Czarne chmury nad Mateuszem Morawieckim. O co chodzi w aferze RARS? [WYJAŚNIAMY]

Czym jest RARS?

Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych (RARS) to polska agencja wykonawcza utworzona w grudniu 2020 roku (w okresie rządów Zjednoczonej Prawicy) na podstawie ustawy o rezerwach strategicznych. Jest odpowiedzialna za gromadzenie i zarządzanie rezerwami strategicznymi, takimi jak żywność, leki, sprzęt medyczny, paliwo czy inne środki na wypadek kryzysów, np. pandemii COVID-19 lub konfliktów zbrojnych. RARS zastąpiła istniejącą od 2016 roku Agencję Rezerw Materiałowych i została przeniesiona pod bezpośredni nadzór premiera.

Pierwszym prezesem RARS został Michał Kuczmierowski, bliski współpracownik Mateusza Morawieckiego.

Afera RARS - o co chodzi?

Afera RARS wybuchła we wrześniu 2024 roku, gdy OKO.press opublikowało pierwszy szczegółowy artykuł opisujący nieprawidłowości w Agencji.

Chodzi o podejrzenie wielomilionowych nadużyć finansowych w agencji za rządów Prawa i Sprawiedliwości, w tym zawieranie kontraktów bez przetargów z firmami powiązanymi politycznie, sztuczne zawyżanie cen, dostarczanie wadliwego sprzętu i wyprowadzanie setek milionów złotych z budżetu państwa. Prokuratura szacuje straty Skarbu Państwa na kwotę ponad 240 mln zł.

Kluczową rolę odegrał Paweł Sz., twórca produkującej odzież patriotyczną firmy Red is Bad, który dzięki powiązaniom politycznym zarobił miliony na transakcjach realizowanych bez standardowych procedur zakupowych i weryfikacji cen rynkowych. Dotyczyły one m.in.

• zakupu agregatów prądotwórczych dla Ukrainy - w 2022 roku RARS zleciła Pawłowi Sz. zakup agregatów, które ten nabył w Chinach za 69 milionów złotych. Agencja zapłaciła mu 350 milionów złotych, co oznaczało różnicę ponad 280 milionów złotych bez uzasadnienia i bez przetargu;
• dostaw instalacji do uzdatniania wody pitnej dla Ukrainy - RARS zawarła z Pawłem Sz. kontrakt na kwotę 100 milionów złotych dotyczący dostawy instalacji do uzdatniania wody pitnej na Ukrainę. Transakcja została zrealizowana bez przetargu i bez należytej weryfikacji cen rynkowych;
• dostawy maseczek i rękawiczek ochronnych od firm Pawła Sz. - w latach 2021-2022 transakcje te odbyły się bez przedstawienia konkurencyjnych ofert i po cenach znacznie powyżej rynkowych. Paweł Sz. i związane z nim podmioty zarobiły na tym zleceniu 10 mln zł.

Prokuratura Regionalna w Warszawie wszczęła śledztwo ws. RARS 1 grudnia 2023 roku. 

Redakcja poleca

"Zakopywał nie tyle gotówkę, co złoto". Nieznane fakty o aferze RARS

Afera RARS - jaki jest udział Mateusza Morawieckiego?

Mateusz Morawiecki, jako ówczesny premier, sprawował bezpośredni nadzór nad RARS, co budzi podejrzenia o to, że był świadomy całego procederu, a co za tym idzie - rażąco nie dopełnił obowiązków. Jak ustalono, były szef rządu spotykał się dwukrotnie z Pawłem Sz. w rządowej willi.

Morawiecki dotychczas nie został przesłuchany w tej sprawie, zeznawał jedynie jako świadek przed Najwyższą Izbą Kontroli (NIK). Według nieoficjalnych doniesień Onetu z wtorku (14 kwietnia) były premier usłyszy zarzuty w śledztwie. Według Onetu politykowi może zostać przedstawiony m.in. zarzut dotyczący braku nadzoru nad Rządową Agencją Rezerw Strategicznych.

Kto jeszcze jest powiązany z aferą?

Oprócz Mateusza Morawieckiego najważniejszymi postaciami afery RARS są biznesmen Paweł Sz. oraz szef Agencji Michał Kuczmierowski.

Paweł Sz. - twórca marki odzieży patriotycznej Red Is Bad, był pośrednikiem w wielomilionowych kontraktach bez przetargów zawartych przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych (RARS) w latach 2021–2023.

