Co irański reżim zrobi z Noblem dla Mohammadi? "Nie mogą stracić twarzy"

Przebywająca w więzieniu obrończyni praw kobiet w Iranie Narges Mohammadi została laureatką Pokojowej Nagrody Nobla za 2023 rok - ogłosił w piątek Norweski Komitet Noblowski.

'Norweski Komitet Noblowski podjął decyzję o przyznaniu Pokojowej Nagrody Nobla za walkę z uciskiem w Iranie i jej walkę na rzecz promowania praw człowieka dla wszystkich' - wskazała przewodnicząca Komitetu Berit Reiss-Andersen.

Pokojowa Nagroda Nobla 2023. Narges Mohammadi nagrodzona za walkę z uciskiem kobiet

Jak przyznała na antenie TOK FM prof. Agata Skowron-Nalborczyk, gdy z ust Reiss-Andersen padło hasło 'Woman, Life, Freedom (tłum. "Kobieta, Życie, Wolność")', od razu wiedziała, że Pokojową Nagrodą Nobla w tym roku zostanie uhonorowana Narges Mohammadi. - Jest ona bardzo zasłużoną osobą, jej działalność robi wrażenie, no i była nagradzana już wcześniej - wskazała islamistka, iranistka i arabistka w Zakładzie Islamu Europejskiego na Wydziale Orientalistycznym UW. 

To nie wszystko, co mamy dla Ciebie w TOK FM Premium. Spróbuj, posłuchaj i skorzystaj z oferty "taniej na zawsze". Wejdź tutaj, by znaleźć szczegóły >>

Jak przypomniała gościni audycji "OFF Czarek", Mohammadi nie jest pierwszą irańską obrończynią praw człowieka nagrodzoną pokojowym Noblem. W 2003 'za wysiłki na rzecz demokracji i praw człowieka' odebrała ją prawniczka Szirin Ebadi. - Ebadi po odebraniu tej nagrody była witana w Iranie jak bohaterka, tłumy na ulicach wiwatowały na jej cześć. Teraz tego wiwatowania nie będzie, bo Mohammadi od 2026 roku jest w więzieniu - gorzko stwierdziła prof. Skowron-Nalborczyk.

'Ręce irańskiego reżimu sięgają dość wysoko'

Nie jest to pierwszy pobyt noblistki za kratami. Po raz pierwszy Mohammadi została aresztowana w 1998 roku za krytykę irańskiego rządu. - Jej wczesna kariera wcale tego nie zapowiadała. Studiowała fizykę, była inżynierką, pracowała na uniwersytecie. Publikowała tam artykuły dotyczące praw kobiet i za to została aresztowana. Co ciekawe, interesuje się alpinizmem i władze zabroniły jej wspinaczki. Tak że ręce reżimu sięgają dość wysoko - oceniła ekspertka w rozmowie z Cezarym Łasiczką.

Od 1998 roku mężem Narges Mohammadi jest irański dziennikarz Taghi Rahmani. - Jest po tej samej stronie politycznej i w 2012 roku musiał wyjechać do Francji po tym, jak spędził 14 lat w więzieniu. Mają dwójkę dzieci. To mówi, jak wygląda życie prywatne osób, które poświęcają się walce o prawa człowieka - zaznaczyła gościni TOK FM.

Jak decyzja o przyznaniu Narges Mohammadi Pokojowej Nagrody Nobla wpłynie na stanowisko irańskich władz? Jak odparła prof. Skowron-Nalborczyk, 'władze irańskie nie mogą stracić twarzy'. - Wiele posunięć jest robionych po to, by pokazać, że nie ulegają wpływom Zachodu. Gdyby teraz ulegli, pokazałoby to, że przedtem nie mieli racji - zaznaczyła  iranistka.

Niemniej Nobel sprawi, że 'publika światowa znowu spojrzy na Iran'. - Protesty w Iranie, które rozpoczęły się w 2022 roku, przycichły. Trochę o nich zapomnieliśmy, bo obok nas, w Ukrainie, jest wojna. Dobrze więc, że tę sprawę się nagłaśnia - skomentowała.

'Mój bracie, pomścimy twoją krew'. Masowe protesty w Iranie po egzekucji demonstrantów

Mohammadi jak Wałęsa? "Stanowi nadzieję, że świat nie zapomniał"

Zdaniem gościni TOK FM Pokojowa Nagroda Nobla dla Mohammadi może mieć dla Iranu podobne znaczenie, jakie dla Polski w 1983 roku miało uhonorowanie Lecha Wałęsy, wtedy lidera Solidarności. - Nagroda dla Wałęsy stanowiła dla Polaków nadzieję, że świat o nas nie zapomniał. A i być może poprawi się bezpieczeństwo samej Mohammadi. W styczniu opublikowała ona raport o warunkach w więzieniu Evin w Teheranie. Tam jest mowa o kobietach, które spędziły 8350 dni w izolatkach, były też raporty o przemocy seksualnej i torturach. Tam dzieją się straszne rzeczy - zwróciła uwagę prof. Agata Skowron-Nalborczyk.

Wielu teraz zastanawia się, w jaki sposób pieniężna część Nagrody Nobla zostanie przekazana laureatce, która jest w więzieniu. I tu pojawiła się analogia do Wałęsy, który nie odebrał swojej nagrody osobiście, ponieważ nie dostał paszportu. - Mogą być różnego rodzaju wyjścia z tej sytuacji, ale być może będzie tak jak w przypadku Wałęsy, że nagrodę odbierze mąż, tak jak wtedy nagrodę dla Wałęsy odebrała Danuta Wałęsa - zastanawiała się gościni TOK FM.