Rekordowe 400 171 km od Ziemi. Co wiemy o misji Artemis II?
Załoga misji Artemis II po tym, jak osiągnęła największą w historii odległość załogowego lotu od Ziemi i wykonała szczegółowe zdjęcia Księżyca od strony niewidocznej z naszej planety, jest już w drodze powrotnej. Co wiemy o misji Artemis II i dlaczego jest ona tak ważna?
Z tego artykułu dowiesz się:
- kiedy i skąd wystartowala misja Artemis II;
- jaki jest cel Misji Artemis i dlaczego jest ona tak ważna;
- jak dokładnie przebiega misja Artemis III;
- kim są członkowie załogi statku kosmicznego Orion.
Kiedy wystartowała misja Artemis II?
Załogowa misja NASA na orbitę Księżyca - Artemis II wystartowała 1 kwietnia 2026 roku ok. godz. 18:34. Planowana na godz. 18:24 czasu lokalnego (czwartek 2 kwietnia godz. 00:24 czasu środkowoeuropejskiego) misja wystartowała z około 10-minutowym opóźnieniem.
Około osiem minut po starcie z Centrum Kennedy’ego rakieta SLS (Space Launch System) ze statkiem Orion i załogą znalazła się w przestrzeni kosmicznej. Wyłączono silniki pierwszego stopnia, po czym nastąpiła separacja pierwszego i drugiego stopnia.
Artemis II to pierwsza taka misja księżycowa z udziałem ludzi od 53 lat. Ma potrwać 10 dni.
Skąd wystartuje misja Artemis II?
Statek kosmiczny Orion (kapsuła Orion CM-003, nazwana "Integrity"), wystartuje z Centrum Kosmicznego Kennedy'ego na Florydzie (Stany Zjednoczone), z platformy startowej LC-39B.
Jaki jest cel misji Artemis II?
Misja Artemis II ma na celu przetestowanie statku Orion w warunkach załogowych podczas lotu wokół Księżyca bez lądowania. Załoga sprawdzi systemy podtrzymywania życia, napędu, zasilania, nawigacji oraz manewrowanie kapsułą na orbicie okołoziemskiej i księżycowej. Misja stanowi ona próbę generalną przed planowanym na 2028 rok lądowaniem człowieka na powierzchni naturalnego satelity.
Dlaczego misja Artemis II jest tak ważna?
Misja Artemis II jest pierwszą księżycową misją od 53 lat - ostatni raz załogowe loty docierały na Księżyc w 1972 roku. Od tamtej pory żaden człowiek nie tylko nie lądował na powierzchni, ale nawet nie poleciał na orbitę wokół Księżyca. Wszelkie późniejsze misje księżycowe były bezzałogowe.
W listopadzie 2022 roku przeprowadzono misję Artemis 1, której celem było wejście statku kosmicznego Orion na orbitę wokół Księżyca i powrót na Ziemię. Statek leciał bez astronautów.
Misja Artemis II - załoga
W ramach misji na orbitę Księżyca poleciały cztery osoby:
- Reid Wiseman (ur. 1975 r.) amerykański astronauta i lotnik marynarki wojennej. Do 14 listopada 2022 r. pełnił funkcję 17. szefa Biura Astronautów. Dowódca misji Artemis II;
- Victor Glover (ur. 1976 r.) kapitan Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, pilot doświadczalny i astronauta z Grupy Astronautów NASA 21. Był pilotem pierwszego operacyjnego lotu statku kosmicznego SpaceX Crew Dragon na Międzynarodową Stację Kosmiczną;
- Christina Koch (ur. 1979 r.) inżynierka, astronautka NASA z 21. Grupy Astronautów NASA. Uczestniczka misji na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, która 18 października 2019 wraz z Jessicą Meir przeprowadziła pierwszy kosmiczny spacer zespołu składającego się wyłącznie z kobiet. 17 listopada Koch, jako Astro Christina, dokonała pierwszej dokonanej z kosmosu edycji Wikipedii;
- Jeremy Hansen (ur. 1976 r.) - kanadyjski astronauta, pilot myśliwca, fizyk i były akwanauta. Został wybrany do Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej w 2009 roku w ramach naboru CSA. Przed tym Hansen był kapitanem Królewskich Kanadyjskich Sił Powietrznych (RAF) i pilotował myśliwiec CF-18 w bazie CFB Cold Lake w Albercie.