Na początku lipca 2024 r. Paweł Sz. wyjechał z Polski w ramach zaplanowanej ucieczki przed wymiarem sprawiedliwości. Był ścigany czerwoną notą Interpolu i listem gończym. Został zatrzymany 25 października 2024 roku przez lokalne służby INTERPOL-u na międzynarodowym lotnisku w Las Américas w Punta Cana (Dominikana). Do Polski sprowadzono go 30 października 2024 roku w ramach procedury deportacyjnej. Po wylądowaniu w Warszawie został natychmiast zatrzymany przez policję i doprowadzony do prokuratury, gdzie usłyszał zarzuty.

31 października 2024 roku w śląskim wydziale Prokuratury Krajowej w Katowicach Sz. usłyszał zarzuty brania udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, współdziałania w przekroczeniu uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych reprezentujących Rządową Agencję Rezerw Strategicznych oraz prania brudnych pieniędzy.

Po wyjściu z aresztu w lutym 2025 roku biznesmen otrzymał status małego świadka koronnego. Od początku współpracuje z prokuraturą, obciążając innych uczestników afery. Do chwili obecnej (kwiecień 2026 roku) nadal nie skierowano przeciwko niemu aktu oskarżenia.

Michał Kuczmierowski to prezes Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych. Według doniesień medialnych uciekł z Polski na początku lipca wraz z Pawłem Sz. Niedługo później - w sierpniu 2024 roku - postawiono mu zarzuty udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, niedopełnienia obowiązków i przekroczenia uprawnień w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

Na początku września 2024 r. Kuczmierowski został zatrzymany w Londynie na podstawie Europejskiego Nakazu Aresztowania, wydanego na wniosek polskich władz. Były już szef RARS trafił do aresztu depotracyjnego. Przebywał tam aż do 10 lutego 2025 roku, kiedy brytyjski sąd zdecydował o zwolnieniu go za kaucją w wysokości około 600 tysięcy funtów (ok. 3 mln zł), wpłaconą przez rodzinę i znajomych, oraz poręczeniem majątkowym.

Po wyjściu na wolność Kuczmierowski otrzymał zakaz opuszczania Wielkiej Brytanii oraz obowiązek regularnego meldowania się na policji, co obowiązuje go do kwietnia 2026 roku.

Od września 2024 roku toczy się przed londyńskim sądem magistrackim w Westminsterze proces ekstradycyjny. Kolejne rozprawy były odraczane - m.in. do 27 lutego 2026 roku, a ostatnia decyzja z kwietnia 2026 roku wyznaczyła następny termin na 19 czerwca 2026 roku. Kuczmierowski kwestionuje niezależność polskich sądów i proponował zdalne przesłuchanie, które prokuratura polska odrzuciła. Tak więc w kwietniu 2026 roku Kuczmierowski jest na wolności i przebywa w Londynie.

Redakcja poleca

Co planują Ziobro i Romanowski? Bochenek w TOK FM: Chodzi o to, żeby zaszczuć

Śledztwo ws. nieprawidłowości w RARS - kto usłyszał zarzuty?

Do kwietnia 2026 roku w śledztwie dotyczącym afery RARS prokuratura postawiła łącznie 36 zarzutów 16 osobom, w tym urzędnikom RARS, przedsiębiorcom i przedstawicielom firm powiązanych. Oprócz Pawła Sz. i Michała Kuczmierowskiego są to:

