Jakie będą USA po Trumpie? Amerykański politolog: Zazdroszczę polskiego systemu

Poniższy fragment pochodzi z książki autorstwa Agnieszki Górnickiej-Partyki pt. "Co po Trumpie? Ameryka na rozdrożu", która ukazała się 28 października nakładem Wydawnictwa Poznańskiego.

(...) Dwoma najpoważniejszymi kandydatami do prezydentury - o ile obaj zdecydują się kandydować - w drugiej połowie 2026 roku wydają się J.D. Vance i Marco Rubio, wiceprezydent i sekretarz stanu. O ile Vance nie wydaje się pewny kandydowania od razu po zakończeniu kadencji Trumpa - urodził się w 1984 roku, więc ma jeszcze czas - tak Rubio ma już na koncie walkę o prezydenturę: w 2016 roku zmierzył się z Donaldem Trumpem, konkurując z nim o partyjną nominację. W tamtej kampanii przerzucali się zresztą inwektywami - Trump wyśmiewał uszy Rubio, a późniejszy sekretarz stanu w jego rządzie zwracał uwagę na niewielkie dłonie Trumpa i groził, że jego kontrkandydat nie uczyni Ameryki wielką, lecz pomarańczową. (...)

Lista republikanów sytuowanych w kolejce do schedy po Trumpie jest jednak dłuższa. Do gry ma wrócić dawny rywal Trumpa z 2016 roku, Ted Cruz, w sondażach pojawia się syn prezydenta, Donald Trump Jr., a także "Trump Light", czyli gubernator z Florydy, Ron DeSantis. Zaczęły pojawiać się też spekulacje o prezydenckich ambicjach sekretarza wojny Pete’a Hegsetha, przeprowadzającego rewolucję w amerykańskiej armii.

O tej giełdzie nazwisk rozmawiałam z Danem Cassino, profesorem z Fairleigh Dickinson University, jednym z czołowych politologów i analityków sondaży.

- Donald Trump konsekwentnie odmawiał wskazania swojego następcy. Robił wszystko, co w jego mocy, by podkopać pozycję każdego, kto mógłby nim zostać - potwierdza Cassino. - J.D. Vance jest w Białym Domu traktowany jak chłopiec do bicia: dostaje najgorsze zadania i jest publicznie wyśmiewany. Nie ma tam nikogo, o kim można by pomyśleć jako o następcy. Powód jest prosty: gdyby Trump namaścił następcę, musiałby przyznać, że kiedyś odejdzie z urzędu. Dla niego to oznaka słabości, dlatego nigdy do tego nie dopuści.

Mój rozmówca zaznacza jednak, że nie spodziewa się, że Trump odejdzie tak naprawdę - i nie zmieni tego ani wyprowadzka z Białego Domu, ani nawet śmierć aktualnego prezydenta.

- Jestem zdania, że jeśli Trump przeżyje tę kadencję, to niedługo potem umrze. To starszy człowiek, nie sądzę, by dożył stu pięciu lat. Mało prawdopodobne więc, by osobiście namaszczał następców w dłuższej perspektywie, ale zobaczymy tego konsekwencje. Ludzie będą twierdzić, że wypowiadają się w jego imieniu. Jared Kushner i jego rodzina będą mówić: "To my jesteśmy strażnikami dziedzictwa Trumpa i to jest właściwy kandydat". Można sobie wyobrazić wewnętrzne walki w tej grupie. Z czasem prawdziwy Trump zostanie zastąpiony przez "Trumpa wyobrażonego". Dokładnie to stało się z Ronaldem Reaganem. Reagan miał swoje własne, specyficzne pomysły, a gdy odszedł, inni zaczęli mówić: "Reagan na pewno by tego chciał", nawet w kwestiach, których Reagan nigdy by nie poparł. Czeka nas walka o to, czego chciałby lub nie chciałby ten wyobrażony Donald Trump.

Cassino przewiduje, że nawet jeśli Trump fizycznie zniknie z amerykańskiej polityki, jego dziedzictwo przeżyje go samego, a nowi strażnicy będą starannie wybierać, kto może się powoływać na czterdziestego piątego i czterdziestego siódmego prezydenta USA. Jego rodzina może dalej sprzedawać markę "Trump" - tak jak to robi do tej pory. Tyle że będzie się to odbywać już bez wiedzy i kontroli pierwotnego właściciela. Donald Trump wcześnie zdał sobie sprawę, że nazwisko i marka osobista są jego największym zasobem, a dwukrotne zwycięstwo w wyborach uczyniło z nich przepis na sukces. Donald Jr., Eric oraz Ivanka z mężem - dzieci prezydenta i jego główni partnerzy biznesowi - będą mieli za zadanie stworzyć polityczną dynastię zwycięzców, przeprowadzając trafne inwestycje, sprzedając licencje na nazwisko ojca. Sprywatyzują Partię Republikańską.

