,
Obserwuj
Świat

Leon XIV cytuje Gandalfa i ostrzega influencerów. O encyklice "Magnifica humanitas"

oprac. Katarzyna Rogowska tokfm.pl
4 min. czytania
31.05.2026 07:02

Co robi głowa Kościoła katolickiego w podcaście o nowych technologiach? W najnowszym odcinku "Techstorii" Sylwia Czubkowska i Joanna Sosnowska przeanalizowały "Wspaniałe człowieczeństwo" - pierwszą encyklikę papieża Leona XIV. 

Papież Leon XIV
Papież Leon XIV
fot. MASSIMO VALICCHIA / NURPHOTO / NURPHOTO VIA AFP
  • 25 maja papież Leon XIV opublikował pierwszą encyklikę w historii swojego pontyfikatu. Dokument "Magnifica humanitas" jest poświęcony wyzwaniom i zagrożeniom, jakie sztuczna inteligencja niesie dla człowieczeństwa;
  • W encyklice głowa Kościoła katolickiego poświęca sporo miejsca krytyce najpotężniejszych firm z branży AI. "To jest język bardzo ostry, jednoznaczny" - ocenił gość podcastu Tomasz Terlikowski;
  • W prawie 140-stronnicowym dokumencie Leon XIV daje człowiekowi wyborów pomiędzy Nową Jerozolimą a cyfrową "wieżą Babel". "Miejsce, które (...) próbuje przemocą narzucić pewne wartości, równocześnie dzieląc ludzi - tak jak część z algorytmów antysieci społecznościowych" - wyjaśniał Terlikowski w podcaście TOK FM.

"Magnifica humanitas", czyli "pytanie o naturę człowieka" w epoce AI

"Magnifica humanitas" (z łac. "Wspaniałe człowieczeństwo") - to tytuł pierwszej encykliki Leona XIV, którą papież poświęcił rewolucji sztucznej inteligencji. Dokument, w którego tworzeniu pomagał m.in. Brendan Maguire - były inżynier, a dziś kapłan posługujący w kalifornijskiej Dolinie Krzemowej, został zaprezentowany 25 maja. Po raz pierwszy w historii w konferencji prasowej z okazji publikacji wziął udział sam papież, a towarzyszył mu m.in. Chris Olah - szef firmy AI Anthropic - tej samej, która odmówiła Pentagonowi zdjęcia zabezpieczeń uniemożliwiających używanie jej systemów do produkcji broni autonomicznej i masowej inwigilacji obywateli USA.

Jakie stanowisko w sprawie sztucznej inteligencji Leon XIV zaprezentował w liczącej prawie 140 stron encyklice? - Papież uważa, że największym zagrożeniem nie jest to, że sztuczna inteligencja stanie się zbyt ludzka, ale że człowiek stanie się zbyt podobny do maszyny (...). Już sam tytuł wskazuje, że osią dokumentu nie jest technologia, tylko pytanie o naturę człowieka właśnie w epoce sztucznej inteligencji. (...) Papieża nie interesuje to, co AI potrafi zrobić, tylko to, kim stajemy się w świecie zdominowanym przez sztuczną inteligencję - tłumaczyła współautorka "Techstorii" Sylwia Czubkowska.

Czubkowska wraz z Joanną Sosnowską obficie cytowały papieski dokument. "Własność danych nie może być powierzona wyłącznie podmiotom prywatnym, lecz musi zostać poddana regulacjom". (...) AI skłonna jest pomnażać przede wszystkim władzę tych, którzy już dysponują zasobami ekonomicznymi, kompetencjami i dostępem do danych" - wskazał Leon XIV. - Niektórym to się nie spodoba - stwierdziła z ironią Sylwia Czubkowska.

Quiz: Ważne wydarzenia polityczne mijającego tygodnia. Sprawdź, czy je pamiętasz

Ukończ quiz i odbierz nagrodę do -40% na TOK FM Premium!

Zniżka zależy od uzyskanego wyniku.

Poprawnych odpowiedzi Zniżka
  • 100% -40%
  • 81-99% -30%
  • 61-80% -25%
  • 41-60% -20%
  • 0-40% -10%
  • Promocje nie łączą się.

    Progi nagród Strzałka rozwiń
    1/10 "Karolu Nawrocki, popełniłeś straszny błąd" - napisał jeden z polityków w reakcji na powołanie Zbigniewa Kapińskiego na stanowisko I prezesa SN. Który?

    Papież o potężnych korporacjach. "Ostro i precyzyjnie"

    Mowa oczywiście o CEO najpotężniejszych firm z Doliny Krzemowej. Tomasz P. Terlikowski wskazał, skąd bierze się u obecnej głowy Kościoła katolickiego niechęć do korporacji. - Leon XIV większość swojej pracy duszpasterskiej spędził w Peru, więc doskonale wie, jak w tych miejscach działają wielkie korporacje (choć w Peru operują globalne koncerny międzynarodowe z sektora wydobywczego, większość obywateli żyje w strefie ubóstwa - red.). Pisze o tym zresztą. To jest język bardzo ostry, jednoznaczny, a przy okazji precyzyjny. Widać niechęć do tych gigantycznych korporacji, których nikt nie kontroluje - komentował filozof i publicysta.

    Punktem wyjścia w "Magnifica humanitas" są dwa obrazy biblijne - wieża Babel oraz odbudowa murów Jerozolimy. - Papież mówi, że można albo budować Nową Jerozolimę - miasto pokoju i miejsce święte albo wieżę Babel - miejsce, które nie ma wspólnego języka, które jest formą przemocy i próbuje przemocą narzucić pewne wartości, równocześnie dzieląc ludzi - tak jak część z algorytmów antysieci społecznościowych - wyjaśniał Terlikowski w "Techstoriach".

    Z ciekawostek - w dokumencie papież Leon XIV odnosi się do influencerów (których przestrzega, że zasięgi nie zawsze są najważniejsze), a także cytuje Gandalfa z "Władcy Pierścieni" J.R.R. Tolkiena. "Ale nie do nas należy panowanie nad wszystkimi falami przepływającymi przez ten świat. My mamy za zadanie zrobić, co w naszej mocy dla tej epoki, w której żyjemy. Wytrzebić chwasty ze znanego nam pola, aby przekazać następcom rolę czystą, gotową do uprawy" - możemy przeczytać.

    Redakcja poleca

    AI trzeba "rozbroić" i "uczynić przyjazną"

    Papież Leon XIV wezwał ponadto do "rozbrojenia" AI. "Rozbroić znaczy zerwać tę równoznaczność między potęgą techniczną a prawem do rządzenia. (...) Znaczy wyzwolić ją spod monopoli, uczynić ją przedmiotem debaty i sprzeciwu, a tym samym przestrzenią przyjazną ludziom, przywracając ją wielości ludzkich kultur i form życia. Dlatego nie wystarczy jej regulować. Trzeba ją rozbroić i uczynić ją przyjazną - napisał Leon XIV w pierwszej encyklice swojego pontyfikatu.

    Tomasz P. Terlikowski zastanawiał się, czy ten przekaz wpłynie na postawy rządzących, także w naszym kraju. - Jeśli pod wpływem tego dokumentu w Polsce na przykład zacznie się mocniej kontrolować działalność i opodatkowywać działalności globalnych korporacji, jeśli zacznie się uświadamiać i naciskać na to, żeby ludzie, którzy współpracują przy tworzeniu tych instytucji, dostawali godziwe zarobki, to będzie zmiana na lepsze - podsumował gość podcastu "Techstorie".

    Źródło: tokfm.pl