• Justyna G. - dyrektorka Biura Zakupów RARS. W lipcu 2024 roku usłyszała zarzuty przekroczenia uprawnień i preferencyjnego traktowanie kontrahentów;
• Joanna P. - kierowniczka w Biurze Zakupów RARS, zatrzymana wraz z Justyną G. W lipcu 2024 roku także usłyszała zarzuty przekroczenia uprawnień i preferencyjnego traktowania kontrahentów;
• Dominik B. - przedsiębiorca, który miał polecać chińskim dostawcom zawyżanie cen sprzętu covidowego. Przedstawiono mu zarzuty za udział w grupie przestępczej, współdziałanie w przekroczeniu uprawnień i pranie pieniędzy;
• Arleta M. i Jarosłw Ch. - reprezentowali podmiot, którego oferty miały być faworyzowane w przetargach na artykuły medyczne i inne dotyczące przeciwdziałaniu skutkom pandemii. Usłyszeli zarzuty w marcu 2025 r.;
• Paweł M. - były podsekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, były wiceminister w resortach cyfryzacji oraz spraw wewnętrznych i administracji. Miał powoływać się przed Pawłem Sz. na wpływy w KPRM oraz spółkach z udziałem Skarbu Państwa i podjął się pośrednictwa w uzyskaniu w tych spółkach zamówień na produkty i usługi realizowane przez firmę Sz. W zamian za to pośrednictwo zażądał zatrudnienia swojej ówczesnej żony w firmie Sz. i bezpłatnie używał samochód klasy premium. Zarzuty usłyszał w marcu 2025 r.;
• trzech urzędników RARS - ich imiona i nazwiska nie są znane. Zatrzymani usłyszeli zarzuty powoływania się na wpływy, udziału w zorganizowanej grupie przestępczej oraz nadużyć przy zamówieniach publicznych;
• E.T. i A.A. - ich imiona i nazwiska również nie zostały podane do wiadomości publicznej (prokuratura ujawniła jedynie, że są to kobieta i mężczyzna). E.T. powoływał się na wpływy w Sądzie Rejonowym dla m.st. Warszawy i podjął się pośrednictwa w załatwieniu spraw polegających na wykreśleniu z KRS trzech podmiotów gospodarczych kierowanych przez Pawła Sz., pomimo niezłożenia wymaganych sprawozdań finansowych i sprawozdań z działalności. W zamian za pośrednictwo A.A., działając na polecenie Pawła Sz., udzieliła E.T. korzyści majątkowej w wysokości 20.000 zł;
• Artur Sz. - były policjant. Przedstawione mu zarzuty obejmują m.in. bezprawne pozbawienie wolności, nadużycia dostępu do systemów, pomoc w asyście przy wypłacie milionów złotych gotówki oraz niedopełnienie obowiązków.

Afera RARS - kto został oskarżony?

Dotychczas aktem oskarżenia w postępowaniu dotyczącym nieprawidłowości w RARS zostały objęte trzy osoby:

• Artur Sz. - został oskarżony o popełnienie 23 przestępstw, w tym bezprawne pozbawienie wolności pracownicy sklepu Red is Bad, bezprawne sprawdzanie baz policyjnych oraz przestępstwa na szkodę byłej żony;
• E.T. - oskarżona o przestępstwo płatnej protekcji w okresie od sierpnia do listopada 2023 roku;
• A.A. - oskarżony o to samo przestępstwo płatnej protekcji co E.T. w tym samym okresie.

Posłuchaj:

W jednym z najnowszych odcnków "Dzieje się" analizowaliśmy wzmożenie politycznej aktywności Mateusza Morawieckiego i wracające napięcia wewnątrz Prawa i Sprawiedliwości. Punktem wyjścia do dyskusji był wywiad byłego premiera, zapowiedź powołania stowarzyszenia oraz seria politycznych wydarzeń związanych z Morawieckim: debata z Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem podczas Europejskich Targów Rolniczych w Jasionce, czy zawieszenie Krzysztofa Szczuckiego w prawach członka PiS. Czy to początek budowania własnego zaplecza politycznego, czy raczej próba wzmocnienia pozycji w partii przed kolejnymi wyborami? Zastanawialiśmy się, czy działania Morawieckiego to element świadomej strategii w wewnętrznej walce o wpływy w PiS oraz czy były premier faktycznie przygotowuje się na scenariusz samodzielnej drogi politycznej, poza partią Kaczyńskiego. Analizowaliśmy także sygnały świadczące o istnieniu różnych frakcji w ugrupowaniu i różnym podejściu do polityki od zwrotu w kierunku centrum po mocny zwrot w prawo reprezentowany przez partyjne kierownictwo. Morawiecki będzie próbował przejąć przywództwo w PiS, czy raczej buduje polityczne zabezpieczenie na wypadek marginalizacji w partii?

Jeśli dojdzie do przesłuchania europosła Prawa i Sprawiedliwości Michała Dworczyka w sprawie afery RARS, będzie to "krótkie przesłuchanie". - Nie mam żadnej wiedzy na temat finansowania kampanii wyborczej kandydatów PiS-u z pieniędzy Pawła Szopy - deklarował polityk w rozmowie z sierpnia 2025 roku.

Źródło: Onet, Oko.press. PAP, TOK FM