- Przez najbliższe dwadzieścia lat partia będzie próbowała odtworzyć tę magię, dotrzeć do tych samych wyborców i przekształcić trumpizm w spójny przekaz polityczny. A trumpizm sam w sobie jest niespójny, Trump po prostu mówi różne rzeczy i myślę, że często sam jest tak samo zaskoczony tym, co wymknie mu się z ust, jak i my - ciągnie dalej Cassino i sugeruje, że jeśli Trump po odejściu z Białego Domu zachowa zdrowie, na Florydę, do Mar-a-Lago, natychmiast ruszą pielgrzymki. - Kolejni republikanie będą twierdzić, że są jak Trump, budować na tym przekaz, a dopóki Trump będzie żył po odejściu z urzędu, będą jeździć do niego, klękać przed nim i prosić o poparcie. Cassino opowiada, że gdy rozmawia ze swoimi studentami, oni nawet już nie pamiętają prawicy sprzed pojawienia się Donalda Trumpa. Ronald Reagan to dla nich postać starożytna, której nie mają prawa pamiętać - tak samo, jak Ameryki jego czasów.

- Trump stał się elementem tożsamości Partii Republikańskiej. Partia nie może teraz nagle ogłosić: "Nie, nie, teraz jesteśmy jak Ronald Reagan". To nie przejdzie, bo ludzie, którzy pamiętają Reagana, są starsi ode mnie i nie da się na tym zbudować nowego ruchu. Będą więc musieli próbować naśladować trumpizm. Tyle że Partia Republikańska pokazała już, że ma na to marne szanse. Od 2016 roku próbują wystawiać kandydatów w stylu Trumpa, kiedy jego samego nie ma na karcie do głosowania, i to nigdy nie działa. Frekwencja rośnie, gdy Trump startuje osobiście, i drastycznie spada, gdy go brakuje. Nie potrafią okiełznać tej energii bez niego. Okazuje się, że wielu ludzi głosujących na Trumpa to nie republikanie, lecz po prostu zwolennicy samego Donalda Trumpa. To wyborcy o niskiej motywacji do głosowania, którzy bez Trumpa nie idą na wybory.

Największym wyzwaniem dla Partii Republikańskiej będzie więc stworzenie przepisu na trumpizm bez samego Trumpa - niezależnie od tego, czy uda się komuś kupić go na licencji, czy po prostu powoływać się na bycie towarzyszem broni w czynieniu Ameryki znowu wielką. Partia Republikańska i jej kandydaci - jeśli nie nadejdzie Wielki Kryzys lub strukturalne pęknięcie - nie będą mogli udawać, że dwie kadencje Donalda Trumpa się nie wydarzyły i znowu jesteśmy w 2015 roku, gdy ostatnimi ubiegającymi się o prezydenturę republikanami byli John McCain i Mitt Romney. - W historii Ameryki zmiany strukturalne następują dopiero wtedy, gdy sytuacja staje się naprawdę fatalna. (...)

- Lubimy myśleć, że wszystko wróci do normy i nie będzie drugiego Trumpa. Ale bez głębokich reform strukturalnych powrotu do normalności nie ma, bo ta dawna normalność już po prostu nie istnieje. - Cassino rozkłada ręce. - Udawanie, że jest inaczej, staje się bardzo niebezpieczne. Czekamy po prostu na kolejnego lidera, który wykorzysta wszystkie słabości naszego rządu, jakie obnażył Donald Trump. Jeśli sprawy potoczą się bardzo źle, czeka nas pęknięcie strukturalne - nie ma scenariusza, w którym nagle udajemy, że mamy rok 2005 czy 2015 i wszystko jest jak dawniej. Nie widzę na to szans. (...)

Quiz: Śledzisz newsy uważnie? Quiz TOK FM z wydarzeń ostatniego tygodnia

Ukończ quiz i odbierz nagrodę do -40% na TOK FM Premium!

Zniżka zależy od uzyskanego wyniku.

