USA i Iran zawarły rozejm. 40 dni wojny na Bliskim Wschodzie [KALENDARIUM]
Prezydent USA Donald Trump ogłosił w środę, że zgodził się na pakistańską propozycję dwutygodniowego zawieszenia broni w wojnie na Bliskim Wschodzie pod warunkiem, że Iran zgodzi się na natychmiastowe otwarcie cieśniny Ormuz. Najwyższa Rada Bezpieczeństwa Narodowego Iranu przystała na tę ofertę. Kończy to - przynajmniej na razie - 40 dniowy konflikt, zapoczątkowany w końcu lutego. Oto kalendarium najważniejszych wydarzeń wojny Izraela z Iranem.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie były najważniejsze wydarzenia wojny na Bliskim Wschodzie?
- Iloma ofiarami śmiertelnymi i rannymi poskutkował ten konflikt?
- Kiedy rozpoczną się rokowania pokojowe i co może wydarzyć się później?
28 lutego 2026 r. Początek operacji Izraela i USA w Iranie. Śmierć Alego Chameneiego
28 lutego rano Izrael i USA rozpoczęły skoordynowaną operację "Roaring Lion" i "Epic Fury". Wśród jej celów militarnych było powstrzymanie irańskiego programu nuklearnego, osłabienie irańskiego potencjału militarnego, w tym rakietowego, a także ograniczenie działalności finansowanych przez Iran organizacji zbrojnych i terrorystycznych w regionie.
Ok. 200 myśliwców zaatakowało ponad 500 celów, m.in. w Teheranie, Isfahanie i Tebrizie, niszcząc obiekty wojskowe i rakietowe. W nalotach zginął najwyższy przywódca Iranu ajatollah Ali Chamenei, szef Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) Mohammad Pakpur oraz wysoko postawiony doradca ds. bezpieczeństwa, były sekretarz Rady Bezpieczeństwa Narodowego Ali Szamchani. Teheran - w odpowiedzi - zaatakował przede wszystkim kraje Zatoki Perskiej, gdzie stacjonują amerykańskie siły: Bahrajn, Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Kuwejt, Irak oraz Arabię Saudyjską.
1 marca irańskie drony zaatakowały Dubaj i Abu Zabi, co poskutkowało ofiarami śmiertelnymi i rannymi.
Potwierdzono śmierć Alego Chameneiego i ogłoszono 40-dniową żałobę narodową. Władzę w Iranie do czasu wyboru następcy przejęła Rada Przywódcza, w której skład weszli: prezydent Masud Pezeszkian, ajatollah Alireza Arafi (Zgromadzenie Ekspertów, Rada Strażników) oraz główny sędzia Iranu Gholamhossein Mohseni-Eżei.
2 marca Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) ogłosił, że zaatakuje każdy statek, który spróbuje przedostać się przez Cieśninę Ormuz. Choć nie jest to formalna blokada, decyzja IRGC poskutkowała unieruchomieniem transportujących ropę tankowców w Zatoce Perskiej. To z kolei doprowadziło do gwałtownego wzrostu ceny ropy Brent, która osiągnęła okolice 109 USD za baryłkę.
Irański pocisk zabił dziewięć osób w Bet Szemesz. Następnego dnia Izrael zaatakował cele w Libanie i w irańskim Natanz. Nad Kuwejtem zestrzelono trzy amerykańskie samoloty, a w Jordanii uszkodzono system THAAD. Izrael wkroczył do południowego Libanu i przeprowadził szerokie ataki na cele w Iranie. Siły USA zniszczyły irańskie statki. Zaatakowano także zebranie Zgromadzenia Ekspertów w Kom.
Izrael i USA kontynuowały naloty na Iran. Iran odpowiedział atakami dronów na Zjednoczone Emiraty Arabskie i Katar. Amerykanie zatopili irańską fregatę i zbombardowały irańskie lotniska. Irańskie drony spadły w Azerbejdżanie, raniąc cztery osoby.
6 marca Izrael ponownie zbombardował Teheran. W Libanie rannych zostało ośmiu izraelskich żołnierzy.