Koch jest pierwszą kobietą, Glover pierwszym Afroamerykaninem, a Hansen pierwszym Kanadyjczykiem, którzy polecieli w okolice Księżyca.
Przebieg misji Artemis II
Dzień 1.
W pierwszym dniu misji Artemis II załoga skupiła się na osiągnięciu stabilnej orbity i wstępnych testach statku Orion.
Ośmiominutowy lot rakiety SLS wyniósł kapsułę z załogą na wysoką orbitę okołoziemską. Po separacji boosterów i osiągnięciu prędkości naddźwiękowej statek przeszedł w autonomiczny tryb lotu.
Załoga przez około 23 godziny sprawdzała kluczowe systemy Oriona, w tym dystrybutor wody pitnej, toalety oraz usuwanie dwutlenku węgla. Po 8,5 godzinach nastąpiła czterogodzinna drzemka, po której astronauci przygotowali manewr trans-lunar injection (TLI).
Dzień, mimo niewielkich problemów technicznych, w tym chwilowej przerwy w komunikacji z Ziemią i awarii toalety, zakończył się sukcesem.
Dzień 2.
Drugiego dnia misji Artemis II statek Orion pomyślnie wykonał manewr TLI, opuszczając orbitę okołoziemską ok. 25 godz. po starcie z Ziemi - poinformowała amerykańska agencja NASA. Oznacza to, że czteroosobowa załoga rozpoczęła docelowy lot w kierunku Księżyca.
Skrót TLI (Translunar Injection) oznacza manewr wejścia na trajektorię księżycową. Operacja polegała na uruchomieniu napędu statku, co pozwoliło mu osiągnąć prędkość 38 tys. kilometrów na godzinę. Kapsuła wyrwała się spod wpływu grawitacji Ziemi i weszła na ścieżkę swobodnego powrotu. Orion zbliży się do Księżyca, a następnie wykorzysta pole grawitacyjne obu ciał niebieskich do powrotu.
Przedstawicielka NASA Lori Glaze podkreśliła na konferencji prasowej historyczny wymiar tego etapu lotu.
- Po raz pierwszy od czasu misji Apollo 17 w 1972 roku istoty ludzkie opuściły orbitę okołoziemską - poinformowała. Dodała również, że kluczowe dla misji odpalenie silników przebiegło bez zarzutu.
Po zmianie trajektorii załoga rozpoczęła obserwację oddalającej się planety.
Dzień 3.
Trzeciego dnia misji Artemis II (3 kwietnia) astronauci, lecąc w stronę księżyca, rozpoczęli sesje fotograficzne i obserwacje Ziemi z oddali ponad 100 tys. km. Skupili się na rejestrowaniu chmur, oceanów i zmian pogodowych, transmitując pierwsze obrazy na Ziemię.
Przeprowadzono ponadto aktywację instrumentów naukowych w module ESM, w tym testy kamer i sensorów dalekiej przestrzeni i kalibrowano systemy nawigacyjne.
Dzień wypełniły rutynowe czynności: posiłki, ćwiczenia fizyczne i analiza danych telemetrycznych z Ziemi. Astronauci potwierdzili nominalny stan statku Orion, przygotowując się do bliskiego przelotu nad biegunami Księżyca za dwa dni.
Dzień 4.
Czwartego dnia misji Artemis II (4 kwietnia 2026 r.) astronauci kontynuowali fotografowanie Ziemi i Księżyca, rejestrując regiony wokół biegunów Księżyca z odległości ponad 200 tys. km, co pozwoliło na wstępne mapowanie. Transmitowali też obrazy chmur i lądów, dzieląc się nimi z centrum kontroli w Houston.
