Morawiecki celowo nie dawał pieniędzy samorządom? NIK ujawnia raport

"Najwyższa Izba Kontroli (NIK), w wyniku analizy materiału dowodowego (...) kieruje zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa m.in. z art.231 kk i in. wobec byłego Prezesa Rady Ministrów (Mateusza Morawieckiego, przyp. red.), byłej Minister Finansów (Magdaleny Rzeczkowskiej, przyp. red.), byłego Wiceministra Finansów oraz innych funkcjonariuszy państwowych, odpowiedzialnych za wskazane działania" - poinformowała Izba we wtorkowym komunikacie. NIK podała, że chodzi o okres, w którym państwo miało wspierać odbudowę gospodarki po pandemii COVID-19.

Morawiecki popełnił przestępstwo? NIK składa zawiadomienie

NIK wyjaśniła, że przedmiotem zawiadomienia jest przekroczenie uprawnień i niedopełnienie obowiązków służbowych, a co za tym idzie, działanie na szkodę interesu publicznego. Chodzi o zakres przyznawania lokalnym władzom wsparcia z rezerwy ogólnej, a także dofinansowania ich z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg.

Co Tusk zrobi z Banasiem? Dziennikarka wspomina przyjęcie u prezydenta

Kontrola wskazała także na powstanie pewnych mechanizmów w obszarze finansowania zadań publicznych. Zadania te były realizowane z naruszeniem przepisów, czym doprowadzono do strat na poziomie samorządów o wartości nie mniejszej niż 4 mld zł.

26 marca br. prezes NIK Marian Banaś przedstawił wyniki kontroli, które pokazały, że ze względu na zwiększony zakres zadań własnych, nałożonych na samorządy przez władze centralne oraz dynamiczny wzrost kosztów bieżących, znacząca część samorządów "nie tylko doświadczyła zahamowania dynamiki dochodów, ale także doświadczyła finansowej zapaści".

Banaś zaznaczył wówczas, że jednym z pytań, które stawia NIK, jest m.in. to, dlaczego w 2023 roku na skutek zmian podatkowych, niemal 58 proc. wszystkich jednostek samorządowych zmuszona była zaplanować deficyt operacyjny, czyli różnicę między bieżącymi dochodami a wydatkami. Dane te wykazała kontrola z lat 2019-2022, która dotyczyła finansowania zadań publicznych.

NIK: Premier ograniczał finansowanie samorządów

Według kontrolerów NIK, finansową i ustrojową kondycję samorządów poważnie nadszarpnęły skutki reform podatkowych z lat 2019-2022. Polegały one m.in. na obniżeniu stawek podatkowych i wprowadzeniu zwolnień dla młodych podatników.

"O ile w 2018 r. tylko 57 JST (2 proc. wszystkich samorządów) prognozowało deficyt operacyjny, o tyle w 2023 r. na taki krok zdecydowało się już ponad 1600 JST (ponad 57 proc. wszystkich samorządów)" - wyliczyła w swoim raporcie NIK.

Zwrócono też uwagę, że " Warszawa była dyskryminowana lub wręcz pomijana przy podziale środków dla samorządu". Jak stwierdziła NIK, stolica w latach 2020-2023 z tego tytułu straciła niemal 800 mln zł.

W raporcie wskazano, że w latach 2020, 2021 i 2023 ograniczano wsparcie dla dużych jednostek samorządowych poprzez stosowanie kwotowych limitów. Oceniono, że w szczególnym stopniu dyskryminacyjne działania dotyczyły Warszawy, czyli jednego z miast najbardziej narażonych na utratę części dochodów na skutek Polskiego Ładu.

Z ustaleń Izby wynika również, że w 2021 r. minister finansów w porozumieniu z kierownictwem kancelarii premiera, jak i samym premierem, ustalił limit wsparcia dla gmin na takim poziomie, żeby część dochodów utraciła tylko Warszawa. W innych latach stratne były także inne duże miasta, tj. Kraków, Łódź, Poznań, Szczecin i Wrocław.

Tylko w wyniku wprowadzenia limitów kwotowych Warszawa utraciła w latach 2020-2023 ponad 790 mln zł. Wprowadzono także inne narzędzia ograniczające wsparcie dla dużych miast.

Kontrolerzy ustalili, że proces uzgadniania rozwiązań dla samorządów był nieprzejrzysty i nie został w żaden sposób udokumentowany. "Podejmowanie decyzji o podziale kilkudziesięciu miliardów złotych pomiędzy samorządy w tak nieprzejrzysty sposób należy uznać za bardzo niepokojące, choć niestety typowe w ostatnich latach zjawisko, na co wskazują również wyniki kontroli realizacji zadań finansowanych z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19, opublikowane przez NIK w 2023 roku" - napisano w raporcie Izby.

To nie wszystko, co mamy dla Ciebie w TOK FM Premium. Spróbuj, posłuchaj i skorzystaj ze specjalnej oferty. Wejdź tutaj, by znaleźć szczegóły >>