7-20 marca 2026 r. Modżtaba Chamenei nowym najwyższym przywódcą Iranu
Iran, mimo wcześniejszych zapowiedzi o zaprzestaniu ataków, zaatakował dronami lotnisko w Dubaju, co doprowadziło do czasowego wstrzymania jego działalności. Stany Zjednoczone i Izrael zbombardowały cele naftowe w Teheranie oraz przeprowadziły atak w Bejrucie, w którym zginęli irańscy oficerowie.
8 marca nowym Najwyższym przywódcą Iranu został Modżtaba Chamenei, syn Alego Chameneiego. W Libanie zginęło dwóch izraelskich żołnierzy.
Iran ponownie ogłosił zamknięcie cieśniny Ormuz. NATO zestrzeliło pocisk nad Turcją. Hezbollah zniszczył ośrodek łączności w Izraelu. Izrael zareagował kolejnymi nalotami na Teheran, a Iran zaatakował Izrael oraz bazy USA w regionie. W Teheranie odbył się pogrzeb dowódców wojskowych. USA zniszczyły irańskie jednostki morskie. Drony uderzyły w okolice Dubaju, a Hezbollah ostrzelał Hajfę.
13 marca w Iraku rozbił się amerykański samolot - cała załoga zginęła.
USA zbombardowały irańską wyspę Chark. Doszło do ataku na ambasadę USA w Bagdadzie. Iran zapowiedział odwet i ograniczył żeglugę w cieśninie Ormuz. Izrael rozpoczął operację lądową w południowym Libanie i zniszczył samolot używany przez byłego przywódcę Iranu.
17 marca w izraelskim nalocie w Teheranie zginął Ali Laridżani - przywódca Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego Iranu. Jak ocenił brytyjski dziennik "The Guardian", jego zabicie jest druzgocącym ciosem dla tego kraju i prawdopodobnie większą stratą, niż śmierć najwyższego przywódcy Alego Chameneiego.
Następnego dnia USA użyły nowej bomby przeciwbunkrowej, a w nalotach zginął minister wywiadu Iranu. Zbombardowano także rafinerię South Pars.
21 marca - 6 kwietnia 2026 r. Trump stawia pierwsze ultimatum
Stany Zjednoczone zbombardowały ośrodek w Natanz, a Iran odpowiedział atakami rakietowymi i dronowymi na Izrael oraz bazy USA. Trafiono miasta Dimona i Arad, powodując liczne zniszczenia. Rannych zostało wiele osób.
21 marca Donald Trump postawił Iranowi ultimatum - jak zapowiedział, jeżeli Cieśnina Ormuz nie zostanie otwarta w ciągu dwóch dni, zostaną zniszczone irańskie elektrownie. W kolejnych dniach prezydent USA wielokrotnie groził atakiem na irańską infrastrukturę, w tym elektrownie, mosty i instalacje odsalania wody, jeśli reżim w Teheranie nie zawrze akceptowalnego dla USA porozumienia w sprawie irańskiego programu nuklearnego i nie otworzy cieśniny Ormuz. Amerykański przywódca kilkakrotnie przekładał ostateczny termin, do którego Iran miał spełnić te warunki. Według ostatniej wersji ultimatum miało upłynąć o godz. 2 w środę (8 kwietnia) czasu polskiego.
23 marca USA ogłosiły rozmowy z Iranem i czasowe wstrzymanie ataków, czemu Iran zaprzeczył. W międzyczasie przeprowadził dalsze ataki, w tym na bazę USA w Iraku.
Iran odrzucił amerykański plan pokojowy i przedstawił własne warunki, grożąc rozszerzeniem konfliktu.
27 marca Izrael zaatakował irańskie obiekty nuklearne, a Iran uderzył w bazę w Arabii Saudyjskiej, raniąc żołnierzy USA.
Do wojny przystąpili Huti, atakując Izrael. Doszło do intensywnych ataków Iranu, Izraela i ich sojuszników w regionie. Ucierpiała infrastruktura w kilku krajach. W Libanie zginęli żołnierze sił pokojowych, ranny został polski żołnierz. "Podczas przemieszczania się pojazdem wojskowym patrolu polskich żołnierzy PKW UNIFIL, doszło do wybuchu miny pułapki. Lekkich obrażeń doznał nasz żołnierz, który został natychmiast objęty opieką medyczną" - poinformował wicepremier i szef MON-u Władysław Kosiniak-Kamysz.