Przeprowadzono dalszą kalibrację sensorów nawigacyjnych oraz testy systemów komunikacyjnych z Europejskim Service Module (ESM), w tym anten dalekiego zasięgu. Załoga symulowała procedury awaryjne i sprawdzała stabilność trajektorii.
Dzień 5.
Piątego dnia misji Artemis II (5 kwietnia 2026 r.) załoga przeleciała nisko (ok. 130 km) nad biegunami Księżyca, fotografując kratery, stale zacienione regiony i basen południowy w wysokiej rozdzielczości. Ponadto transmitowano na żywo obrazy "ciemnej strony" Księżyca.
Wykonano kluczowy manewr oodalenia, czyli OPF (Outbound Powered Flyby), korygując trajektorię powrotną i testując napęd w grawitacji lunarnej. Kalibrowano sensory, symulowano wejście w atmosferę i sprawdzano komunikację laserową.
Astronauci rozpoczęli przygotowania do maksymalnego oddalenia nazajutrz.
Dzień 6.
Szóstego dnia misji (6 kwietnia) załoga znalezła się w największej w dziejach odległości od Ziemi i przekroczyła dotychczasowy rekord, który wynosił 400 171 km - poinformowała w poniedziałek amerykańska Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej (NASA). Docelowo Artemis II ma osiągnąć odległość 406 778 km.
Czworo astronautów oddaliło się od Ziemi na jeszcze większą odległość, niż zrobili to w kwietniu 1970 r. uczestnicy misji Apollo 13. Wówczas, z powodu eksplozji zbiornika z tlenem, misję przerwano po 56 godzinach lotu, by ostatecznie określić ją mianem "pomyślnej porażki".
"To, co teraz widać gołym okiem z Księżyca, jest dla mnie oszałamiające. To po prostu niewiarygodne" - przekazał przez radio Hansen. Wezwał "obecne i przyszłe pokolenie, by dopilnowały, żeby ten rekord nie przetrwał długo".
NASA przypomniała, że załoga Artemis II ma ze sobą nagranie zmarłego w ubiegłym roku w wieku 97 lat kapitana Apollo 13, a także Apollo 8, Jima Lovella.
"Witajcie w mojej starej okolicy. To historyczny dzień i wiem, jak bardzo będziecie zajęci, ale nie zapomnijcie napawać się widokami. Powodzenia!" – mówił w swoim przesłaniu Lovell.
Artemis II znalazła się w strefie oddziaływania grawitacyjnego Księżyca i ma znaleźć się nad jego zacienioną, odwróconą od Ziemi stroną.
Dzień 7.
Siódmego dnia misji Artemis II (7 kwietnia), po 40 minutach przerwy w komunikacji załoga statku Orion wyłoniła się zza niewidocznej strony Księżyca. Astronauci spędzili sześć godzin na badaniu nieoświetlonej półkuli, obserwując niewidoczne z Ziemi zjawiska i wykonując szczegółowe fotografie Srebrnego Globu.
- Wspaniale znów słyszeć Ziemię - powiedziała specjalistka misji Artemis II Christina Koch, gdy po wyjściu z cienia radiowego kontrola lotów w Houston odzyskała kontakt ze statkiem. - Zawsze wybierzemy Ziemię, zawsze wybierzemy siebie nawzajem - dodała.
Podczas przelotu nad niewidoczną stroną Srebrnego Globu, w trakcie którego łączność z NASA była całkowicie niemożliwa, załoga była świadkiem zjawiska wschodu i zachodu Ziemi.
Astronauci na żywo obserwowali również rozbłyski świetlne, powstające w wyniku uderzeń meteoroidów w powierzchnię Księżyca. Dowódca misji Reid Wiseman opisał te widoki jako "całkowicie spektakularne i surrealistyczne", dodając, że brakuje przymiotników, by oddać to, co widzą przez okna.
