Bywał kinem, miewał przerwy, doświadczył pożaru. Lubelski Teatr Stary ma już 200 lat i chce pokazać, jak bardzo się zmieniał

Teatr Stary rozpoczął działalność w 1822 roku - zespół Karola Bauera grał wtedy dziewiętnaście przedstawień, w tym 'Króla Leara' Williama Szekspira. 'Lear' pojawi się także teraz, w roku jubileuszowym. Przedstawienie reżyseruje Janusz Opryński, a w roli głównej zobaczymy Andrzeja Seweryna. Premierę zaplanowano na 20 października.

W ramach jubileuszu 200-lecia teatru przygotowywana jest też specjalna wystawa prezentująca działalność tej instytucji na przestrzeni lat. A jest co pokazywać, bo teatr przy ul. Jezuickiej ma niezwykłą historię. Po zaledwie dziesięciu latach działalności doszło do pożaru, w którym spłonęły niemal wszystkie dekoracje i garderoby. Obiekt wyremontowano i wzbogacono o loże. W 1853 roku teatr odkupiła Julia Makowska, która zmieniła wystrój lóż, ufundowała też płócienną kurtynę i ogromny żyrandol.

Na przestrzeni kolejnych lat teatr zmieniał się, rozrastał; pojawiły się w nim lampy naftowe zamiast olejowych. W 1905 roku z powodu nierentowności zawiesił działalność. Powrócił dwa lata później, już jako kinoteatr. W latach 1921-1939 działał pod różnymi nazwami: Gwiazda, Adria i Rialto.

Po wojnie wznowiono działalność kinową, a w 1967 roku budynek został wpisany do rejestru zabytków. Filmy były tu pokazywane do 1981 roku, gdy kino zamknięto. W latach 1994-2004 budynkiem zarządzała Fundacja 'Galeria na prowincji', która starała się go wyremontować i przywrócić działalność teatru. Tak się jednak nie stało - fundacji nie udało się zebrać wystarczających pieniędzy na rewitalizację obiektu.

W 2005 roku budynek został więc zwrócony Skarbowi Państwa, a dwa lata później jego właścicielem została gmina Lublin. Rozpoczął się wielki, kilkuletni remont, według planów architektonicznych sprzed II wojny światowej. W 2012 roku na mapie Lublina pojawiła się nowa instytucja kultury - Teatr Stary.

Z danych Urzędu Miasta wynika, że w latach 2012-2021 na scenie teatru wystąpiło ponad 2 tysiące artystów, odbyło się tu 2,5 tysiąca wydarzeń artystycznych, w których wzięło udział ponad 310 tysięcy widzów.

Trzy lata gromadzenia eksponatów

Zespół kuratorski pracuje nad jubileuszową wystawą od blisko trzech lat, a za jej ostateczny kształt odpowiada Justyna Łagowska. Ekspozycja stanie w teatralnym foyer. - Pokażemy to, co udało się nam zgromadzić - mówi dyrektorka teatru Karolina Rozwód. Będą więc m.in. teatralne kalendarzyki, zdjęcia rodziny Makowskich, czyli dawnych właścicieli teatru czy listy wymieniane przed laty z dystrybutorami filmowymi.

Na wystawie pokazane zostaną też zachowane taśmy filmowe czy plakaty i afisze z historii kina Rialto. Na drugim piętrze Teatru Starego w Lublinie stanie też projektor filmowy - ten sam, którego używano w działającym tu kinie w latach 50.

Wszystko ma być powiązane ze specjalnie utworzoną stroną internetową, na której będzie można obejrzeć zgromadzone zbiory.

Sezon 2022/2023. Co planuje Teatr Stary?

Sytuacja finansowa instytucji kultury - w dobie ogromnych podwyżek opłat za prąd czy gaz - jest coraz trudniejsza. Nie inaczej jest w Teatrze Starym. Jego dyrektorka w rozmowie z TOK FM przyznała, że trzeba szukać oszczędności. Ale deklaruje, że nie zamierza podnosić cen biletów.

Co znajdzie się w repertuarze? We wrześniu w ramach cyklu Kino w Teatrze Starym będzie można obejrzeć film 'Zupa nic' w reżyserii Kingi Dębskiej; zaplanowano też Bitwę o Kulturę pod hasłem 'Lubelski Teatr Wiedeński'. Październik to m.in. wspomniany już 'Lear' z Andrzejem Sewerynem, ale też spektakl 'Łyżka dziegciu w beczce miodu' czy Bitwa o Kulturę pt. 'Sztukmistrze z Lublina'. Do Lublina przyjedzie też Teatr Polonia Krystyny Jandy ze spektaklem 'Minetti. Portret artysty z czasów starości'.

W listopadzie wystąpi z koncertami Lubelska Federacja Bardów; pokazany zostanie również 'Wujaszek Wania' z Teatru Ludowego w Krakowie. A w grudniu widzowie będą mogli wybrać się na koncert Katarzyny Groniec czy na spektakl 'Skarb' w reżyserii Leszka Mądzika.