Ataki uszkodziły obiekty WHO w Iranie. Pocisk spadł w Hajfie, wywołując pożar. Iran natomiast zapowiedział ataki na amerykańskie firmy technologiczne. Izrael przeprowadził atak w Bejrucie.
7-8 kwietnia 2026 r. Rozejm USA z Iranem i stanowisko Izraela
7 kwietnia Donald Trump zapowiadając ataki na irańską infrastrukturę, oznajmił, że "tej nocy zginie cała cywilizacja i nigdy się nie odrodzi". Zaznaczył jednak, że tego nie chce i przyznał, że wciąż możliwe jest uniknięcie takiego scenariusza. Słowa te padły na krótko przed wygaśnięciem ultimatum dla władz w Teheranie na otwarcie cieśniny Ormuz.
Premier Pakistanu Shehbaz Sharif wezwał Trumpa do przedłużenia ultimatum wobec Iranu o dwa tygodnie, a władze w Teheranie - do otwarcia na ten czas cieśniny Ormuz.
W nocy z wtorku na środę czasu polskiego nastąpił przełom. Donald Trump ogłosił, że zgodził się na pakistańską propozycję dwutygodniowego zawieszenia broni pod warunkiem, że Iran zgodzi się na natychmiastowe otwarcie cieśniny Ormuz. Iran zapowiedział, że pozwoli na żeglugę tym szlakiem "w koordynacji z siłami zbrojnymi Iranu".
Dodał, że rozejm będzie "obustronny", a powodem zgody z jego strony "jest duży postęp w rozmowach na temat długoterminowego POKOJU" z Iranem.
"Otrzymaliśmy 10-punktową propozycję od Iranu i uważamy, że stanowi ona praktyczną podstawę do negocjacji. Prawie wszystkie kwestie sporne z przeszłości zostały uzgodnione między Stanami Zjednoczonymi a Iranem, a okres dwóch tygodni pozwoli na sfinalizowanie i zawarcie porozumienia" - poinformował prezydent USA.
Jak podało w środę biuro premiera Benjamina Netanjahu, Izrael popiera dwutygodniowe zawieszenie broni z Iranem, ale nie obejmuje ono działań wojennych w Libanie.
Władze w Teheranie ogłosiły też, że w piątek 10 kwietnia w stolicy Pakistanu Islamabadzie rozpoczną się rokowania pokojowe między Iranem i USA. Rzeczniczka Białego Domu Karoline Leavitt powiedziała jedynie, że trwają rozmowy na ten temat, ale nie potwierdziła, by zapadły ostateczne ustalenia.
40 dni wojny na Bliskim Wschodzie. Bilans ofiar
Podczas 40 dni wojny na Bliskim Wschodzie zginęły 3753 osoby, w tym 2076 obywateli Iranu, 26 obywateli Izraela oraz 13 obywateli USA. Rannych zostało 39 030 osób, w tym 26 500 Irańczyków, 7183 Izraelczyków i 365 Amerykanów.
Posłuchaj:
Prof. Przemysław Osiewicz z Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu uważa, że trudno zgodzić się, iż zawieszenie broni to sukces USA. - Wręcz przeciwnie. Kwestia bezpiecznej żeglugi przez cieśninę Ormuz dała Iranowi możliwość kontroli nad eskalacją. Na poziomie strategicznym to Iran zaczął prowadzić tę wojnę według własnych zasad - mówił w "Pierwszym programie" w TOK FM.
Co czeka nas po ogłoszonym zawieszeniu broni? - Iran twierdzi, że będzie nadal nakładał myto w cieśninie Ormuz. Stany Zjednoczone sugerują słowami prezydenta Trumpa, że to one będą nakładały takie myto. To wszystko jest niepewne - mówił w TOK FM wiceminister spraw zagranicznych Marcin Bosacki.
Źródło: TOK FM, PAP, Wikipedia