Wykorzystując unikalną perspektywę, astronauci nadali robocze nazwy dwóm bezimiennym dotąd kraterom. Jeden z nich ochrzczono mianem "Integrity" na cześć statku kosmicznego. Drugi nazwano "Carroll", by upamiętnić żonę dowódcy misji, która zmarła na raka w 2020 roku. Jak przekazał łamiącym się głosem kanadyjski astronauta Jeremy Hansen, jest to "jasny punkt na Księżycu".
Po tym załoga rozpoczęła fazę powrotu z okolic Księżyca w stronę Ziemi.
Dzień 8.
W ósmym dniu misji Orion znajdował się już poza najniższym punktem trajektorii księżycowej (perygeum) i poruszał się po wydłużonej orbicie transferowej, stopniowo zbliżając się do Ziemi. Statek pozostaje w ciągłym zasięgu stacji NASA Deep Space Network.
Załoga koncentrowała się na rutynowych testach systemów statku: nawigacji, sterowania, komunikacji oraz modułu serwisowego ESA, by sprawdzić, czy wszystkie układy działają poprawnie. Astronauci wykonują ćwiczenia fizyczne, rutynowe badania medyczne, obserwacje Ziemi i Słońca oraz prowadzą proste badania środowiska (np. pomiar promieniowania w kapsule), co pozwala na ocenę warunków dla przyszłych misji Artemis III i IV.
Dzień 9.
Załoga ma czas zarezerwowany na powtórki z procedur powrotu i wodowania oraz rozmowy z zespołem kontroli lotu. Po kolejnej korekcji trajektorii astronauci przeprowadzą m.in. testy systemów gospodarowania odpadami na wypadek nieprawidłowego działania toalety.
Członkowie misji przymierzą ubrania uciskowe, tzw. odzież ortostatyczną, którą będą nosić pod kombinezonami podczas lądowania. Taka odzież ma złagodzić złe samopoczucie po wejściu w atmosferę ziemską: nagły powrót do warunków grawitacji może spowodować gwałtowny spadek ciśnienia, zawroty głowy i uczucie oszołomienia.
Dzień 10.
Załoga wykona ostatnie manewry korekcyjne trajektorii i przywróci kabinę do stanu z chwili startu. Sprzęt musi być schowany lub bezpiecznie przymocowany, a fotele odinstalowane na czas lotu wrócą na miejsce. Załoga założy kombinezony kosmiczne.
Moduł serwisowy odłączy się od modułu załogi, odsłaniając osłonę termiczną. Kiedy Orion przejdzie przez atmosferę, osłona zostanie odrzucona. Wtedy rozłożą się spadochrony, które spowolnią kapsułę od ok. 560 km/h do ok. 25 km/h.
Orion ma wodować na Oceanie Spokojnym u wybrzeży San Diego w Kalifornii (USA), gdzie na astronautów będą czekały ekipy NASA i Marynarki Wojennej USA.
Posłuchaj:
We wtorkowym Poranku TOK FM Maciej Kluczka zabiera nas w podróż do najdalszych zakątków kosmosu w związku z trwającą misją Artemis II, której astronauci jako pierwsi w historii dotarli tak daleko, spoglądając na ciemną stronę Księżyca. Na ziemi emocje budzą wybory na Węgrzech oraz polityczna ewolucja Wiktora Orbana, który zdaniem ekspertów nie jest zdolny do przyjęcia porażki. Przyglądamy się także rosnącemu zdenerwowaniu Donalda Trumpa oraz kulisom tajemniczych spotkań dyplomatycznych. Nie omijamy spraw lokalnych, analizując doniesienia o "kartoflanej katastrofie" i problemach polskich rolników z ogromnymi nadwyżkami ziemniaków w magazynach.
Po raz pierwszy od 1972 roku człowiek mógł na żywo oglądać niewidoczną z Ziemi stronę Srebrnego Globu. O tym wydarzeniu w TOK FM mówił Rafał Grabiański z serwisu Urania.edu.pl.
Źródło: Wikipedia, PAP, TOK FM
