Najem senioralny od III piętra w górę. "Nie wykluczam zmian w projekcie"

Pani Elżbieta jest emerytką, aktywnie działa w klubie seniora, bierze udział w wycieczkach, wyjściach do teatru czy na spacer. Spotykamy ją na Kongresie Seniorów w Lublinie. Jak mówi, wolontariacko wspiera też dwie inne seniorki, które w zasadzie nie wychodzą z domów. - Bywam u nich regularnie, tak po prostu, aby pogadać, pośmiać się, powspominać. Nie robię im zakupów, bo mają opiekunki które im pomagają. Ale wiem, jak bardzo moja wizyta jest im potrzebna - by mieć z kim porozmawiać, wypić kawę czy herbatę, zawsze staram się też przynieść jakieś ciastko - mówi nasza rozmówczyni. 

Obie panie mieszkają w blokach, na III i IV piętrze, bez windy. - Jest to dla nich ogromne utrudnienie, bo mają problemy w poruszaniu się. Gdyby była winda albo gdyby mieszkały na parterze, może raz na jakiś czas wyszłyby z domu - dodaje pani Ela.

Temu ma służyć tzw. najem senioralny. Konsultacje społeczne tego projektu właśnie się zakończyły. Najem na polegać na tym, że senior, który ma mieszkanie od III piętra w górę, mógłby podpisać specjalną umowę z gminą. Na jej podstawie dostałby w najem  mieszkanie na niskiej kondygnacji, a w zamian udostępniłby swoje mieszkanie np. wielodzietnej rodzinie, która czeka w kolejce na mieszkanie komunalne. - Część seniorów zastanawia się, czy się na takie rozwiązanie zdecydować. Trochę się boją, że jak coś nie wyjdzie, to będą mieć problem z powrotem do siebie, bo w ich domu będzie rodzina, która powie "nigdzie się nie wybieramy, jest nam tu dobrze". I senior będzie w kropce - dodaje pani Elżbieta. 

Barbara Frankiewicz-Ćwikła należy do Lubelskiej Rady Seniorów, jest też zastępczynią przewodniczącego lubelskiej delegatury Obywatelskiego Parlamentu Seniorów, oraz wolontariuszką - wspiera jedną z osób starszych. - Wychodzimy razem, spotykamy się. Ale gdy np. ja jestem chora, ona nigdzie nie wyjdzie - ma jakiś opór, obawy, lęki. Takich osób jest wiele - mówi nasza rozmówczyni.  

Krystyna Mroczek jest przewodniczącą Parlamentu Seniorów w Lublinie. Pytana o najem senioralny podkreśla, że jest bardzo wiele osób które są więźniami III czy IV piętra. - Projekt oceniam pozytywnie, ale nie wiem, czy znajdą się chętni na to, by udostępnić swoje mieszkanie obcym osobom w zamian za lokal na parterze. Czas pokaże. Uważam jednak, że to dobry krok i mam nadzieję, że część osób skorzysta. Wszystko musi być jednak bezpieczne pod względem prawnym - dodaje pani Krystyna. 

Co wiemy o najmie senioralnym?

Ministra Marzena Okła-Drewnowicz, która odpowiada w rządzie za politykę senioralną, mówi w TOK FM, że gwarancją bezpieczeństwa ma być to, że umowa najmu byłaby zawierana wyłącznie z gminą, bez pośredników. Wszystko odbywałoby się na drodze prawa wyboru - nikt nikomu niczego nie będzie narzucać. Seniorzy będą mogli złożyć wniosek do gminy o najem mieszkania dostosowanego do ich potrzeb, a w zamian swoje mieszkanie udostępniliby komuś innemu. Co ważne, zachowane pozostałoby prawo własności do dotychczasowego mieszkania.

Jednak wiele zastrzeżeń do projektu zgłosił m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich. Zwrócił m.in. uwagę na to, że pomija on osoby z niepełnosprawnością które nie są osobami starszymi, a u których choroby narządu ruchu uniemożliwiają swobodne poruszanie się i które też są z tego powodu więźniami wyższych pięter. Na tym nie koniec. "Poza tą regulacją pozostaną osoby (także poniżej 60. roku życia) mieszkające na niższych kondygnacjach - od parteru do trzeciego piętra włącznie - które z powodu stanu zdrowia, zwłaszcza niepełnosprawności, nie mogą samodzielnie opuszczać mieszkania i budynku z uwagi na schody, brak windy oraz podjazdów i pochylni" - napisał rzecznik w swoich uwagach. 

Ministra Okła-Drewnowicz zdaje sobie sprawę z tego, że senior mieszkający na I czy II piętrze też może nie wychodzić z domu. - Ja się w pełni z tym zgadzam, rozmawiamy o tym, nie wykluczam zmian w projekcie - mówi w rozmowie z TOK FM. - Natomiast my w pierwszej kolejności zaadresowaliśmy ten projekt do osób, które mieszkają wyżej. Dlaczego? Bo zasoby komunalne gmin - te mieszkaniowe - są ograniczone.  Ale skłaniam się do tego, by otworzyć możliwość dla samorządów, by gmina sama mogła np. podjąć w tym zakresie stosowną uchwałę. Będziemy jeszcze o tym z rozmawiać - dodaje gościni TOK FM. 

RPO zwrócił też uwagę na to, że projekt ustawy nie daje wystarczających gwarancji bezpieczeństwa seniorom, którzy chcieliby na jakimś etapie rozwiązać umowę najmu senioralnego. "Całe ryzyko związane z opróżnieniem lokalu, w przypadku odmowy dobrowolnego opuszczenia go przez podnajemcę, poniesie bowiem senior. Może on znaleźć się w niekorzystanej sytuacji po rozwiązaniu umowy najmu senioralnego. Nie będzie miał bowiem możliwości powrotu do swego lokalu przez bliżej nieokreślony czas trwania procesu o eksmisję podnajemcy, jak też czas oczekiwania podnajemcy na lokal socjalny, jeżeli dostanie takie uprawnienie" - wskazuje RPO.

Ministra Okła-Drewnowicz z tym zarzutem się nie zgadza. - Już dzisiaj mamy całą ścieżkę procedur związanych z rozwiązywaniem umów najmu. W tym przypadku to gmina będzie zawierać tę umowę. Natomiast jeśli RPO ma jakąś inną propozycję zabezpieczenia praw osób starszych albo kwestii opuszczenia lokalu przez podnajemców, to jestem otwarta na takie propozycje. Z drugiej strony mamy pozytywną opinię Sądu Najwyższego i uważam, że nasze propozycje są naprawdę konstruktywne - dodaje pani ministra. 

Podkreśla, że dostaje od samorządowców sygnały, że już mają pytania ze strony seniorów o możliwość najmu senioralnego. - Teraz z tym projektem będziemy szli na Komisję Wspólną Rządu i Samorządu, bo chcemy też szeroko porozmawiać o tym z samorządowcami. W naszej propozycji zapisaliśmy, że ta ustawa miałaby obowiązywać od przyszłego roku i tego się trzymamy - podsumowuje Okła-Drewnowicz.