Poprawnych odpowiedzi Zniżka

100% -40%

81-99% -30%

61-80% -25%

41-60% -20%

0-40% -10%

Promocje nie łączą się.

Progi nagród

1/10 Przewagą ilu głosów Polska pokonała Rosję w wyborach do Wspólnej Jednostki Kontrolnej ONZ?

jednego

pięciu

dziesięciu

Dalej

Zapytałam Dana Cassino, czy republikanie będą mogli utrzymać to, co pozostawi po sobie Trump - tę nową normalność.

- Mamy historyczny przykład sytuacji, gdy wydarzyło się to w przeszłości - opowiedział. - Chodzi o prezydenta Andrew Jacksona, który rządził w latach dwudziestych i trzydziestych XIX wieku. Jackson był postacią bardzo przypominającą Trumpa: nie lubił politycznego establishmentu, był outsiderem i miał też te wszystkie dziwne pomysły polityczne, które nie trzymały się kupy. Fakt, że był tak popularny, rozbił ówczesny system partyjny i zmusił go do całkowitej reformy. Kiedy opuścił urząd, ludzie próbowali mówić: "Jestem jak Jackson", i starali się stworzyć ideologię, która nadawałaby sens tym wszystkim niesztampowym pomysłom, jakie miał Jackson. Nienawidził banków, ponieważ obwiniał je o zajmowanie nieruchomości pod hipotekę, więc teraz całe partie polityczne musiały budować przekaz wyjaśniający tę nienawiść. Myślę, że w przypadku Trumpa zobaczymy coś bardzo podobnego.

Redakcja poleca

Churching rośnie w siłę. "Nie podoba mi się w tym kościele, to pójdę gdzie indziej"

Cassino jest przekonany, że republikanie będą próbowali odtworzyć magiczną miksturę, która wyniosła Trumpa na szczyty władzy. Jednak jego samego uważa raczej za ewenement.

- Jest wyjątkiem w tym sensie, że zjednoczył tę koalicję. Nie widzieliśmy jeszcze czegoś podobnego do bazy MAGA, a wszystkie rzeczy, które mówi Donald Trump, wcześniej były nie do pomyślenia. Jest wyjątkiem, ale stworzył precedens, a precedens zmienia normy - on te normy zniszczył, skutecznie zmieniając nasz system rządów. Następna osoba, która przyjdzie po nim, nie będzie musiała przecierać szlaków; może po prostu robić to, co już zrobił Donald Trump. To może się wydawać zaskakujące, ale stawia obecnego lokatora Białego Domu w jednym szeregu z poprzednikami dużo wyżej znajdującymi się w rankingu najlepszych amerykańskich prezydentów. Donald Trump jest jedną z tych postaci w amerykańskiej polityce, które rozbijają system, a my potem spędzamy dekady na podnoszeniu się z tego, tak jak to było z Andrew Jacksonem, Abrahamem Lincolnem czy Franklinem Rooseveltem. Myślimy o nich jako o dobrych przywódcach, ale to byli przywódcy transformacyjni, którzy w konsekwencji zmieniali strukturę amerykańskiej polityki. Trump zdecydowanie jest jedną z takich postaci.

Mój rozmówca podkreśla też, że Trump wprowadził tak głębokie zmiany, że konieczna jest równie głęboka zmiana systemowa, bo istniejące rozwiązania, które miały ograniczać prezydencką władzę i chronić amerykańskie instytucje, nie do końca się sprawdziły. Nie myślałam, że ten postulat się pojawi - i ze wszystkich rozmówców usłyszałam go tylko od Dana Cassino.

- Potrzebujemy nowej konstytucji. W Ameryce konstytucja jest naprawdę stara i już nie działa, a my poprawiamy ją na bieżąco za pomocą Sądu Najwyższego, co nie zdaje egzaminu. Nasze systemy polityczne są kruche i zawodzą, a dopóki udajemy, że jakoś to będzie, powstrzymuje nas to przed wykonaniem naprawdę ciężkiej pracy nad naprawą. Niektórzy twierdzą, że nie da się tego naprawić, ale jestem optymistą, wierzę, że można to uratować. Najpierw trzeba jednak przekonać ludzi do podjęcia tej niewygodnej pracy ratunkowej. Zazdroszczę polskiego systemu, gdzie wystarczą dwie trzecie głosów w parlamencie [w Sejmie, w Senacie bezwzględna większość - M.G.P.], by zmienić konstytucję. Rany, jak bym chciał, żebyśmy mieli taką możliwość! (...)

Posłuchaj: