwej Historii Polski Adam Balcer i Paweł Sulik biorą pod lupę jeden z najtrwalszych mitów polskiej narracji historycznej. Pokazują, że okres zaborów nie był ani jednolicie długi, ani wszędzie taki sam, a Polska wielokrotnie funkcjonowała wówczas jako realny podmiot polityczny - w różnych formach i pod różnymi nazwami. 
Choć daleko jej było do takiej niepodległości, jaką definiujemy współcześnie, to hasło „123 lata niewoli” jest uproszczeniem, które nie wytrzymuje konfrontacji z faktami. Jak bardzo różniły się doświadczenia Polaków w poszczególnych zaborach oraz epokach XIX wieku? Czym była Rzeczpospolita Krakowska? O co chodziło z Wolnym Miastem Gdańsk? Sulik i Balcer wracają też do Galicji - regionu, w którym Polacy mieli autonomię i współrządzili Austro‑Węgrami na najwyższych stopniach administracji.
Zapraszamy do słuchania!